Kelimelerden Örülmüş Bir Lalezâr...İnsan ve Duygular
Nazan Bekiroğlu’nun Mavi Lale kitabını okumak, benim için sadece bir deneme kitabının sayfalarını çevirmek değil; Doğu’nun o gizemli, ipek kokulu odalarında, zamanın ve mekânın sınırlarını yitirdiği büyüleyici bir rüya âlemine dalmak gibiydi. Bekiroğlu, o kelimeleri adeta bir hat sanatçısı gibi zarafetle, bir nakkaş gibi sabırla işleyen kalemiyle beni öyle derin bir estetik girdabın içine çekti ki, her cümlede ruhumun bir parça daha hafiflediğini ve o eski, asil zamanlara doğru kanatlandığını hissettim.
Bu kitap benim gözümde, modern dünyanın o hırçın, parça parça ve çiğ gerçekliğine karşı geçmişin kalbinden yükselen bir sığınak, bir zarafet manifestosu. Nazan Bekiroğlu; laleden güle, Yusuf ile Züleyha’dan Osmanlı’nın o naif estetiğine uzanan o geniş ruh coğrafyasında gezinirken, aslında modern insanın kaybettiği o "bütünlük" hissinin ve estetik algının haritasını çıkarıyor. Mavi lale, doğada bulunmayan ama insanın hayal gücüyle, aşkıyla ve arayışıyla var etmeye çalıştığı o ulaşılamaz idealin, o mutlak güzelliğin bir simgesi. Yazar bize, elde edilmesi imkânsız olanın peşinden gitmenin, insanı nasıl güzelleştirdiğini ve nasıl "insanlaştırdığını" anlatıyor.
Yazarın o lirik, musiki tadındaki ve divan edebiyatının o büyüleyici mazmunlarıyla beslenen dili beni en derin yerimden yakaladı. O, alelade kelimelerle konuşmuyor; her bir kelimeyi bir kandil gibi yakıp önümüze koyuyor. Gelenekle moderni, hüzünle aşkı, Doğu ile Batı’yı öyle muazzam bir dengeyle bir araya getiriyor ki, okurken kendinizi hem bir saray avlusundaki lalezarın ortasında hem de kendi içinizin o en mahrem, en kuytu dehlizlerinde buluyorsunuz. Onun dilinde hüzün, bir yıkım değil; ruhu arındıran, ona asalet katan şifalı bir iksir.
Mavi Lale’yi bitirdiğimde, içimde hem o kaybolan medeniyetimizin, o ince
Riske girmeyen, temiz bir final kitabı.
Asalet ve İhtişam, Haberci serisinin final kitabı olarak genel anlamda başarılı bir kapanış oldu. Mükemmel değildi ama hikâyeyi büyük mantık hatalarına düşmeden, zarif ve tatmin edici bir şekilde sonlandırmayı başardı.
Serinin bu kitabında da yeni sorunlar ve yeni çatışmalarla karşılaşıyoruz. Ana gizem tamamen ortadan kalkmıyor; aksine arka plandaki büyük olay örgüsü son ana kadar merak unsurunu korumayı başarıyor.
Kitapla ilgili en büyük eleştirim ise yazarın serinin devam kitaplarında sık sık geçmiş olayları, karakterleri ve ırkları yeniden açıklama ihtiyacı hissetmesi oldu. Uzun aralarla okuyan biri için faydalı olabilir ancak ben kitapları arka arkaya okuduğum için bu bölümler zaman zaman ansiklopedi maddesi okuyormuşum gibi hissettirdi. Neyse ki bu kısımlar kitabın büyük bölümünü oluşturmuyor ve genel akıcılığı tamamen baltalamıyor.
Duygusal tarafta ise yazar yine oldukça başarılıydı. Karakterlerin yaşadığı duygular bana kolayca geçti ve hikâyenin duygusal ritmine adapte olmakta hiç zorlanmadım. Bunun ne kadarının yazarın güçlü duygu aktarımından, ne kadarının benim onun anlatım tarzıyla kurduğum uyumdan kaynaklandığını bilmiyorum ama sonuç olarak duygusal sahneler benim için anlamlıydı.
Tempo konusunda ise bazı sorunlar yaşadım. Özellikle bazı bölümlerde sıkıldım ve bazı diyalogların gereğinden uzun tutulduğunu düşündüm. Bu durum en çok savaş sahnelerinde dikkatimi çekti. Aksiyonun yükselmesi gereken anlarda uzun konuşmaların araya girmesi ritmi zaman zaman düşürdü. Final kitabı olduğu için olayların ve aksiyonun biraz daha ön planda olmasını beklerdim.
Buna rağmen kitap final kısmında dağılan birçok serinin aksine oldukça kontrollü ilerliyor. Hikâyenin düğümleri çözülüyor, karakterlerin yolculukları anlamlı bir noktaya ulaşıyor ve kapanış genel olarak tatmin
Reklam
Zülfü Livaneli’nin o şefkatli, derin ve toplumsal hafızayı canlandıran usta kalemiyle, İstanbul’un o eski, asil ve çok kültürlü ruhu ile modern dünyanın acımasız, rantiye çarkları arasında sıkışıp kalmış bir kadının sarsıcı hikayesini içim sızlayarak okudum. Yazar; Boğaziçi’ndeki bir yalıda doğup büyüyen ve bir gün aniden evinden, anılarından, geçmişinden koparılarak sokağa atılan Leyla Hanım’ın o vakur direnişini anlatırken, arka planda Osmanlı’dan Cumhuriyet’e, oradan günümüze uzanan o büyük toplumsal ve mimari dönüşümü muazzam bir tarih bilinciyle işlemiş.
Leyla Hanım’ın, hip-hop kültürüyle yoğrulmuş asi ve yaralı bir genç kız olan Roxy ve onun dünyasıyla kesişen o sıra dışı dostluğu, ön yargıların nasıl yıkılabileceğini ve köklerin insanı nasıl ayakta tuttuğunu çok sıcak bir dille gözler önüne seriyor. Bir tarafta asalet ve anılar, diğer tarafta göçler, hırslar ve yeni dönemin acımasızlığı... İstanbul’un o kaybolan çok renkli kimliğine yakılmış hüzünlü bir ağıt niteliğinde olan, aidiyeti, dostluğu ve "ev" kavramının sadece dört duvardan ibaret olmadığını anlatan, hem kalbe hem de vicdana dokunan çok güçlü bir Livaneli başyapıtıydı.
Metropolde delirdim kimse anlamadı
İstanbul’da ne güzel tanımladı sevgili Tuba ;
acıyla asalet, kanla aşk, şehvetle şiddet iç içeriyor 117. Sayfada
Öyle bir kitap ki Tuba bunları yaşadı mı acaba dedirtti bana
Bir soluk alırken “kesin yaşadı
Ayy yok canım yaşamadı …!” Dedirtti bana .
Sansürsüz , tıpkı bir ERKEK BEYNİ gibi yazılan eserdi. Tuhaf olan ise yaşanma olasılığı varsa karakteri olan Seren’e , hemcinsime üzüldüm .! Savruluşuna , yok oluşuna , itaat edişine , inkar edişine , acizliğine , hissizliğine , HİÇliğine…!
Gülhan Tuba Çelik seni tanımak güzel
Gülhan Tuba Çelik seni tanımak güzelÖlümün ve Arzunun Kesiştiği O Sıcak MezarEdebiyat
10/10
Edebiyatımızın en fiyakalı, en can acıtan ve kuralları en çok hiçe sayan yeraltı şairi küçük İskender’in, isminin ağırlığıyla bile konforlu alanları darmadağın eden eseri:
Ölü Evinde Seks Partisi
Bu kitap bir şiir ya da metin toplamı değil; ahlakın, normların ve ölümün kıyısında dans eden bir manifesto. Küçük İskender’in kendi hırçın, cesur ve yaralı diline yakışır bir bakışla, o karanlık odaya giriyoruz bu kitapta.
Küçük İskender Türkçe edebiyatta tabu sayılan ne varsa onun üzerine benzin döküp çakmağı çakmaktan hiçbir zaman çekinmedi. Ölü Evinde Seks Partisi’nde de tam olarak bunu yapıyor. Kitap, isminin çağrıştırdığı o çiğ provokasyonun çok ötesinde, insan varoluşunun en dipteki iki güdüsünü yan yana getiriyor: Eros ve Thanatos. Yani arzu ve ölüm.
Yazar, yas tutulan bir evde, çürümeye yüz tutmuş bir cesedin hemen yanı başında insan teninin o amansız, hayvanca ve hayati sıcaklığını parlatıyor. Çünkü İskender’e göre yaşamak, tam da ölümün gözünün içine bakarak sevişebilme cüretidir.
"Biz, ölümü bir oda sıcaklığına indirgeyenlerdeniz. Orada ne bir eksik ne bir fazla; sadece tenin kemiğe, kemiğin toprağa borcu ödenir."
Kelimelerle sevişen, kuralları siken bir dil
İskender’in bu kitaptaki dili, korunaklı odalarında steril hayatlar yaşayan entelektüelleri rahatsız edecek bir çiğliğe sahip.
O, kelimeleri süslemiyor; aksine yontuyor, kanatıyor ve okurun yüzüne fırlatıyor. Eşcinsellik, marjinal ilişkiler, uyuşturucu, gecenin görünmeyen yüzü ve kentin lağımları...
Hepsi onun estetiğinin bir parçası.
Kitap boyunca kurulan her cümle, burjuva ahlakının iki yüzlülüğüne indirilmiş sert bir tokat gibi:
"Sizin kutsal saydığınız o temiz çarşaflar, bizim kirli fantezilerimizin yanında sadece birer kefendir. Biz o kefeni yırtıp içinden aşkı çıkardık; sizse aşktan sadece bir evlilik cüzdanı
Ölü Evinde Seks Partisi
Bu kitap bir şiir ya da metin toplamı değil; ahlakın, normların ve ölümün kıyısında dans eden bir manifesto. Küçük İskender’in kendi hırçın, cesur ve yaralı diline yakışır bir bakışla, o karanlık odaya giriyoruz bu kitapta.
Küçük İskender Türkçe edebiyatta tabu sayılan ne varsa onun üzerine benzin döküp çakmağı çakmaktan hiçbir zaman çekinmedi. Ölü Evinde Seks Partisi’nde de tam olarak bunu yapıyor. Kitap, isminin çağrıştırdığı o çiğ provokasyonun çok ötesinde, insan varoluşunun en dipteki iki güdüsünü yan yana getiriyor: Eros ve Thanatos. Yani arzu ve ölüm.
Yazar, yas tutulan bir evde, çürümeye yüz tutmuş bir cesedin hemen yanı başında insan teninin o amansız, hayvanca ve hayati sıcaklığını parlatıyor. Çünkü İskender’e göre yaşamak, tam da ölümün gözünün içine bakarak sevişebilme cüretidir.
"Biz, ölümü bir oda sıcaklığına indirgeyenlerdeniz. Orada ne bir eksik ne bir fazla; sadece tenin kemiğe, kemiğin toprağa borcu ödenir."
Kelimelerle sevişen, kuralları siken bir dil
İskender’in bu kitaptaki dili, korunaklı odalarında steril hayatlar yaşayan entelektüelleri rahatsız edecek bir çiğliğe sahip.
O, kelimeleri süslemiyor; aksine yontuyor, kanatıyor ve okurun yüzüne fırlatıyor. Eşcinsellik, marjinal ilişkiler, uyuşturucu, gecenin görünmeyen yüzü ve kentin lağımları...
Hepsi onun estetiğinin bir parçası.
Kitap boyunca kurulan her cümle, burjuva ahlakının iki yüzlülüğüne indirilmiş sert bir tokat gibi:
"Sizin kutsal saydığınız o temiz çarşaflar, bizim kirli fantezilerimizin yanında sadece birer kefendir. Biz o kefeni yırtıp içinden aşkı çıkardık; sizse aşktan sadece bir evlilik cüzdanıGerçek müzeler, Zaman'ın Alana dönüştüğü yerlerdir1000Kitap
Puan vermedi
Orhan Pamuk’un kaleme aldığı, Türk edebiyatının hafıza kütüphanesinde anıtsal bir yer edinen Masumiyet Müzesi, yalnızca bir aşk romanı değil; bir şehrin, bir dönemin ve topyekûn bir kültürel mirasın estetik ve sosyolojik envanteridir. Bir eseri incelerken, onun arkasındaki muazzam emeğe, kurgunun satır aralarındaki dil işçiliğine ve sayfalara dökülen entelektüel birikime hürmet etmek benim için her zaman bir adalet ve hak borcudur. Pamuk’un bu yapıtında ortaya koyduğu olağanüstü titizlik, sadece edebiyat dünyasına değil, insan hafızasına ve nesnelerin hakkını teslim etmeye yönelik sarsılmaz bir liyakat göstergesidir. Kitabın ana konusu, 1970'lerin İstanbul'unda varlıklı bir burjuva ailesinin oğlu olan Kemal ile uzak akrabası yoksul Füsun arasındaki tutkulu ve saplantılı aşk gibi görünse de, eserin asıl amacı zamanı mekâna tahvil ederek toplumsal bir belleği koruma altına almaktır. Eseri okurken beni en derinden sarsan ve bir yazar olarak hakikat arayışımla örtüşen o meşhur açılış cümlesi, insan ömrünün ve adaletin mutlak dengesini hatırlatır niteliktedir: "Hayatımın en mutlu anıymış, bilmiyordum." Bu alıntı, benim dünyamda geçmişe, zamana ve yaşanmışlığa karşı yapılması gereken en büyük adaleti simgeler; zira insan, elindekinin kıymetini ve hakkını ancak onu kaybettiğinde ya da bir müze sessizliğinde seyre daldığında idrak edebilir. Hakiki bir adalet anlayışı, insanın kendi kalbine ve geçmişine karşı da dürüst olmasını gerektirir ki Kemal’in tüm aristokratik imtiyazlarını elinin tersiyle iterek bu aşka ve onun nesnelerine teslim olması, statü otoritesine karşı verilmiş sarsılmaz bir ruhsal mücadeledir.
Sosyolojiyi, dili, şehir tarihini ve eşyaların sessiz çığlığını bir bütün olarak ele alan bu romanda Pamuk, 1970'li yılların İstanbul burjuvazisinin Batılılaşma
Reklam
Reklam