Eğer kendinizi evrenin merkezinde, özgür iradesiyle her şeyi kontrol eden "asil" bir varlık olarak görüyorsanız, bu kitabı okuduktan sonra bu düşüncenizi çöpe atmaya hazır olun. Mark Twain, bu eserde bir Yaşlı Adam ve Genç Adam arasındaki diyalog üzerinden insanoğlunun tüm o "ulvi" duygularının fedakârlık, kahramanlık, vicdan aslında nasıl da bencilce kodlanmış birer mekanizma olduğunu yüzümüze vuruyor.
İnsan bu Dünyada kendine bir yer bulabilir mi?
Sabahattin Ali’nin Kuyucaklı Yusuf romanı, bana göre yalnızca bir aşk hikâyesi değil; kendini ait hissedemeyen bir insanın yaşam mücadelesidir. Yusuf’u okurken onun asıl savaşının çevresindeki insanlarla değil, içine doğduğu ve bir türlü uyum sağlayamadığı düzenle olduğunu düşündüm.
Anne ve babasını küçük yaşta kaybeden Yusuf, daha çocukken hayatın sert yüzüyle tanışır. Bu yüzden çevresindeki insanların çoğundan farklıdır. Haksızlıklara boyun eğmemesi, çıkar ilişkilerine uzak durması ve duygularını kolay kolay göstermemesi onu güçlü gösterse de aslında derin bir yalnızlığın içine sürükler.
Romanda beni en çok etkileyen nokta, iyi bir insan olmanın her zaman mutlu olmaya yetmemesiydi. Yusuf dürüst kalmaya çalıştıkça çevresindeki yozlaşmış düzenle daha fazla çatışır. Bu durum, insanın bazen yanlış bir dünyada doğru kalmaya çalışmasının ne kadar ağır bir bedeli olabileceğini düşündürüyor.
Muazzez ile yaşanan aşk ise yalnızca iki insanın sevgisi değildir. Aynı zamanda Yusuf’un tutunmaya çalıştığı son umut gibidir. Ancak roman ilerledikçe insan, bazı kayıpların yalnızca insanların değil, şartların ve düzenin de eseri olduğunu görüyor.
Kitabı bitirdiğimde aklımda şu soru kaldı: İnsan gerçekten ait olmadığı bir dünyada mutlu olabilir mi? Sabahattin Ali bu soruya kesin bir cevap vermiyor; fakat Yusuf’un hikâyesi üzerinden okuyucuyu uzun süre düşündürmeyi başarıyor. Bu yönüyle Kuyucaklı Yusuf, insanın yalnızlığını, adalet arayışını ve hayata tutunma çabasını derin bir şekilde anlatan unutulmaz bir roman.
İnsan kendinden nereye kadar kaçar, kime sığınır?
Sabahattin Ali’nin İçimizdeki Şeytan romanı, bana göre insanın kendi zayıflıklarıyla yüzleşmesini anlatan etkileyici bir eser. Kitabı okurken asıl şeytanın dışımızda değil, sorumluluk almaktan kaçan yanımızda olduğunu düşündüm.
Romanın başkahramanı Ömer, yaptığı hataların sebebini sürekli dış etkenlerde arayan bir karakterdir. Oysa yaşadığı birçok sorunun temelinde kararsızlığı ve iradesizliği vardır. Bu nedenle kitap boyunca insanın kendinden kaçmasının mümkün olup olmadığını sorguladım.
Macide ise iyi niyeti ve samimiyetiyle dikkat çekiyor. Ancak roman, sevginin tek başına bir insanı değiştirmeye yetmediğini de gösteriyor. Birini sevmek, onun eksiklerini ortadan kaldırmıyor; bazen sadece onları daha görünür hâle getiriyor.
Sabahattin Ali, bu eserinde insanın en büyük mücadelesinin dış dünyayla değil, kendi iç dünyasıyla olduğunu anlatıyor. Kitabı bitirdiğimde aklımda şu düşünce kaldı: İnsan bazen yenildiği şeytanı kendi içinde büyütür ve sonra onu bahane olarak kullanır. Bu yönüyle İçimizdeki Şeytan, yalnızca bir roman değil, insanın kendine tuttuğu bir ayna gibidir.
Aşkın da bir sınırı var mı?
Sabahattin Ali’nin Değirmen adlı öyküsünü okurken en çok dikkatimi çeken şey, sevginin insanı hem yücelten hem de tüketen yönünün çok güçlü bir şekilde anlatılması oldu. Hikâyede fiziksel bir eksiklik, sevmenin önünde engel gibi görünse de aslında asıl engelin insanların kendi zihinlerinde oluşturduğu sınırlar olduğunu görüyoruz.
Atmaca’nın sevdiği kadın için yaptığı fedakârlık ilk bakışta romantik bir davranış gibi görünse de bana göre hikâye sadece aşkı değil, aşk uğruna insanın kendinden vazgeçmesini de sorguluyor. Sevdiği kişinin eksikliğini paylaşmak istemesi, sevgiyi sahip olmaktan çok birlikte acı çekebilmek olarak gördüğünü düşündürüyor.
Sabahattin Ali’nin dili oldukça sade olmasına rağmen duyguları okuyucuya yoğun şekilde geçiriyor. Özellikle değirmenin dönen taşları, hikâyedeki kaçınılmaz sona eşlik eden güçlü bir sembol gibi duruyor. Okurken karakterlerin yaşadığı çaresizliği ve iç çatışmayı hissetmemek zor.
Bu öykü bana gerçek sevginin yalnızca mutlu anları paylaşmak olmadığını, bazen insanı mantığın sınırlarını zorlayacak noktalara da götürebileceğini düşündürdü. Ancak hikâyenin sonunda insan, sevginin fedakârlıkla beslenmesi gerektiğini kabul etse bile, kendini tamamen yok edecek kadar ileri gitmenin ne kadar doğru olduğunu da sorgulamadan edemiyor.
Kısacası Değirmen, kısa olmasına rağmen uzun süre etkisi devam eden, sevgi, fedakârlık ve insan ruhunun derinlikleri üzerine düşündüren güçlü bir öykü.
Bir adam trafikte aniden “beyaz körlük” yaşar. Ardından bu körlük hızla yayılır ve bütün şehir kaosa sürüklenir. Devlet, hastaları karantinaya alır ama düzen kısa sürede çöker. Kitap, özellikle kör olmayan tek bir kadının gözünden insanlığın çöküşünü anlatır.
Kitabın asıl meselesi:
Saramago’nun anlattığı körlük fiziksel değil; daha çok insanların zaten sahip olduğu ahlaki körlük.
Yani görmekle bakmak arasındaki fark.
Temalar:
İnsan doğası: Medeniyet çöktüğünde geriye ne kalır?
Güç ve sömürü: Kaos ortamında güçlü olanın zayıfı ezmesi.
Vicdan: Kör olmayan kadının taşıdığı yük.
Toplum eleştirisi: Düzenin ne kadar kırılgan olduğu.
Kitabın güçlü yanları:
Çok çarpıcı ve rahatsız edici bir atmosfer kuruyor.
İnsan psikolojisini sert ama gerçekçi anlatıyor.
Okuru sürekli “Ben olsam ne yapardım?” diye düşündürüyor.
Sembolizmi çok güçlü.
Zorlayıcı tarafları:
✘ Noktalama ve diyalog kullanımı alışılmışın dışında; ilk başta yorabilir.
✘ Ağır ve karanlık sahneler içerir.
✘ Umut hissi çok azdır.
Tek cümleyle anlatmak gerekirse:
“Körlük, gözleri açık insanların iç dünyadaki karanlığını anlatır.”
Bu kitap bittikten sonra insanın aklında şu soru kalır:
“Gerçekten görebiliyor muyuz, yoksa sadece bakıyor muyuz?”
Senin sevdiğin gizemli ve derin sorgulamalara çok uygun bir kitap.
Spoiler içerir
Bu kitabı okumaya başlamadan önce adı "yaşamak" ve bembeyaz bir kitap olduğu için yaşamanın güzelliğini anlatacak sanmıştım ama asıl olay kitabın adı veya beyazlığı değil kapağın üzerindeki 6 çizgiymiş. Her ölüm beni ayrı ayrı çok etkiledi ana karakter adama da hem çok kızdım hem de çok üzüldüm. Tek okuyuşta bitirdim dili akıcı sayfa sayısıda çok değil