Empresyonistler, sosyolojinin babası olarak tanımlanan August Comte'un "İnsan sadece gözlemlenebilir olana yönelir..." şeklindeki Pozitivist bakış açısını sahiplendiler.
" Dünyada ancak bir ilim vardır, O da riyâziyedir..
- Pascal, Newton, Leibniz, August Comte... Dünyada ne kadar hakikate benzer müsbet bir şey meydana koymuş âlim, filozof varsa niçin hepsi riyâziyecidir?
Çünkü fikirler mücerreddir. Dünyada hiçbir fikir yoktur ki riyâziyenin tecrit çerçevesinden hariç kalsın. "
Sayfa 109
Reklam
İncil’de sözü edilen Yüce Tanrı, M. August Comte ve pozitivci öğretililerinden daha açık seçik bir görünüm kazandı. İnsan, şüphesiz, yenilmesi yasaklandığı için yasak meyveyi yedi. İster Yüce Tanrı adına olsun, ister bilim adına olsun, konulmuş bütün sınırlamalara karşı insan zekâsının bu dik başlılığı, bu boyun eğmeyişi, bu baş kaldırması insanın onurunu, gücünün ve özgürlüğünün gizini meydana getirir. İnsan olmayacak olanı arayarak, olabiliri her zaman gerçekleştirdi ve öğrendi.
Akıllıca bir çıkarımAlıntı
Pozitif felsefenin kurucusu August Comte;
Metafizik, psikolojiye indirgenmiştir. Bütün metafiziksel sisemler insan psikolojisinin tarih boyunca kendini geliştirmesinden ibarettir.
İleri derecede August Comte şakirdi pozitivist ve milli duruşa sahip Türk Ahmet Rıza; başlangıçta dindar fakat daha sonra "biyolojik materyalist" Kürt Abdullah Cevdet; "Türklerden nefret ediyorum" diyebilecek, Arnavut çetelerine yardım edebilecek kadar Arnavut milliyetçisi ve materyalist İbrahim Temo; Pantürkizmin manifestosu olarak kabul edilen Üç Tarz-ı Siyaset'in yazarı Türkçü Yusuf Akçura; Ittihad-ı İslamı savunan ve mesveretin kaynağını "şeiatta" arayan Mizancı Murat; "liberal" Anglo-Sakson geleneğe bağlı adem-i merkeziyetçi ve dış müdahale taraftarı, Sultan II. Abdülhamid'in yeğeni Prens Sabahaddin; Maruni Hristiyan Halil Ganem; Ulan N. Constanin Batzaria...
Fotoğraf makinesi 1839'da icat edildi. Bu sıralarda August Comte Pozitif Felsefe Üzerine Dersler'i henüz tamamlamaktaydı. Pozitivizm, fotoğraf makinesi ve sosyoloji birlikte büyüdüler. Her birinin uygulama olarak sürdürülebilmelerini sağlayan, biliminsanları ve uzmanlar tarafından kaydedilen gözlemlenebilir, ölçülebilir olguların bir gün insana doğa ve toplum üzerine, her ikisini de düzene sokmasını sağlayacak ölçüde bütünlüklü bir bilgi sunacağı inancıydı. Kesinlik metafiziğin yerini alacaktı; planlama toplumsal çelişkileri ortadan kaldıracak, gerçek, öznelliğin yerine geçecekti; ruhta gizli olan ne varsa ampirik bilgiyle aydınlatılacaktı. Comte, belki yıldızların kökeni hariç, kuramsal olarak hiçbir şeyin insan için bilinemez kalmak zorunda olmadığını yazıyordu! O günden bu yana, fotoğraf makineleri yıldızların oluşumunu bile kaydetti! Bugünse fotoğrafçılar her ay bize, on sekizinci yüzyılda Ansiklopediciler'in tüm projelerinin kapsamı için hayal ettiklerinden daha fazla olgu sunuyorlar.
Reklam
Reklam