HİKMET IV: "Beni üzmekten çekindiğinizi görüyorum. Kendinize bunu dert edinmeyin beyler. Ondan sonra neler olduğunu bilseniz, böyle telaşa kapılmazdınız."
Hepsi eskide kaldı.Alıntı
Eskiden kadına saygı diye bir şey vardı. Vaktiyle beyler, hanımların sıkışmadan binebilmesi için yol açardı. Çocuklar korunur, kollanırdı. Duraklarda sessizce kuyruğa girilirdi. Ne zaman geleceği pek belli olmayan otobüsler sabırla beklenir, adım adım ilerlenirdi.
Reklam
Romantizmi küçümseyen beyler, hanımlar, hangi gerçeğin temelinde bir hayal yatmaz ? Kişinin hayal gücü olmasaydı, neye muktedir olurdu ?
Bir ağıt gibi konuşuyorlardı.
Türkmenin anlı şanlı günlerinde türküler, ağıtlar, destanlar vardı. Toylar, düğünler, gelenekler vardı. Ulu semahlar, mengi-ler vardı. Uç gün üç gece süren cemler vardı. Aşıklar, kavalcılar, destanılar vardı. Her evde masal söyleyen, ağıt yakan bir yalı Türkmen anası vardı. Kilim, halı dokuyanlar, keçe dövenler, k-lıç yapanlar, pirler, ocaklar vardı. Kök boya yapanlar, gümiy eyer, palan yapanlar... Ünü İrandan Turana, ünü Umurdan Şama ulaşmış ustalar vardı. Beyler vardı ki, ulu şanlı kartallara ben-zer. Bir ovaya inince velilerin, paşaların karşıcı çıktığın...
Azala azala, tükene tükene gelmiş bitivermişti her şey. Söz daha önce bitmişti. Türkü, oyun, destan, ağıt, Nasrettin Hoca, Koca Yunus; semah, cem daha önce bitmişti. Kırk yıldır can çekişiyordu tekmil Türkmen mağrıptan maşrıka kadar. Her şey daha önce bitmişti.
Servetin, çalışmanın bulunduğu yerde içtimaî nizam
kendiliğinden doğar. Eski Erzurum çok muntazam bir çerçeve
içindeydi. En başta toprak sahipleri gelirdi. Eski devirlerde
mahallî ve askerî idareye de iştirak eden, kale dizdarlığı,
muhafızlık gibi vazifeler alan bu beyler, tıpkı Rumeli’de,
Tuna’nın bizim tarafa düşen şehit anavatan parçası kısmında
olduğu gibi, tam bir toprak aristokrasisi kurmuşlardı.
Bütün gelenekte olduğu gibi kadınlar burada da son derece
muhafazakâr idiler. Evlenmelerde akran, denk aramada onlar
erkeklerden daha mutaassıptılar. Toprak sahiplerinin
kızlarından alınan kadınlara “paşa” denir, esnaf zümresinden
seçilenler, yahut dışardan alınanlar veya cariyeliklerden
gelenler “hanım” olurdu. Bu evlenmeler bazen vilâyetin
sınırları dışına çıkar, Gürcü beylerinin kızları Erzurum’a paşa
olarak gelirlermiş.
Ankara, kısa bir müddet Alâeddin Keykubad’ın şehri oldu.
Bu kabına sığmayan, fakat tahta geçer geçmez yaptığı işlerle
saltanat hırsına hiç olmazsa devrin örfü içinde hak verdiren
padişah, babası I. Gıyaseddin Keyhüsrev İznik İmparatorluğu
hudutlarında yaptığı muharebede şehit olur olmaz, ağabeysi ve
gurbet arkadaşı İz-zeddin Keykâvus’un elinden tahtı almak
için harekete geçer ve muharebeyi kaybedince Ankara kalesine
kapanır. Şehir uzun müddet Şehzade’nin dâvasını tutar. Fakat
zafer ümidi kalmayınca konuşmalar başlar, hayatına
dokunulmamak şartıyla teslim olur. Uzayan muhasara
esnasında İzzeddin’in karargâhında padişah ve maiyetindeki
beyler için köşkler, evler yaptırılmıştı. Ayrıca İzzeddin Keykâvus şehrin dışında bir de medrese yaptırmışt
Reklam
Reklam