Osmanlı’nın "Kağıttan Sınırları" (19. Yüzyıl)
İmparatorluk haritada hâlâ Tuna’dan Basra’ya, Hicaz’dan Trablusgarp’a uzanıyordu. Fakat içeride durum neydi?
Ekonomik Çöküş: 1854’te Kırım Savaşı ile başlayan dış borçlanma, 1875’te devletin iflası (Ramazan Kararnamesi) ve ardından Düyûn-ı Umûmiyye ile sonuçlandı. Devlet, kendi vergisini bile toplayamaz hale geldi.
Lojistik ve Demografi: Balkan Komitacıları dağlarda gezerken, imparatorluk Anadolu'dan topladığı o son fedakar ve yorgun nesli cepheden cepheye taşıyacak demiryolu ağına bile sahip değildi. Kabuk o kadar incelmişti ki, 1912’de birkaç ay içinde yüzyıllık Balkan toprakları bir anda buharlaşıp gitti.
Trump, kariyeri boyunca sadakate çok önem verdiğini söylese de, sıkıştığı veya faturanın bizzat kendi koltuğuna kesileceğini anladığı an en yakınındakileri bile tek bir hamleyle otobüsün altına atmakta asla tereddüt etmez.
Şu an yürürlüğe giren bu sarsıcı ABD-İran mutabakatının ardından, ulus-ötesi sermayenin ve lobilerin (AIPAC, askeri-endüstriyel kompleks) intikam dalgası büyürken, Trump’ın iktidarda kalmak ve o faturayı ödememek için kendi ekibinden kurban edebileceği en potansiyel iki ismi masaya koyalım:
Potansiyel Kurban: Jared Kushner veya Steve Witkoff (Özel Temsilciler)
İsrail basınının (Kanal 14 vb.) bu mutabakatın ardından bizzat Trump'ın bu iki kritik müzakerecisini hedef aldığını gördük. İsrail sağı, Kushner ve Witkoff için "Kardeşlerini sattılar, ezikler" diyerek topyekun bir yıpratma kampanyası başlattı.
Neden Kurban Edilebilirler?
Eğer İsrail, Trump’ın Kanal 14’te verdiği "küçük çaplı nükleer saldırı" vizesini aşar ve bölgede kontrolsüz, petrol fiyatlarını fırlatacak büyük bir savaş çıkarırsa, Trump kendi imzaladığı Versay Mutabakatı'nın çöküş faturasını bu iki isme kesebilir. "Beni yanlış yönlendirdiler, masayı kötü kurmuşlar" diyerek Kushner veya Witkoff'u diplomatik sahada anında kurban edip lobilerin gazını alabilir.
Büyük Risk: JD Vance (Başkan Yardımcısı)
Sermaye ile Çatışma: Vance, "Yeni Sağ" doktrininin ideolojik motorudur ve bu İran mutabakatının arkasındaki asıl akıldır. Daha dün İsrail kabinesine "Uyanın ve realiteyi görün, Trump dışında müttefikiniz yok" diyerek çok sert meydan okudu. Yani lobilerle köprüleri tamamen attı.
Kurban Mekanizması:
Yahudi sermayesi ve Wall Street, Trump’a karşı finansal ve medyatik ablukayı ağırlaştırdığında, Trump yaklaşan kongre seçimlerini veya kendi geleceğini kurtarmak için suçu tamamen ideolojik
Birinci Çözüm Süreci ve Suriye Eksenli Çöküş
Dönemsel (2013 - 2015)
Oslo ve Dolmabahçe mutabakatlarıyla yürütülen süreç, Anglo-Amerikan ekseninin Ortadoğu vizyonuyla yerel iktidarın "bölgesel liderlik" ve anayasal değişim hayalinin geçici ortaklığıydı. Ancak Suriye İç Savaşı'nda ABD'nin DEAŞ'a karşı sahada PKK/YPG (SDG) ile doğrudan stratejik ortaklık kurması ve Kürt aktörlerin küresel sistemden doğrudan "devletleşme garantisi" alması üzerine Ankara, bunu öncelikli "beka tehdidi" olarak kodladı ve masa 2015'te devrildi.