Oulipo Matematiği İle Kitap Yazmak:Felsefe-Düşünce
Bana göre edebiyat tarihinin gelmiş geçmiş en görkemli, en akıl almaz ve en hüzünlü yapıtlarından biri olan Yaşam Kullanma Kılavuzu, okuduğum Perec kitapları arasında da tartışmasız başyapıtıdır. 1978 yılında yayımlanan bu devasa metin, sadece bir roman değil; Oulipo (Potansiyel edebiyat atölyesi) akımının zirve noktası, devasa bir edebi matematik problemi ve insanlığın nafile çabalarına yakılmış felsefi bir ağıttı. Neden bu kadar görkemli olduğunu Oulipo felsefesi ile daha sonra anlatacağım.
Şimdi, roman, 23 Haziran 1975 günü, saat akşam sekizi bulmadan hemen önceki tek bir ana odaklanır. Paris’te, Simon-Crubellier Sokağı 11 numarada bulunan 10 katlı bir apartmanın cephesi hayali olarak kaldırılır. Ben, burada adeta dev bir oyuncak bebek evine veya kesiti alınmış bir karınca yuvasına bakar gibi binanın tüm odalarını, merdiven boşluklarını ve bodrum katlarını aynı anda görür gibi oldum. Perec, doğrusal akan zamanı durduruyor ve onun yerine yatay ve dikey uzanan mekânı koyuyor. Her bölüm, binadaki farklı bir odanın eşyalarını, o odada yaşayanların (veya geçmişte yaşamış olanların) anılarını, hayallerini ve trajedilerini anlatıyor.
Binadaki onlarca karakter ve yüzlerce yan hikaye arasında, romanın ana omurgasını eksantrik bir İngiliz milyoner olan Percival Bartlebooth'un hayat projesi oluşturuyor. Bartlebooth, hayatına tamamen anlamsız, hiçbir iz bırakmayacak ve faydasız bir düzen kurmak için 50 yıllık bir plan yapar, bu plan şöyledir:
* 10 Yıl: Sadece suluboya resim yapmayı öğrenir.
* 20 Yıl: Dünyayı dolaşarak her on beş günde bir, tam 500 adet liman manzarası çizer. Çizdiği bu resimleri Paris'e, aynı apartmanda yaşayan zanaatkar Gaspard Winckler'a ( 
Paralı Asker romanındaki isim buraya usta bir yapbozcu olarak dönmüştür) gönderir. Winckler bu resimleri 750 parçalık
Paralı Asker romanındaki isim buraya usta bir yapbozcu olarak dönmüştür) gönderir. Winckler bu resimleri 750 parçalık
Puan vermedi·158 syf.··
Beğendi
·2025 81. kitabı
·6 günde okudu
·Okunma: 28 Eylül 2025 00:00
Petros Amca ve Goldbach Sanısı
Kitabın ismini görüp hemen ürkmeyin olur mu?
Şayet bunca gölgede kalmasa ve içeriği hakkında biraz daha fikrimiz olsaydı eminim pek çoğumuzun kitaplığına çok daha önce eklenirdi.
Evet, kitap ünlü bir matematiksel teorem üzerine yazılmış! Ama akademik ya da didaktik bir metin okuyacağınızı düşündürmesin bu.
Hayatımızın her alanını kapsayan matematik ile öyle ya da böyle iç içeyiz, öyle değil mi? ️Şayet matematik ile biraz ilgili iseniz keyifli bir okuma sizi bekliyor.
Şayet birazdan öte bir ilginiz var ise , yani bilindik teoremlerden ve ünlü matematikçilerden biraz daha haberdarsanız çok daha şanslısınız.
Zirâ eksantrik bir okumaya yelken açacaksınız.
Goldbach Sanısı: “İKİDEN BÜYÜK HER ÇİFT SAYI İKİ ASAL SAYININ TOPLAMINA EŞİTTİR.”
Bu önermeyi ispatlamaya çalışan ve bu takıntısından dolayı yaşamında psikolojik sancılar çeken bir matematikçinin hayatıyla selamlıyorum sizi.
Hikayenin anlatıcısı liseli bir gençtir.
Babası ve amcasından deha sahibi ama başarısızlık abidesi olarak gördükleri Petros Amca’sı hakkında pek çok şey duyar. Ama duydukları ile yetinmek istemez ve onun hakkında daha fazla bilgi edinmeye karar verir. Ve bunu yapmaya çalışırken, Petros Amca'nın çözmeye çalıştığı matematikteki en büyük çözülmemiş problemlerden biri olan gizemli Goldbach'ın Varsayımı'na rastlar. Hikayenin geri kalanı, Petros Amca'ya ne olduğu ve Goldbach Varsayımı'nın ortaya koyduğu bulmacayı çözme arayışı hakkındadır.
Alman matematik dehası Christian Goldbach’ın 1742 yılında Euler’e yazdığı mektupla başlayan ve henüz çözülememiş problem Goldbach Hipotezi, bugün hâlâ matematikçilerin dikkatini çekmektedir.
Petros Amca ve Golbach Sanısı unutulma pahasına da olsa bir dâhinin yıllardır çözülememiş bu soruyu çözme takıntısını şaşırtıcı ve hayranlık
Bazı hikâyeler tam tahmin ettiğin gibi ilerler. Bazılarıysa son sayfada tüm bildiklerini sorgulatır. 🤯
Ters köşeleri seviyorsan, seni sonuna kadar merakta bırakacak 3 kitap önerisini keşfetmeye hazır ol!
Merhabalar
Kitap sever dostlarım. Türü polisiye olan bir kitap. Kendisi ödüllü bir kitap. Polisiye severler bu kitabı da sevecek. Matematik problemi çözer gibi bir polisiye okuması oldu benim için. Kitap aslında başta cinayeti işleyen kişiler belli ama cinayetin nedeni ve nasıl işlendiği bir kurgu. Hani çok aksiyonlu değildi içsel yönlere daha çok anlatılmıştı. Kitabın konusuna gelirsek
Kitabın merkezinde Yasuko Hanaoka adlı bir kadın ve onun kızı var. Yasuko’nun eski eşi, şiddetli ve takıntılı bir karakter. Yasuko ve kızı için sürekli bir tehdit oluşturuyor. Komşuları olan Ishigami, matematik öğretmeni ve eski bir deha. Sessiz, içine kapanık biri. Yasuko’ya platonik bir hayranlık besliyor ve onun güvenliğini sağlamak için her şeyi göze alıyor.
Bir gün Yasuko nun eski eşi evine gelir orada olaylar başlar kadın ve kızı kendini savunmak için eski eşine zarar verir sonu cinayetle biter. Çok korkarlar kendisine hayran olan matematik öğretmeni İshigami bu cinayeti örtpas ermek için zekice bir plan yaparlar. Olayın görünüşünü “rastlantısal kaza” veya “başka bir suçlu” gibi göstermek için çevredeki kanıtları manipüle ederler. Olayı araştıran Kusakabe ve başka dedektifler, sıradan bir cinayetten şüphelenmez; çünkü olay çok zekice kurgulanmıştır. Ama Kusakabe’nin arkadaşı fizikçi profesör arkadaşı İshigaminin arkadaşıdır. Bu olayı şüpheli hale getiriyor dedektif için . Dediğim gibi kitapta çok olaylı bir şey yoktu daha çok cinayetin nasıl dahice hazırlandığı ve Ishigami’nin yaşam öyküsünü be olayla bağlantısını görüyoruz. Ishigami’nin zekice planını merak ediyorsanız okuyun derim kitpla kalın.
Herkese Konniçiwa
Bugün sizlere 
Keigo Higashino kaleminden 
Şüpheli kitabının yorumu ile geldim
Ekim ayının sıradaki kitabı 2025 yılı basımlı 310 sayfalık bir kitap
Çözülemeyecek Problemin Denklemi: Bir Dahi Suç ve Mantık Sınırlarında!🪭
•Japon polisiyesinin dahi ismi Keigo Higashino'nun kalemiyle ilk tanışmam ve gerçekten sarsıcı bir başlangıç oldu. Eğer klasik "Katil kim?" sorusundan sıkıldıysanız, bu kitap aklınızı başınızdan alacak.
•Şüpheli X, bir cinayet gizeminden çok, mantık ve duyguların sınırlarını zorlayan bir psikolojik gerilim. Mantık ve duygu çatışmasının geldiği son nokta.
•Kızıyla yeni bir hayat kurmaya çalışan bekar anne Yasuko ve yan dairesinde monoton bir hayat süren dahi matematik öğretmeni Ishigami.
Yasuko, eski kocasının tehditlerinden kurtulmak için onu nefsi müdafaa ile öldürmek zorunda kalır. Üstelik ona kızı Misato da yardım eder.
Gürültüleri duyan yan komşusu Ishigami, ona duyduğu karşılıksız, sessiz aşk yüzünden devreye girer. Ishigami'nin yaptığı tek şey cesedi gizlemek değil; olayı, polisin asla çözülemeyeceği kusursuz bir matematik problemine dönüştürmektir.
•Katili bildiğimize göre artık soru "Kim yaptı?" değil, "Ishigami kurduğu kusursuz yalanı ne kadar sürdürebilecek? ve Kurduğu bu deha tuzak nasıl çözülecek?" oluyor.
•Ve devreye, Ishigami'nin üniversiteden eski arkadaşı, fizikçi Profesör Yukawa yani Dedektif Galileo giriyor.
Bir yanda problemi yaratan matematikçi, diğer yanda o problemi çözmeye çalışan fizikçi.
•Bu zekâ savaşı, okuyucuyu resmen karşılıklı zekâ, ego ve fedakârlık üzerine kurulu satranç masasına oturtuyor.
•Son bölümdeki ters köşe, "Bir insan, sevdiği bir kadını korumak için kendi hayatını, ahlakını ve hatta kimliğini ne kadar feda edebilir?" sorusuyla tüm değerleri ters yüz ediyor.
Sayoonara!
Yazarımızın kalemine
Keigo Higashino kaleminden Şüpheli kitabının yorumu ile geldim
Ekim ayının sıradaki kitabı 2025 yılı basımlı 310 sayfalık bir kitap
Çözülemeyecek Problemin Denklemi: Bir Dahi Suç ve Mantık Sınırlarında!🪭
•Japon polisiyesinin dahi ismi Keigo Higashino'nun kalemiyle ilk tanışmam ve gerçekten sarsıcı bir başlangıç oldu. Eğer klasik "Katil kim?" sorusundan sıkıldıysanız, bu kitap aklınızı başınızdan alacak.
•Şüpheli X, bir cinayet gizeminden çok, mantık ve duyguların sınırlarını zorlayan bir psikolojik gerilim. Mantık ve duygu çatışmasının geldiği son nokta.
•Kızıyla yeni bir hayat kurmaya çalışan bekar anne Yasuko ve yan dairesinde monoton bir hayat süren dahi matematik öğretmeni Ishigami.
Yasuko, eski kocasının tehditlerinden kurtulmak için onu nefsi müdafaa ile öldürmek zorunda kalır. Üstelik ona kızı Misato da yardım eder.
Gürültüleri duyan yan komşusu Ishigami, ona duyduğu karşılıksız, sessiz aşk yüzünden devreye girer. Ishigami'nin yaptığı tek şey cesedi gizlemek değil; olayı, polisin asla çözülemeyeceği kusursuz bir matematik problemine dönüştürmektir.
•Katili bildiğimize göre artık soru "Kim yaptı?" değil, "Ishigami kurduğu kusursuz yalanı ne kadar sürdürebilecek? ve Kurduğu bu deha tuzak nasıl çözülecek?" oluyor.
•Ve devreye, Ishigami'nin üniversiteden eski arkadaşı, fizikçi Profesör Yukawa yani Dedektif Galileo giriyor.
Bir yanda problemi yaratan matematikçi, diğer yanda o problemi çözmeye çalışan fizikçi.
•Bu zekâ savaşı, okuyucuyu resmen karşılıklı zekâ, ego ve fedakârlık üzerine kurulu satranç masasına oturtuyor.
•Son bölümdeki ters köşe, "Bir insan, sevdiği bir kadını korumak için kendi hayatını, ahlakını ve hatta kimliğini ne kadar feda edebilir?" sorusuyla tüm değerleri ters yüz ediyor.
Sayoonara!
Yazarımızın kaleminePek Tabii İnsanFelsefe
Nietzsche ve onunla ilgili kitaplar okumak bana büyük keyif veriyor. Zira zamanının (1844-1900) en açık beyinlerinden biri ve yazış üslubuna hayranım, edebî ustalıkla yazıyor; metafor labirentlerinde gezinmeyi sevenlerin keyif alması kaçınılmaz. İnsanca, Pek İnsanca’da bolca yaptığı gibi bir teknik felsefi analiz onun en iyi olduğu alan olmasa da bu konuda da fena sayılmaz. İnsanca, benimle konuşuyormuş hissi yaşadığım, keyif ve merakla okuduğum ancak bazı aforizmaları anlamakta zorlandığım bir kitap oldu.
Amatör bir Nietzsche okuyucusu olduğum için kaynak kullanmadan Nietzsche’yi derli toplu anlayabilmem zor. Ben de İnsanca, Pek İnsanca için Julian Young’ın Nietzsche kitabından bir özet yaptım. Epey hacimli bu kitaptan konuyla ilgili kısımları daha öz hale getirmek için ilgili bölümlerdeki aktarımları bazen aynen aldım, bazen daha açık bir şekilde ifade etmeye çalışıp, gerek cümleleri –elbette içeriği koruyup– kendi üslubuma çevirerek, gerekse kitabın farklı bölümlerindeki bilgileri aynı potada eriterek bu metni ortaya çıkardım. Kitabın içeriğiyle ilgili kişisel düşüncelerime ise akışı bozmamak adına en sonda yer verdim.
Wagner ve Schopenhauer’in Nietzsche’ye etkisi; Tragedyanın Doğuşu; Bayreuth Festivali; Sorrento günleri; İnsanca, Pek İnsanca ve Wagner’den kopuş; Nietzsche’nin pozitivizmi ve arkadaşlarıyla ilişkileri gibi birçok konuyu az ya da çok aktardığım bir yazı oldu. Çok uzun olmaması için konuyla ilgili aforizmaların linklerini dipnotta verdim. Aforizmaları kesip biçmedim, tamamını vererek bağlamının görülmesini hedefledim. Bunlardan hiçbiri okunmadan da konu anlaşılabilir çünkü Young’dan yaptığım özet, aforizmaların da bir özetini içeriyor ancak hem bilimsellik adına, hem de daha fazla detay seven ve doğrudan Nietzsche’den okumak isteyenler için böyle bir
Kitabın basımı yok, NadirKitap'tan aldım.
İşleriniz biraz yoluna girdiğinde birden aksilikler üst üste geliyor ve nazar değdi diye hayıflanıyor musunuz? Nazar, üfürük falan değil o. Alışık olmayan basende tanga durmaz misali işleri kendiniz bozuyorsunuz. Neden mi? Kitap bunu, Üst Sınır Problemi diye tanımlıyor ve bu tuzağa nasıl düştüğümüzü, nedenleri ve çözümleri ile anlatıyor.
Eser ayrıca kendinizi diğerlerinden ayıran dehanızı bulmanız için yol gösteriyor. Burada deha ile kast edilen keman ustası ya da ressam olmanız değil. Küçücük şeyler bile sizi diğerlerinden ayrı ve üstün kılabiliyor. Örneğin karşınızdakinin ne hissettiğini kolaylıkla anlamak gibi.
İlaveten zaman yönetimi konusunda bir bölüm var. Metroda her trene sanki son trenmiş gibi gereksiz yere koşuyorsan, okuman gereken bölüm burası.
