Özgür İrade bir yanılsama mı?Felsefe
Baruch Spinoza, 
Etika adlı eserinde evreni mekanik ve zorunlu bir bütün olarak ele alır. Ona göre insan eylemleri çevresel, biyolojik ve kozmik tesirlerin bir neticesidir. Spinoza bu durumu şu meşhur taş örneğiyle ifade eder:
"Harici bir nedenin etkisiyle fırlatılan bir taş, hareket halindeyken bilinç kazansaydı, tamamen kendi iradesiyle uçtuğunu sanırdı. İşte insanın özgürlük illüzyonu da bundan ibarettir."
Spinoza'ya göre tüm girdiler noksansız bilinirse, insanın gelecekteki tüm fiilleri ve tercihleri kesin olarak öngörülebilir. Tüm girdiler yani İnsanın genetik yapısı, yetiştirildiği aile, aldığı eğitim, yaşadığı toplum, anlık duygu durumu ve maruz kaldığı harici uyarıcılar dâhil tüm parametreler tam olarak hesaplanabilirse, o insanın yapacağı seçimler bir matematik problemi gibi çözülebilir. Dolayısıyla, ona göre hür irade bir yanılsamadır.
Immanuel Kant, 
Pratik Aklın Eleştirisi eserinde Spinoza’nın determinizmine ilk büyük felsefi hududu çizer. Kant, insanı iki farklı boyutta tetkik eder. Şöyleki:
Fenomen Alemi: İnsan, fiziksel ve psikolojik olarak tabiat kanunlarına tabidir. Bu boyutta determinizm geçerlidir ve davranışlar öngörülebilir. Ancak Kant, insanın bu boyuttan ibaret olmadığını savunur. İnsan, aynı zamanda Numen Alemi’nin, yani duyu dışı, aşkın ve saf akılsal boyutun bir parçasıdır. Numen alemi, zaman ve mekânın kalıplarına tabi değildir. Zaman ve mekânın olmadığı yerde ise determinizm, yani zincirleme sebep-sonuç ilişkisi barınamaz. Çünkü bir sebebin bir sonucu doğurması için zamansal bir ardışıklık gerekir. İşte hürriyet bu numen alanında doğar. Kant buna "aşkın hürriyet" der. İnsan, saf aklıyla numen aleminden fenomen alemine müdahale edebilir. Akıl, harici hiçbir fiziki, biyolojik veya kozmik sebebe dayanmaksızın, kendi kendine ve tamamen bağımsız
Etika adlı eserinde evreni mekanik ve zorunlu bir bütün olarak ele alır. Ona göre insan eylemleri çevresel, biyolojik ve kozmik tesirlerin bir neticesidir. Spinoza bu durumu şu meşhur taş örneğiyle ifade eder:
"Harici bir nedenin etkisiyle fırlatılan bir taş, hareket halindeyken bilinç kazansaydı, tamamen kendi iradesiyle uçtuğunu sanırdı. İşte insanın özgürlük illüzyonu da bundan ibarettir."
Spinoza'ya göre tüm girdiler noksansız bilinirse, insanın gelecekteki tüm fiilleri ve tercihleri kesin olarak öngörülebilir. Tüm girdiler yani İnsanın genetik yapısı, yetiştirildiği aile, aldığı eğitim, yaşadığı toplum, anlık duygu durumu ve maruz kaldığı harici uyarıcılar dâhil tüm parametreler tam olarak hesaplanabilirse, o insanın yapacağı seçimler bir matematik problemi gibi çözülebilir. Dolayısıyla, ona göre hür irade bir yanılsamadır.
Immanuel Kant, Pratik Aklın Eleştirisi eserinde Spinoza’nın determinizmine ilk büyük felsefi hududu çizer. Kant, insanı iki farklı boyutta tetkik eder. Şöyleki:
Fenomen Alemi: İnsan, fiziksel ve psikolojik olarak tabiat kanunlarına tabidir. Bu boyutta determinizm geçerlidir ve davranışlar öngörülebilir. Ancak Kant, insanın bu boyuttan ibaret olmadığını savunur. İnsan, aynı zamanda Numen Alemi’nin, yani duyu dışı, aşkın ve saf akılsal boyutun bir parçasıdır. Numen alemi, zaman ve mekânın kalıplarına tabi değildir. Zaman ve mekânın olmadığı yerde ise determinizm, yani zincirleme sebep-sonuç ilişkisi barınamaz. Çünkü bir sebebin bir sonucu doğurması için zamansal bir ardışıklık gerekir. İşte hürriyet bu numen alanında doğar. Kant buna "aşkın hürriyet" der. İnsan, saf aklıyla numen aleminden fenomen alemine müdahale edebilir. Akıl, harici hiçbir fiziki, biyolojik veya kozmik sebebe dayanmaksızın, kendi kendine ve tamamen bağımsız
Nesnelerin arkasındaki ben işte o. Hiç bir yere sığmayan önde duramayan. Öndekiler çok gösteriş. Fenomen. İçerisi bomboş karanlık. Bir sürgünüm sınırlarda duvarlara asılı kalmış. Ruhum ötesinde mutlak aşkında. Bedenim sınırda geçmeme izin vermiyor. İlhamım yok hep izinden gittiğim şeyler bir yere kadar sürdü beni. İz sürücü arıyorum. İlham kaynağı. Pek çok karşılaşma kalmadı artık. Karşılaşmalar yaşamak dünyanın bir ucundan diğer ucuna seyahate çıkmam gerek. Beni neyin beklediği bilinmez bir yola. Tatminsizlik her şey olma oluşların hepsinde oldum yaşadım. Hiç bir oluşta kendim olamadım.
• Yaşadığım hayattan alıntılandı.
Ebu Fanus, Arap çöllerinde gözlemlenen gizemli bir ışık fenomenidir. Başta Suudi Arabistan'ın doğu bölgeleri, Riyad, Necd, Rubü'l-Hâlî ve Körfez çevresinde seyahat eden kişiler tarafından bildirilmektedir.
Bu fenomen, şafak vakti ya da gece boyunca ortaya çıkan bir ışık küresi veya uzaktan görünen bir far ışığı şeklinde görünür. Işık düzensiz ve öngörülemez biçimde hareket eder, insanları çölün içlerine doğru çekiyormuş gibi davranır ve ardından hiçbir iz bırakmadan kaybolur.
Halk inanışlarında Abu Fanous, çölde yolcuları şaşırtan ve yollarından saptıran esrarengiz bir varlık veya doğaüstü bir ışık olarak anlatılır.
Kusmuklu kıyafetlerimizle de mutluyuz. :)Duygu ve Düşünce
Influencer moms yani Türkçe karşılığı fenomen anneler insanın psikolojisini bozar. 😅 Nasıl olacak öyle her gün süslü püslü gezmeler, pırıl pırıl düzenli evler? İnanmayın bu şovlara, kendinizi boşa üzüp yıpratmayın sevgili yeni anneler! 🫶🏻
Biliyor muydunuz?1000Kitap
Piyasada sırf fenomen diye, popüler diye bazı kişilere kitap yazmadığı halde, onların ismiyle kitap çıkarıldığını biliyor muydunuz?
Buna sektörde; gölge yazarlık deniliyor. Kitabı birileri yazıyor, fenomenlerin ismiyle çıkıyor.
Amaç: fenomen kişinin kitlesine kitabı k*ktırmak.
Məsuliyyət, Əxlaq və İnancın Sosioloji Harmoniyası
Müştərək bir həyatı paylaşmaq sadəcə fiziki olaraq eyni məkanı bölüşmək deyil; bu, qarşılıqlı hüquq və vəzifələrin doğurduğu görünməz bir sosial müqavilədir. Cəmiyyətlərin varlığı və gələcəyi fərdlərin bu müqaviləyə — yəni bir-birlərinə qarşı olan mənəvi və hüquqi öhdəliklərinə — nə dərəcədə sadiq qalmasından asılıdır. İnsanın başqasının azadlıq sahəsinə və haqlarına hörmət etməsi daxili dünyasında "vəzifə" və "haqq" anlayışlarını müqəddəs bir dəyər kimi qəbul etməsi ilə başlayır.
Lakin insan psixologiyası, təbiəti etibarilə, fərdi ehtirasların, sonsuz istəklərin və eqoizmin təsiri altına düşməyə meyillidir. Belə anlarda fərd öz şəxsi mənafelərini kollektivin maraqlarından üstün tuta bilir. Məhz bu məqamda fərdi maraqları cilovlayacaq, insanı öz ambisiyalarından uzaqlaşdırıb başqalarının haqlarına hörmət etməyə sövq edəcək ali bir daxili qüvvəyə — mənəvi bir tənzimləyiciyə ehtiyac yaranır. Sosial tarixdə bu rolu ən effektiv şəkildə icra edən fenomen məhz dindir.
Kollektiv yaşamın qaçılmaz reallığı fərdlərin ortaq əxlaq normaları ətrafında birləşməsini zəruri edir. Çünki cəmiyyəti təşkil edən fərqli xarakterləri sarsılmaz və səmimi bir bağla bir arada tutan yeganə mənəvi bünövrə — əxlaqi yetkinlikdir. Əgər bir cəmiyyətdə fərdlər yüksək əxlaqi prinsipləri mənimsəyərlərsə, aralarındakı münasibətlər mexaniki qaydalardan çıxıb qarşılıqlı hörmət və daxili anlaşma müstəvisinə keçər. Bu isə sosial parçalanmaların qarşısını alaraq cəmiyyəti həqiqi bir daxili hüzura və kollektiv rifaha aparar.
Nəticə etibarilə, sosial həyatın təməli olan əxlaq sisteminin dayanıqlı olması üçün onun mütləq şəkildə sağlam bir bünövrəyə söykənməsi şərtdir. Yaxşı ilə pisi, doğru ilə yanlışı sadəcə nisbi maraqlara görə deyil, obyektiv şəkildə