Puan vermedi·528 syf.··
Beğendi
·2023 71. kitabı
·113 günde okudu
·Okunma: 10 Eylül 2023 01:37
Kitabın içerisinde yer alan diyalogları vs. buraya geçirip uzun uzun olayları ve kişileri anlatmayacağım. Bu konuya dair ilgisi olan, merakı olan ya da kitabı okumayı düşünen kişiler için her şeyi anlatıp heveslerini kaçırmak gibi bir niyetim yok. Daha çok kitabın neler içerdiğini, hangi sırayla gittiğini vs. anlatıp, hevesinizi kaçırmadan kitap hakkında bilgi vermeye çalışacağım. Zaten bir nevi kendime not olarak yazıyorum.
~~~~~•
Diogenes Laertios Kimdir?
Hakkında fazla bir şey bilinmemesine rağmen İ.S. (İsa’dan sonra) III. yüzyıl ortalarında yaşadığı düşünülüyor.
Filozofların yaşamlarına dair bilgileri derlemesinden dolayı bu konularda araştırma yapan kişilerin kaynak olarak başvurdukları isimlerdendir Diogenes Laertios.
~~~~~•
Thales ile başlayıp 
Aristoteles ile biten döneme Helen, Büyük İskender’in fetihleriyle başlayıp İ.Ö. 1. yüzyılın ikinci yarısına kadar ise Helenistik dönem demiştir 
Ahmet Arslan . Buna dayanaraktan, bu kitap Helen ve Helenistik dönem filozoflarını kapsıyor diyebilirim. Yani modern felsefenin filozoflarını bu kitapta göremezsiniz.
Kitap, kendi içinde on kitaba ayrılmıştır + ön söz. Filozofların hayatlarını, yaptıkları şeyleri, buluşlarını, sorulan sorulara verdikleri cevapları, diğer filozoflar ile olan ilişkilerini ve varsa mektuplarını içeriyor.
I. Kitap
Yedi Bilgeler diye adlandırılan kişileri kapsıyor.
Diogenes Laertios bu “Yedi Bilgeler”i Thales, 
Solon, Periandros, Kleobulos, Kheilon, Bias ve Pittakos olarak belirlemiştir. Ancak bunlara ek olarak İskitli Anakharsis, Khenailı Myson, Syroslu Pherekydes ve Giritli Epimenides’in de eklenebileceğini belirtip, bazı kişilerin Tiran Peisistratos’u da saydığını söyler.
Tiran Peisistratos’u dahil etmeyip on bir kişiden bahsetmiştir.
~~~~~•
II. Kitap
Diogenes Laertios felsefenin iki başlangıcı olduğunu, yani birinin Thales’in öğrencisi Anaksimandros ile İyon felsefesinin ve diğerinin Pherekydes’in öğrencisi Pythagoras ile İtalya felsefesinin başladığını söyler. Ancak 66. sayfada, “Anaksimandros’un hocası Thales’in başlattığı İyon felsefesi…” diye bahseder. Thales’i “Yedi Bilgeler” kısmında ele aldığından dolayı öğrencisi Anaksimandros ile başlatmış olabileceğini düşündüm; veya Thales’in bir hocası olmadığından dolayı ve Thales’in izinden gittiği, yani Thales’in öğretisini izlediği için Anaksimandros ile başladığını söylemiş olabilir. Sonuçta Thales ilk filozof olarak bilinir ve Anaksimandros ile felsefeye yeni bir bakış açısı gelmiştir. Aynı zamanda Thales, Milet Okulu’nun kurucusudur ve Milet Okulu’nun üç temsilcisi vardır. Thales, Anaksimandros ve Anaksimenes.
Sokrates’e kadar olan filozoflara “Doğa Filozofları” denir veya Sokrates Öncesi Doğa Filozofları, olarak geçer. Bundan sonraki kitaplarda hoca-öğrenci sıralaması ile gidiliyor.
İkinci kitap Thales’in öğrencisi Anaksimandros ile başlayıp, Anaksimandros’un öğrencisi Anaksimenes ile devam ediyor. Sokrates ile felsefeye ahlâk girmesiyle felsefenin yönü değişiyor. Ardından Sokrates’in öğrencileri ve Sokretesçi Okullar’ın birkaçı ile ikinci kitap bitiyor. Toplam on yedi kişiden bahsediyor.
Anaksimandros -> Anaksimenes
Anaksimenes -> Anaksagoras
Anaksagoras -> Arkhelaos
Arkhelaos -> Sokrates
Sokrates -> 
Ksenophon, Aiskhines,
Aristippos, Phaidon, Megaralı Eukleides,
Kriton, Simon, Glaukon, Simmias, Kebes
Megaralı Eukleides -> Stilpon
Phaidon, Stilpon -> Menedemos
Aynı zamanda Phaidon “Elis-Eretria Okulu”nun, Aristippos “Kirene Okulu”nun, Eukleides ise, “Megara Okulu”nun kurucusudur.
Megaralı Eukleides, Sokrates’in en eski arkadaşlarındandır.
~~~~~•
III. Kitap
Bu kitap tamamen Sokrates’in öğrencisi 
Platon (Eflatun)’a ayrılmıştır. Asıl adının Aristokles olduğu söylenir. Matematikçi ve siyasetçidir. Platon, İdealar Kuramı’nı ortaya atan kişidir. Ayrıca Akademeia’nın kurucusudur. Akademeia, herkese açık olan ilk üniversitedir; felsefe ve bilim okuludur. Akademeia’nın girişinde ise, “Geometri bilmeyen giremez,” yazdığı söylenir. Akademeia birçok alanda eğitim verdiği gibi ünlü hocalardan oluşur. Hocalardan bir tanesi ise Aristoteles’tir.
Aristoteles, Platon’un en sevdiği öğrencisidir. 17 yaşlarında okula girip yaklaşık yirmi yıllık eğitimden sonra okulda retorik öğretmeye başlamıştır.
~~~~~•
IV. Kitap
Bu bölümde veya kitapta Platon öldükten sonra Akademeia’nın başına geçenler anlatılmıştır ve toplam on kişi vardır.
Kitapta geçtiği üzere hoca-öğrenci sıralaması şu şekildedir:
Platon -> Speusippos, Ksenokrates
Ksenokrates -> Polemon, Krantor
Polemon -> Atinalı Krates
Krantor -> Arkesilaos (Orta Akademeia)
Arkesilaos -> Lakydes (Yeni Akademeia)
Platon’un ölümünden sonra okulun başına kız kardeşinin oğlu, yani Platon’un yeğeni Speusippos geçmiştir.
Okulun başına geçenler ise sırayla şu şekildedir:
Speusippos -> Ksenokrates -> Polemon
-> Atinalı Krates -> Arkesilaos
(Arkesilaos Orta Akademeia’yı kurmuştur.)
-> Lakydes (Yeni Akademeia’yı kurmuştur.)
-> Karneades -> Kleitomakhos
Bunlara ek olarak bir de anlatılan Bion vardır.
~~~~~•
V. Kitap
Platon’un öğrencisi Aristoteles ve kurmuş olduğu okulun öğrencilerini veya temsilcilerini anlatıyor. Toplam altı kişiyi içeriyor.
Buradan şunu çıkarabiliriz: Üçüncü kitaptan, yani Platon’dan sonraki kitapların her biri bir okulu, okulun kurucusunu ve temsilcilerini anlatıyor.
Aristoteles’in, Platon’un ölümünden sonra okulu kendisine bırakacağına ama yeğenine bırakmasıyla Akademeia’dan ayrıldığına dair bir rivayet vardır.
Akademeia’dan ayrılıp Büyük İskender’e bir süre eğitim verdikten sonra kendi okulunu Peripathos veya Lise’yi kurar. Platon’un çoğu düşüncesine sadık kalmakla birlikte düşüncelerini geliştirmeye çalışmıştır. Aristoteles bilim olmayan ama bilime yakın olan bir felsefeyi savunur.
Hoca-öğrenci sıralaması:
Aristoteles -> Theophrastos, Herakleides
Theophrastos -> Straton, Demetrios
Okul-başkanlık sıralaması:
Aristoteles -> Theophrastos -> Straton -> Lykon
~~~~~•
VI. Kitap
Bu kitapta toplam dokuz kişiden bahsediliyor.
Antisthenes önce hatip Gorgias’ın (
Gorgias of Leontini) sonra ise Sokrates’in öğrencisi olmuştur. Kinik Okulu’nun kurucusudur.
Kinik (Kynik) Ne Demek?
Kynosarges: Atinalılar Herakles’e kurban töreni gerçekleştirdiği sırada beyaz ve hızlı bir köpek ortaya çıkıp kurban sunusunu kapmıştır. Bu durumu nasıl düzeltebileceklerini öğrenmek için kâhine danışmışlardır ve köpeğin sunuyu bıraktığı yere Herakles için bir tapınak kurmuşlardır. Aynı zamanda bir spor salonuydu. Kyon kelimesinin köpek, argos kelimesinin ise beyaz veya hızlı anlamına geldiği söylenir. Kynosarges isminin sunuyu kapan köpekten geldiği düşünülür.
Antisthenes derslerini bu spor salonunda vermesinden ötürü okulun isminin Kinik (Kynik) olduğu bilinir. Yaşadıkları hayat ise köpeksi bir hayat tarzıdır. Ayrıca Antisthenes’in takma adı ise “Halis Köpek”tir.
Kinikliler Sokrates’in aksine erdemin bilgi olduğunu söylemezdi. Bilgiyi gerekli bile görmeyip asıl olanın eylem olduğunu söylerlerdi. Dışsal şeylerin özgürlüğe engel olduğunu ve özgür olmak için bu dışsal etkenlerden kurtulmak gerektiğini söylerler ve hazzı en kötü şey olarak görürlerdi.
Kinik Okulu’nu öne çıkaran kişi ise, Antisthenes’in öğrencisi Sinoplu Diogenes (
Diyojen) olmuştur. Fıçıda yaşayan ve alaycı Diogenes.
Hatta Sinoplu Diogenes köpeksi yaşam tarzını en çok uygulayan, eyleme döken kişidir. Büyük İskender kendini tanıtıp sen kimsin diye sorunca, “Ben köpek Diogenes’im” dediği söylenir. Bir gün Diogenes güneşlenirken Büyük İskender yaklaşıp, “Dile benden ne dilersen,” demiş. Diogenes ise, “Gölge etme, başka ihsan istemem,” diye karşılık vermiş. Hatta buna karşılık Büyük İskender’in, “Büyük İskender olmasaydım Diogenes olmak isterdim,” dediği söylenir.
Hoca-öğrenci sıralaması:
Antisthenes -> Sinoplu Diogenes
Sinoplu Diogenes -> Monimos, Onesikritos,
Thebailı (Kinik) Krates
Kinik Krates -> Metrokles, Hipparkhia
Ayrıca Menippos ve Menedemos Kinikliler arasında yer alır.
Kitapta yer alan tek kadın filozoftur Hipparkhia. Aynı zamanda Metrokles’in kız kardeşi ve hocası Krates’in eşidir.
~~~~~•
VII. Kitap
Kinik Krates’in öğrencisi, Stoacılık’ın kurucusu 
Kıbrıslı Zenon’la başlıyor bu kitap. Toplam yedi kişiden bahsediyor.
Zenon için felsefe üç bölümden oluşur. Mantık, ahlâk ve fizik. Diyalektik ise ona göre zorunludur. Ancak birkaç Stoacı bazı düşüncelerine karşı çıkar.
Zenon’un meslektaşı Ariston, fizik ve mantığı reddeder.
Herillos amaç olarak bilgiyi, Dionysios hazzı kabul eder.
Hoca-öğrenci sıralaması:
Kıbrıslı Zenon -> Ariston, Herillos, Dionysios,
Kleanthes
Kleanthes -> Sphairos, Khrysippos
~~~~~•
VIII. Kitap
Thales ile başlayan İyon felsefesini burada bitirip, 
Pythagoras ile başlayan İtalya felsefesine başlıyor Diogenes Laertios.
Sekiz kişiden bahsediyor.
Pythagoras ile felsefenin bir başka yönü ortaya çıkar. Çünkü Pythagoras’un felsefesi dinsel inançlara daha yakındır.
Pythagoras düalizmin, yani ruh-beden başlangıcını oluşturmuştur. Hatta bu düşünceyi savunan kişilerden bir diğeri ise Platon’dur.
Düalizm: Beden ve ruhun ayrı şeyler olduğunu ve beden ölümünün gerçekleşmesiyle birlikte başka bir bedene, daha alt veya daha üst bir konuma geçeceğini düşünmektir.
Bundan dolayı Pythagoras et yemeyi yasaklamıştır. Çünkü yedikleri hayvanların önceki hayatlarında tanıdıkları kişilerin ruhları olabileceği düşüncesi vardı.
Hoca-öğrenci sıralaması:
Pherekydes -> Pythagoras
Pythagoras -> Empedokles, 
Epikharmos,
Arkhytas, Alkmaion, Hippasos
Philolaos, Eudoksos
~~~~~•
IX. Kitap
Hocası olmayan, “Kendi Başına” diye adlandırılan iki filozofu, 
Herakleitos ve 
Ksenophanes’i anlatır. Ayrıca Elea Okulu’nun kurucusu 
Parmenides ve temsilcilerini anlatır.
Friedrich Nietzsche’nin etkilendiği kişilerdendir Herakleitos. Hatta Herakleitos’un toplumdan uzaklaşıp dağlarda yaşamasının Nietzsche’ye ilham kaynağı olduğuna dair bir düşünce vardır.
Herakleitos’un arkhesi ateştir. Sürekli bilmece şeklinde konuşurmuş. Ölümüne ise bilmece şeklinde konuşmasının neden olduğu söylenir.
Sokrates’in tartışma yöntemi Elea Okulu’ndan çıkmıştır. Aristoteles’e göre ilk Elealı 
Zenon, Diogenes Laertios’a göre Protagoras kullanmıştır.
Atomculuk öğretisini aslında ilk 
Demokritos’un değil, hocası 
Leukippos ortaya attığı söylenir. Ancak Leukippos’tan fazla bahsedilmemesi ve öğrencisiyle düşünceleri birbirine karıştığı için bu düşünce Demokritos’la özdeşleşmiştir.
Hoca-öğrenci sıralaması:
Ksenophanes -> Parmenides
Parmenides -> Melissos, Elealı Zenon
Elealı Zenon -> Leukippos
Leukippos -> Demokritos
Demokritos -> Protagoras, Anaksagoras,
Apollonialı Diogenes, Anaksarkhos
Anaksarkhos -> Pyrrhon
Pyrrhon -> Timon
~~~~~•
X. Kitap
Bu son kitabımız ise Platon gibi tek kişiyi içeriyor. Epikürcülük’ün kurucusu Epikuros (
Epikür). Hocasının ölümünden sonra ise okulun başına Hermarkhos geçmiştir. Aristoteles’in ölümünden sonraki felsefe, yani Helenistik felsefe başlıyor ve kitap burada bitiyor.
~~~~~•
İyon felsefesi anlatıldıktan sonra İtalya felsefesine geçildiği için tarihlere dikkat edilmelidir. Çünkü İtalya felsefesi ile bir nevi yine Sokrates öncesine dönüyorsunuz.
Aslında kitabı okurken neyin ne olduğuna dair zorluk çekilmemesi açısından kısa bir bilgi yazısı yazdım. Çünkü kitabın içerisinde filozofların birbirleriyle olan ilişkileri yer alıyor ve bunlardan bahsetmedim. Sokrates’in öğrencilerini ve Sinoplu Diogenes’i okurken çok eğlenmiştim. Sorulara verilen cevaplar ise tebessüm oluşturuyor. Başlarda söylediğim üzere bu kitabın kaynak oluşturuyor olması okumak için en büyük nedenlerden birisidir.
Kendisini son kez şu şekilde analım:
“Kitapları görünce gözleri parlıyor, Diogenes Laertios’un yegâne nüshasını incelediğinde gülümsüyordu.” - 
Victor Hugo
Thales ile başlayıp Aristoteles ile biten döneme Helen, Büyük İskender’in fetihleriyle başlayıp İ.Ö. 1. yüzyılın ikinci yarısına kadar ise Helenistik dönem demiştir Ahmet Arslan . Buna dayanaraktan, bu kitap Helen ve Helenistik dönem filozoflarını kapsıyor diyebilirim. Yani modern felsefenin filozoflarını bu kitapta göremezsiniz.
Kitap, kendi içinde on kitaba ayrılmıştır + ön söz. Filozofların hayatlarını, yaptıkları şeyleri, buluşlarını, sorulan sorulara verdikleri cevapları, diğer filozoflar ile olan ilişkilerini ve varsa mektuplarını içeriyor.
I. Kitap
Yedi Bilgeler diye adlandırılan kişileri kapsıyor.
Diogenes Laertios bu “Yedi Bilgeler”i Thales, Solon, Periandros, Kleobulos, Kheilon, Bias ve Pittakos olarak belirlemiştir. Ancak bunlara ek olarak İskitli Anakharsis, Khenailı Myson, Syroslu Pherekydes ve Giritli Epimenides’in de eklenebileceğini belirtip, bazı kişilerin Tiran Peisistratos’u da saydığını söyler.
Tiran Peisistratos’u dahil etmeyip on bir kişiden bahsetmiştir.
~~~~~•
II. Kitap
Diogenes Laertios felsefenin iki başlangıcı olduğunu, yani birinin Thales’in öğrencisi Anaksimandros ile İyon felsefesinin ve diğerinin Pherekydes’in öğrencisi Pythagoras ile İtalya felsefesinin başladığını söyler. Ancak 66. sayfada, “Anaksimandros’un hocası Thales’in başlattığı İyon felsefesi…” diye bahseder. Thales’i “Yedi Bilgeler” kısmında ele aldığından dolayı öğrencisi Anaksimandros ile başlatmış olabileceğini düşündüm; veya Thales’in bir hocası olmadığından dolayı ve Thales’in izinden gittiği, yani Thales’in öğretisini izlediği için Anaksimandros ile başladığını söylemiş olabilir. Sonuçta Thales ilk filozof olarak bilinir ve Anaksimandros ile felsefeye yeni bir bakış açısı gelmiştir. Aynı zamanda Thales, Milet Okulu’nun kurucusudur ve Milet Okulu’nun üç temsilcisi vardır. Thales, Anaksimandros ve Anaksimenes.
Sokrates’e kadar olan filozoflara “Doğa Filozofları” denir veya Sokrates Öncesi Doğa Filozofları, olarak geçer. Bundan sonraki kitaplarda hoca-öğrenci sıralaması ile gidiliyor.
İkinci kitap Thales’in öğrencisi Anaksimandros ile başlayıp, Anaksimandros’un öğrencisi Anaksimenes ile devam ediyor. Sokrates ile felsefeye ahlâk girmesiyle felsefenin yönü değişiyor. Ardından Sokrates’in öğrencileri ve Sokretesçi Okullar’ın birkaçı ile ikinci kitap bitiyor. Toplam on yedi kişiden bahsediyor.
Anaksimandros -> Anaksimenes
Anaksimenes -> Anaksagoras
Anaksagoras -> Arkhelaos
Arkhelaos -> Sokrates
Sokrates -> Ksenophon, Aiskhines,
Aristippos, Phaidon, Megaralı Eukleides,
Kriton, Simon, Glaukon, Simmias, Kebes
Megaralı Eukleides -> Stilpon
Phaidon, Stilpon -> Menedemos
Aynı zamanda Phaidon “Elis-Eretria Okulu”nun, Aristippos “Kirene Okulu”nun, Eukleides ise, “Megara Okulu”nun kurucusudur.
Megaralı Eukleides, Sokrates’in en eski arkadaşlarındandır.
~~~~~•
III. Kitap
Bu kitap tamamen Sokrates’in öğrencisi Platon (Eflatun)’a ayrılmıştır. Asıl adının Aristokles olduğu söylenir. Matematikçi ve siyasetçidir. Platon, İdealar Kuramı’nı ortaya atan kişidir. Ayrıca Akademeia’nın kurucusudur. Akademeia, herkese açık olan ilk üniversitedir; felsefe ve bilim okuludur. Akademeia’nın girişinde ise, “Geometri bilmeyen giremez,” yazdığı söylenir. Akademeia birçok alanda eğitim verdiği gibi ünlü hocalardan oluşur. Hocalardan bir tanesi ise Aristoteles’tir.
Aristoteles, Platon’un en sevdiği öğrencisidir. 17 yaşlarında okula girip yaklaşık yirmi yıllık eğitimden sonra okulda retorik öğretmeye başlamıştır.
~~~~~•
IV. Kitap
Bu bölümde veya kitapta Platon öldükten sonra Akademeia’nın başına geçenler anlatılmıştır ve toplam on kişi vardır.
Kitapta geçtiği üzere hoca-öğrenci sıralaması şu şekildedir:
Platon -> Speusippos, Ksenokrates
Ksenokrates -> Polemon, Krantor
Polemon -> Atinalı Krates
Krantor -> Arkesilaos (Orta Akademeia)
Arkesilaos -> Lakydes (Yeni Akademeia)
Platon’un ölümünden sonra okulun başına kız kardeşinin oğlu, yani Platon’un yeğeni Speusippos geçmiştir.
Okulun başına geçenler ise sırayla şu şekildedir:
Speusippos -> Ksenokrates -> Polemon
-> Atinalı Krates -> Arkesilaos
(Arkesilaos Orta Akademeia’yı kurmuştur.)
-> Lakydes (Yeni Akademeia’yı kurmuştur.)
-> Karneades -> Kleitomakhos
Bunlara ek olarak bir de anlatılan Bion vardır.
~~~~~•
V. Kitap
Platon’un öğrencisi Aristoteles ve kurmuş olduğu okulun öğrencilerini veya temsilcilerini anlatıyor. Toplam altı kişiyi içeriyor.
Buradan şunu çıkarabiliriz: Üçüncü kitaptan, yani Platon’dan sonraki kitapların her biri bir okulu, okulun kurucusunu ve temsilcilerini anlatıyor.
Aristoteles’in, Platon’un ölümünden sonra okulu kendisine bırakacağına ama yeğenine bırakmasıyla Akademeia’dan ayrıldığına dair bir rivayet vardır.
Akademeia’dan ayrılıp Büyük İskender’e bir süre eğitim verdikten sonra kendi okulunu Peripathos veya Lise’yi kurar. Platon’un çoğu düşüncesine sadık kalmakla birlikte düşüncelerini geliştirmeye çalışmıştır. Aristoteles bilim olmayan ama bilime yakın olan bir felsefeyi savunur.
Hoca-öğrenci sıralaması:
Aristoteles -> Theophrastos, Herakleides
Theophrastos -> Straton, Demetrios
Okul-başkanlık sıralaması:
Aristoteles -> Theophrastos -> Straton -> Lykon
~~~~~•
VI. Kitap
Bu kitapta toplam dokuz kişiden bahsediliyor.
Antisthenes önce hatip Gorgias’ın (Gorgias of Leontini) sonra ise Sokrates’in öğrencisi olmuştur. Kinik Okulu’nun kurucusudur.
Kinik (Kynik) Ne Demek?
Kynosarges: Atinalılar Herakles’e kurban töreni gerçekleştirdiği sırada beyaz ve hızlı bir köpek ortaya çıkıp kurban sunusunu kapmıştır. Bu durumu nasıl düzeltebileceklerini öğrenmek için kâhine danışmışlardır ve köpeğin sunuyu bıraktığı yere Herakles için bir tapınak kurmuşlardır. Aynı zamanda bir spor salonuydu. Kyon kelimesinin köpek, argos kelimesinin ise beyaz veya hızlı anlamına geldiği söylenir. Kynosarges isminin sunuyu kapan köpekten geldiği düşünülür.
Antisthenes derslerini bu spor salonunda vermesinden ötürü okulun isminin Kinik (Kynik) olduğu bilinir. Yaşadıkları hayat ise köpeksi bir hayat tarzıdır. Ayrıca Antisthenes’in takma adı ise “Halis Köpek”tir.
Kinikliler Sokrates’in aksine erdemin bilgi olduğunu söylemezdi. Bilgiyi gerekli bile görmeyip asıl olanın eylem olduğunu söylerlerdi. Dışsal şeylerin özgürlüğe engel olduğunu ve özgür olmak için bu dışsal etkenlerden kurtulmak gerektiğini söylerler ve hazzı en kötü şey olarak görürlerdi.
Kinik Okulu’nu öne çıkaran kişi ise, Antisthenes’in öğrencisi Sinoplu Diogenes (Diyojen) olmuştur. Fıçıda yaşayan ve alaycı Diogenes.
Hatta Sinoplu Diogenes köpeksi yaşam tarzını en çok uygulayan, eyleme döken kişidir. Büyük İskender kendini tanıtıp sen kimsin diye sorunca, “Ben köpek Diogenes’im” dediği söylenir. Bir gün Diogenes güneşlenirken Büyük İskender yaklaşıp, “Dile benden ne dilersen,” demiş. Diogenes ise, “Gölge etme, başka ihsan istemem,” diye karşılık vermiş. Hatta buna karşılık Büyük İskender’in, “Büyük İskender olmasaydım Diogenes olmak isterdim,” dediği söylenir.
Hoca-öğrenci sıralaması:
Antisthenes -> Sinoplu Diogenes
Sinoplu Diogenes -> Monimos, Onesikritos,
Thebailı (Kinik) Krates
Kinik Krates -> Metrokles, Hipparkhia
Ayrıca Menippos ve Menedemos Kinikliler arasında yer alır.
Kitapta yer alan tek kadın filozoftur Hipparkhia. Aynı zamanda Metrokles’in kız kardeşi ve hocası Krates’in eşidir.
~~~~~•
VII. Kitap
Kinik Krates’in öğrencisi, Stoacılık’ın kurucusu Kıbrıslı Zenon’la başlıyor bu kitap. Toplam yedi kişiden bahsediyor.
Zenon için felsefe üç bölümden oluşur. Mantık, ahlâk ve fizik. Diyalektik ise ona göre zorunludur. Ancak birkaç Stoacı bazı düşüncelerine karşı çıkar.
Zenon’un meslektaşı Ariston, fizik ve mantığı reddeder.
Herillos amaç olarak bilgiyi, Dionysios hazzı kabul eder.
Hoca-öğrenci sıralaması:
Kıbrıslı Zenon -> Ariston, Herillos, Dionysios,
Kleanthes
Kleanthes -> Sphairos, Khrysippos
~~~~~•
VIII. Kitap
Thales ile başlayan İyon felsefesini burada bitirip, Pythagoras ile başlayan İtalya felsefesine başlıyor Diogenes Laertios.
Sekiz kişiden bahsediyor.
Pythagoras ile felsefenin bir başka yönü ortaya çıkar. Çünkü Pythagoras’un felsefesi dinsel inançlara daha yakındır.
Pythagoras düalizmin, yani ruh-beden başlangıcını oluşturmuştur. Hatta bu düşünceyi savunan kişilerden bir diğeri ise Platon’dur.
Düalizm: Beden ve ruhun ayrı şeyler olduğunu ve beden ölümünün gerçekleşmesiyle birlikte başka bir bedene, daha alt veya daha üst bir konuma geçeceğini düşünmektir.
Bundan dolayı Pythagoras et yemeyi yasaklamıştır. Çünkü yedikleri hayvanların önceki hayatlarında tanıdıkları kişilerin ruhları olabileceği düşüncesi vardı.
Hoca-öğrenci sıralaması:
Pherekydes -> Pythagoras
Pythagoras -> Empedokles, Epikharmos,
Arkhytas, Alkmaion, Hippasos
Philolaos, Eudoksos
~~~~~•
IX. Kitap
Hocası olmayan, “Kendi Başına” diye adlandırılan iki filozofu, Herakleitos ve Ksenophanes’i anlatır. Ayrıca Elea Okulu’nun kurucusu Parmenides ve temsilcilerini anlatır.
Friedrich Nietzsche’nin etkilendiği kişilerdendir Herakleitos. Hatta Herakleitos’un toplumdan uzaklaşıp dağlarda yaşamasının Nietzsche’ye ilham kaynağı olduğuna dair bir düşünce vardır.
Herakleitos’un arkhesi ateştir. Sürekli bilmece şeklinde konuşurmuş. Ölümüne ise bilmece şeklinde konuşmasının neden olduğu söylenir.
Sokrates’in tartışma yöntemi Elea Okulu’ndan çıkmıştır. Aristoteles’e göre ilk Elealı Zenon, Diogenes Laertios’a göre Protagoras kullanmıştır.
Atomculuk öğretisini aslında ilk Demokritos’un değil, hocası Leukippos ortaya attığı söylenir. Ancak Leukippos’tan fazla bahsedilmemesi ve öğrencisiyle düşünceleri birbirine karıştığı için bu düşünce Demokritos’la özdeşleşmiştir.
Hoca-öğrenci sıralaması:
Ksenophanes -> Parmenides
Parmenides -> Melissos, Elealı Zenon
Elealı Zenon -> Leukippos
Leukippos -> Demokritos
Demokritos -> Protagoras, Anaksagoras,
Apollonialı Diogenes, Anaksarkhos
Anaksarkhos -> Pyrrhon
Pyrrhon -> Timon
~~~~~•
X. Kitap
Bu son kitabımız ise Platon gibi tek kişiyi içeriyor. Epikürcülük’ün kurucusu Epikuros (Epikür). Hocasının ölümünden sonra ise okulun başına Hermarkhos geçmiştir. Aristoteles’in ölümünden sonraki felsefe, yani Helenistik felsefe başlıyor ve kitap burada bitiyor.
~~~~~•
İyon felsefesi anlatıldıktan sonra İtalya felsefesine geçildiği için tarihlere dikkat edilmelidir. Çünkü İtalya felsefesi ile bir nevi yine Sokrates öncesine dönüyorsunuz.
Aslında kitabı okurken neyin ne olduğuna dair zorluk çekilmemesi açısından kısa bir bilgi yazısı yazdım. Çünkü kitabın içerisinde filozofların birbirleriyle olan ilişkileri yer alıyor ve bunlardan bahsetmedim. Sokrates’in öğrencilerini ve Sinoplu Diogenes’i okurken çok eğlenmiştim. Sorulara verilen cevaplar ise tebessüm oluşturuyor. Başlarda söylediğim üzere bu kitabın kaynak oluşturuyor olması okumak için en büyük nedenlerden birisidir.
Kendisini son kez şu şekilde analım:
“Kitapları görünce gözleri parlıyor, Diogenes Laertios’un yegâne nüshasını incelediğinde gülümsüyordu.” - Victor Hugo
·
4 +1'leme
·2.690 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.