Spoiler yok.1000Kitap
Kitap başlarda biraz zorluyor insanı, gerek dili gerekse akışı olsun biraz alışmak ve anlamak gerekiyor. Ancak 3-5 sayfa okuyunca tamamen hakim oluyorsunuz dile de olayın akış tarzına da. Hem güldüren hem şaşırtan en çokta günümüzde hala yaşanılan şeylere çok benzer bir hikayeye tanık oluyorsunuz. Hüseyin Rahmi Gürpınar'ın mizahı zaten çok güçlü bunu birçok defa okumuştum ama bu romanda toplumsal eleştiriyi mizahla birleştirme biçimini bizzat okuyarak hayran kaldım. Sahiden de çok büyük bir isimmiş, kıymetini bilememek benim ayıbım olsun... Sanırım Hüseyin Rahmi Gürpınar'ın kaleminden okuduğum ilk eseri bu ancak o kadar geç kalmış bir tanışıklık oldu ki kendime çok kızıyorum daha önce okumadığım için. PDF olarak okumuştum bu kitabı fakat kütüphanem için mutlaka alacağım bu ve diğer tüm eserlerini.
Kısaca konuya değinirsem eğer: İnsanların batıl inançlara ve sözde doğaüstü güçlere ne kadar kolay inanabildiğini konu alan mizahi bir roman. Mahallede "efsuncu" olarak tanınan Ebulfazl Enveri'nin etrafında gelişen olaylar üzerinden hurafeler, aldatmacalar ve insan zaafları anlatılıyor. Aradan geçen onca yıla rağmen anlattığı insan tiplerinin hâlâ günümüzde karşımıza çıkabilmesi de kitabı şaşırtıcı derecede güncel hissettiriyor. Öyle güzel işlenmiş ki hikaye hayran kaldım gerçekten çok çok sevdim. Kısacık bir kitap ama insanda çok büyük etkiler bırakıyor. Özellikle son 5 sayfa falan inanılmazdı. Çok büyük keyifle okudum. Muhakkak okuyun.
Moby DickEdebiyat
Kitap sadece bir balina avı macerasından çok daha öte, derin bir insan psikolojisi ve bir takıntı hikayesi. Hırsı, nefreti ve sadakati okuyoruz. Yazar aralarda denizcilik ve balinalar hakkında çok detaylı bilgiler veriyor, buralarda tempo biraz düşüyor doğrusunu söylemek gerekirse. Ama geminin atmosferi, dostluklar ve karakterlerin derinliği insanı öyle bir içine çekiyor ki bir süre sonra siz de o güvertede gibi hissediyorsunuz. Klasik okumayı seven, "şöyle karakterleri ve atmosferi sağlam bir kitaba gömüleyim" diyen herkesin mutlaka kitaplığında olması gereken bir eser. Okurken sabrettiğiniz her sayfaya sonuna kadar değiyor, kesinlikle tavsiye ederim.
Fyodor Dostoyevski, Ölüler Evinden Anılar (Zapiski iz Myortvogo Doma) adlı bu otobiyografik, sarsıcı ve belgesel niteliğindeki başyapıtında, yazarın bizzat kendi çarptırıldığı Sibirya'daki kurgusal bir hapishane olan Omsk kampında geçirdiği dört yıllık kürek mahkûmiyeti dönemini ve oradaki acımasız yaşam koşullarını konu alır. Yazar; soylu bir mahkûm olan Aleksandr Petroviç Goryançikov’un gözünden, her sınıftan, dinden ve kökenden gelen katillerin, hırsızların ve siyasi suçluların kapalı bir alandaki hayatta kalma mücadelelerini anlatırken; insan ruhunun en karanlık ve en yüce yönlerini, özgürlük kavramının hayati önemini, sistemin insanı canavarlaştıran yapısını ve en ağır cezaevinde bile yok edilemeyen insanlık onurunu, Dostoyevski'ye özgü derin psikolojik gözlemler, felsefi sorgulamalar ve gerçekçi, sarsıcı bir edebi dille işler.
Tarık Buğra, Osmancık adlı bu ödüllü tarihi ve biyografik başyapıtında, Osmanoğulları Beyliği'nin kuruluşu aşamasında, delişmen ve ele avuca sığmaz bir delikanlı olan Osmancık’ın, Şeyh Edebali’nin tedrisatından geçerek olgunlaşmasını ve cihan devletinin kurucusu bilge Osman Gazi’ye dönüşme sürecini konu alır. Yazar; Söğüt ve Domaniç topraklarında filizlenen bu yeni gücün, aşiretten beyliğe, beylikten ise kalıcı bir devlet yapısına evrilmesini Ertuğrul Gazi, Malhun Hatun ve Kumral Abdal gibi dönemin kilit figürleriyle anlatırken; liderlik vizyonunu, sabrı, adaleti, hoşgörüyü ve "insanı yaşat ki devlet yaşasın" felsefesini, Türk tarihinin bu en kurucu dönemini destansı, lirik, derinlemesine psikolojik ve zengin bir Türkçe ile işleyen edebi bir dille işler.
Albert Camus, Düşüş (La Chute) adlı bu felsefi ve sarsıcı başyapıtında, Amsterdam'ın loş barlarından birinde eski bir avukat olan Jean-Baptiste Clamence’in, bir yabancıya karşı yaptığı derin ve acımasız iç döküşü üzerinden modern insanın ahlaki çöküşünü konu alır. Yazar; geçmişte Paris’te saygın ve erdemli bir hayat yaşarken bir gece köprüden nehre atlayan bir kadını kurtarmayarak kendi sahteliğiyle yüzleşen Clamence’in "günah çıkarıcı yargıç" rolüne bürünüşünü anlatırken; burjuva ahlakını, toplumsal ikiyüzlülüğü, suçluluk duygusunu, özgürlüğün getirdiği ağır yükü ve modern insanın kendi vicdanından kaçışını, varoluşçu, ironik, monolog tarzında ve insanı kendi karanlığıyla yüzleştiren keskin bir dille işler.
Bunu Tolstoy yazmış olamaz
Tolstoy’un büyük romanlarındaki karakterler kanlı, canlı, hataları ve sevaplarıyla bizzat aramızda yaşayan insanlardır. Ancak İnsan Neyle Yaşar? hikayesinde karakter yönetimi tam bir hayal kırıklığıdır. Ayakkabıcı Simon, karısı Matryona ve hatta dünyaya indirilen melek Michael, kendi iradelerine sahip edebi karakterler değil, yazarın önceden belirlediği ahlaki mesajı topluma dikte etmek için kullandığı birer "fikir kuklası"dır.
Karakterlerin hiçbir içsel çatışması, gri alanı veya insani derinliği yoktur. Matryona bir anda öfkelenir, bir anda melek Michael’ın yüzündeki ışığı görüp dünyanın en merhametli insanına dönüşür. Bu ani ve temelsiz değişimler, edebi gerçekçiliği zedeler. Okur olarak karakterle bağ kuramaz, sadece yazarın sahneye koyduğu didaktik bir tiyatroyu izliyormuş hissiyatına kapılırsınız.