İbn Receb رحمه الله şöyle dedi:
- Dilediğin kimseyle arkadaşlık et.
Arş üzerine istivâ eden Allah’a yemin olsun ki, kabirde sana yalnızca bir tek arkadaş eşlik edecektir; o da salih amelindir…
Şüphesiz ki Allah Teâlâ, süretlendirilmiş bir cisim değildir; mahdut ve mukadder bir cevher de değildir. O, cisimlere ne miktar ve takdir bakımından ne de inkısâmı kabul bakımından benzemez. O ne bir cevherdir ne de cevherler O”nda hâll olur ne bir arazdır ne de arazlar O'nda bulunur. Bilakis hiçbir mevcut O'na benzemez, O da hiçbir mevcuda benzemez. “O'nun benzeri hiçbir şey yoktur ve O, hiçbir şeyin benzeri değildir.”
O'nu miktar tahdid etmez, mekân ihâta etmez, cihetler O'nu kuşatmaz ne arzlar ne de semâvât O'nu içine alabilir. O, Arş üzerine istivâ etmiştir; fakat bu, O'nun buyurduğu şekilde ve murad ettiği mânâdadır: mülâmese (temas), istikrâr (yerleşme), temekkun (bulunma), hulül (içine girme) ve intikâl (yer değiştirme) mânâlarından münezzeh bir istivâdır. Arş O'nu taşımamaktadır; bilakis Arş ve hamileleri O'nun kudretinin lütfuyla taşınmakta, O'nun kabzasında kahredilmiş bulunmaktadır.
O, Arş'ın, semânın ve bütün mevcüdâtın fevkindedir; fakat bu fevkiyyet, Arş'a ve semâya yakınlıkta bir ziyadelik, arz ve sathına uzaklıkta bir noksanlık teşkil etmez. O, derece bakımından Arş ve semâdan yüce olduğu gibi arz ve sathından da yücedir. Bununla beraber O, her mevcutta hâzırdır, her şeye yakındır; kullarına şah damarından daha yakındır ve her şeyin şahididir. Zira O'nun kurbu, ecsâmın kurbu gibi değildir; nasıl ki zâtı da ecsâmın zâtlarına benzemez.
Bu yaz yanınızdan ayırmak istemeyeceğiniz kitapları sizin için bir araya getirdik.
💬 Siz olsanız bu listeden hangisiyle başlardınız?
Kuran'ı sen güçlük çekesin diye indirmedik.
İçleri haşyetle titreyenlere öğüt olsun diye
Arzı ve yüce semavatı yaratan tarafından
O peyder pey indirilmekte.
Rahman Arşa istiva etmiştir.
Semalarda, arzda ve ikisi arasında
Ve toprağın altında olanlar hep O'nundur.
Sözü açığa vursan da, gizlesen de birdir.
O gizliyi de, gizlinin gizlisini de bilmektedir.
Allah, Kendisinden başka ilah olmayandır.
En güzel isimler O'na mahsustur."
Nebî sallallahu aleyhi ve sellem’in sünnetine ancak tabi olunur, akla aykırı olduğu gerekçesiyle terk edilemez. Zira gaybî meselelerin insanın hisleriyle ve akılla bilinmesi mümkün değildir.Bilakis ancak haberle bilinir. Nitekim imam Malik rahimehullah’a “Rahman arşa istiva etti” (Taha 5)ayetinde istiva nasıldır?” diye sorulunca İmam Malik başını aşağı yukarı kaldırmış, ter basmış ve sonra şöyle demiştir: “İstiva bilinmeyen bir şey değildir. Keyfiyeti (şekli) akılla anlaşılmaz. Buna iman etmek farz, bunun hakkında sormak ise bidattir. Senin de ancak bir bid’atçi olduğunu görüyorum” Sonra onun meclisten çıkarılmasını emretti.” Bunun benzeri Malik’in şeyhi Rebia b.Ebi Abdirrahman’dan rivayet edilmiştir. O şöyle demiştir: “İstiva bilinmeyen bir şey değildir.” Yani lügatte bu kelimenin manası bilinir. Yükselmek ve yerleşmek demektir. “Keyfiyeti ma’kul değildir” Yani: Allah’ın arş üzerine yükselip yerleşmesinin şeklini akıllarımızla idrak etmemiz mümkün değildir. Bu keyfiyetin akıllarla anlaşılmasından Allah yücedir.
Bedî' meselelerine örnek olmak üzere de şu âyetleri bir göz önüne
getirelim.
(5) اَلرَّحْمٰنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوٰى
Rahman, arş üzerine isteva etmiştir. (taha/5)
âyet-i celilesinde "tevriye"' sanatı vardır. Çünkü "istivâ" kelimesinin yakın anlamı olan istikrar (yerleşme) hatıra getirilip uzak anlamı olan istila (yönetimini eline alma) kastedilmiştir.
Ra'd Suresi 1.-2. Ayeti:Din
Bismillâhirrahmânirrahîm
Elif. Lâm. Mîm. Râ.* İşte şu(nlar), Kitabın ayetleridir. Sana Rabbinden indirilen gerçektir fakat insanların çoğu inanmazlar.
2. Allah gökleri görebileceğiniz direkler olmadan yükseltmiş,sonra arşa istivâ etmiş, Güneş’i ve Ay’ı emri altına almıştır. (Bunların) her biri belirlenmiş bir süreye kadar akıp gitmektedir. (Allah) her işi yönetmekte, Rabbinizle karşılaşacağınıza kesin olarak inanmanız için ayetleri açıklamaktadır.
