Ağaca Tüneyen Sweeny
Flann O'BrienYazar:
Flann O'Brien
Çevirmen:
Gülden Hatipoğlu
Tahmini Okuma Süresi:
8 sa. 47 dk.
Sayfa Sayısı:
310
Basım Tarihi:
2014
İlk Yayın Tarihi:
24 Şubat 2000
Yayınevi:
Everest Yayınları
Orijinal Adı:
At Swim-Two-Birds
ISBN:
9786051417233
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Yorumlar ve İncelemeler
Ağaca Tüneyen Sweeny, tek kelimeyle dâhiyane kaleme alınmış, bugün bile kalıpların oldukça dışında ve çok etkileyici olduğunu düşünürsek, 1939’da yayımlandığında zamanının çok ötesinde ve özel bir zihinle sıra dışı bir yeteneğin ürünü olduğu aşikar bir roman.
İrlandalı yazar Flann O’Brien’ın ilk romanı olan eser, kısaca, Dublin’de amcasıyla beraber yaşayan bir edebiyat öğrencisini ve onun edebi çalışmalarını anlatıyor. Fiziksel olarak oldukça tembel, yatağından çıkmayı pek sevmeyen karakterimiz bu yönüyle Oblomov’u çağrıştırsa da, zihinsel dünyasının aslında son derece hareketli olduğunu arkadaşlarıyla sohbetlerinde ve daha da önemlisi edebiyat çalışmalarında görüyoruz.
Kurgu içinde kurgu içinde kurgu biçimine sahip metin ve yazar daha ilk sayfadan ‘Bir hikâye üç şekilde başlayabilir’ diyerek bunun sinyalini veriyor aslında. Karakterimizin edebi çalışmalarıyla beraber başka başka kurgulara, adeta matruşka bebekleri anımsatan bir kurgu sarmalına giriyorsunuz; karakterimizin kaleme aldığı kurgunun yazarının da yarattığı karakterler ve hikayeler dahil oluyor kitaba. İlerledikçe daha da acayip, çılgın ama bir o kadar da keyifli ve yazarın zekasının okuru büyülediği bir metne dönüşüyor; kovboylarla halk kahramanının aynı hikayede buluştuğu, karakterlerin hikayenin yazarını uyutup kurgunun gidişatına yön verdiği ve hatta ona başkaldırdığı absürt ve oyunlu bir hikayenin içinde buluyorsunuz kendinizi. Sonuna da hem hikayenin başını bir çember gibi tamamlaması hem de bu oyunlu yapısına uygun olması nedeniyle ayrıca bayıldım.
Yazar tüm bu hikayelerle İrlanda mitolojisi ve tarihine göndermelerde de bulunuyor. Ancak romanın bu farklı yapısı sebebiyle, iyilik-kötülük çatışması gibi daha evrensel mitler dışındakileri ya da hepsini anlamasanız dahi okurken çok keyif
Öyle her okuduğuna inanma dedi bence O’Brien bu kitapla okuruna. Ekledi hatta: Belki bir oyundur bu oynadığım; kurallarını benim koyacağım, gerçeklerini ve yalanlarını senin bulacağın. Sonra fısıldadı kulağına; dikkatli oku !
Aylak mı aylak bir üniversite öğrencisi olan anlatıcı amcası ile birlikte yaşıyor.
Amcasının, ‘hiç kitap kapağı açıyor musun?’ serzenişlerine rağmen edebi bir uğraşı var. Kitap yazıyor; hayatının büyük bir alanını işgal eden eylem. Bu kitabın, olası başlangıçlar, yolunda gitmeyen gelişmeler, karakterlerin birbirine düşmesi ve nihayet karmaşa bir düzenin esiri olduğunu söyleyebiliriz.
Karakterler anlatıcıya, anlatıcı da yazara hizmet eden bir çalışandır. Çalışanlar yeri gelir amansız bir kavgaya tutuşurlar, yeri gelir o an hiç yaşanmamış gibi birlik olurlar. Tezcanlı, eğlenceli oldukları kadar Oblomovsu, Alıklar Birliği’ndeki Ignatius, iblis karışımı, olaylı tipler. Yazar, onları bir hikayeden başka bir hikayeye öyle ustalıkla taşır ki okurken hissetmezsiniz bile. Bir uyarı yapayım burada yeri gelmişken: Olayları, karakterleri, kimin kimi kurguladığını not alarak ilerlerseniz okumanız kolaylaşır. Aynı şekilde ayrıntılara dikkat. Hepsi sonunda bir noktaya bağlanıyor. Aman yazarın oyununa gelmeyin :)
Armağan Ekici kitabın önsözü altın değerinde. O’Brien’in, Ağaca Tüneyen Sweeny’den sonra yazdığı Üçüncü Polis kitabı yayınevi tarafından reddedilince küserek romanını sakladığından bahsediyor mesela. O süreçte Myles mahlasıyla kaleme aldığı mizah yazılarıyla yükselişe geçtiğinden, bu yazılarının Ahmet Rasim’in Şehir Mektuplarıyla olan benzerliğinden söz ediyor.
James Joyce’un Ulysses’i ve Aldous Huxley’in Point Counter Point’i de Sweeny ile benzer kitaplar olduğunu söylüyor.
Her anlamda çok sevdiğim bir kitap oldu diyeceğim. Hak ediyor.
Puan vermedi·310 syf.·
2026 365. kitabı
Kapıları aralık bırakma.
Ya sonuna kadar aç ya da
bir kereye mahsus kapat.
Aralıklardan, boşluklardan ve çatlaklardan; sadece yarım rüzgârlar, yarım doğrular
ve pek çok akılsızlık geçer.
Cecília Meireles
Pinti amcasıyla birlikte Dublin’de yaşayan miskin ve derbeder bir üniversite öğrencisinin öyküsünü anlatıyor. Dublin sokaklarında aylaklık eden, fırsat buldukça kafa çeken, ahbaplarıyla felsefi ve edebi konularda sohbet etmeyi seven bu genç, vaktinin çoğunu yatağında okumakla ya da romanını yazmakla geçirir.
Yazar her ne kadar sürekli olarak okurun altından sandalyeyi çekiyor olsa da, dikkatli okur, yazarın açtığı tüm parantezleri kapattığını, her alıntının, çıkmanın metin içinde bir görevi olduğunu görecektir...s:14
Yazmakta olduğu romanda, kendisi gibi yatağına düşkün, tuhaf mı tuhaf bir yazar olan başkarakter Trellis de bir roman yazmaktadır. Trellis’in yarattığı ve diğer yazarlardan ödünç aldığı kurgu karakterler zaman içinde kontrolden çıkıp başkaldırarak kötü yazarlığının bedelini ona
fena ödetirler...
İrlanda kültürü hakkında alabildiğine komik bir parodi olarak da 
Ağaca Tüneyen Sweeny
Flann O'Brien ’ın çılgın zekâsı ile İrlandalılara özgü hiciv ve espri anlayışının adeta dizginlerinden boşanmışçasına dans ettiği; absürd, grotesk, kara mizah, mitoloji ve en saf haliyle saçmalığın baş döndürücü bir şekilde harmanlandığı Ağaca Tüneyen Sweeny, tüm bunların yanı sıra, Joyce’un Ulysses’te yaptığı gibi benzersiz bir Dublin betimlemesi sunuyor. Ağaca Tüneyen Sweeny
“Hakiki bir mizah duygusuna sahip, gerçek bir yazar.” 
James Joyce söylemiyle bitirelim Ağaca Tüneyen Sweeny
Ağaca Tüneyen Sweeny
Flann O'Brien ’ın çılgın zekâsı ile İrlandalılara özgü hiciv ve espri anlayışının adeta dizginlerinden boşanmışçasına dans ettiği; absürd, grotesk, kara mizah, mitoloji ve en saf haliyle saçmalığın baş döndürücü bir şekilde harmanlandığı Ağaca Tüneyen Sweeny, tüm bunların yanı sıra, Joyce’un Ulysses’te yaptığı gibi benzersiz bir Dublin betimlemesi sunuyor. Ağaca Tüneyen Sweeny
“Hakiki bir mizah duygusuna sahip, gerçek bir yazar.” James Joyce söylemiyle bitirelim Ağaca Tüneyen Sweeny
Ağaca Tüneyen Sweeny’nin isimsiz anlatıcısı tam bir “tembel aylak düzenbaz"dır. İrlanda'yı terk etmek şöyle dursun, odasını bile terk etmek istemez. Bütün gün yatağından çıkmadan roman yazar, kitap okur, düzenbazlar yaratır. O’Brien Ağaca Tüneyen Sweeny’de “Sanatçının Tembel Tembel Aylak Düzenbaz Olarak Portresi”ni çizer; babasma selam çakarak girer edebiyat alemine.
°
°
Çevirmenliği yaptığı O'Brien eserlerinin ilk basamağında James Joyce'a atıfta bulunan Gülden Hatipoğlu'nun Ağaca Tüneyen Sweeny’nin yazım ve oluşum sürecine dair uzun uzun anlatıyor Notos dergisinde. Edindiğim okuma deneyimine dayanarak Hatipoğlu'nun bu görüşünü James Joyce ve yazarlık açısından değerlendirince tepeden tırnağa doğruluk payını yadsıyamam.
Ağaca Tüneyen Sweeny’i okurken her ne kadar elimde günlerce süründürsem de, bazen kopukluklar yaşasam da şöyle bakınca bir yazarın yazdıklarında yazdıklarını var etme, kendini aksetme gibi kaygısı olmaksızın kalemini oynatması okura sunulan aklı karışık bir serencam diyebilirim. Çünkü okurken zorlandığım kimi noktalar aklıma geldikçe 'bu kitabı bir kez daha okumalıyım' dedim.
Ayrıntıların çokluğu, kişilerin sürekli artışı bir süre sonra zihni karıştırabiliyor. Bunun da üzerinde en büyük etmen tabiki kitaba hakim olan konunun yani yazarın yazarlık sürecindeki olagelen durumlar ve yazım deneyimiydi. Yataktan çıkmaksızın habire yazan, karalamalar yapan, kendini o dört duvar arasında gerçekleştiren bir yazarın deliliğe vardıracak ölçüde kendini kaybetmişliği de konu üzerinde hakimiyeti sürdürüyor.
O'Brien'ın ilk kitabı olmasından ötürü elbet teknik kusurları olabilir, okuru kitapla özdeşleştiremeyebilir. Fakat mevzu bahis avangartlıksa evet bu kitaba avangart diyebilirim. James Joyce gibi kült bir yazarın izinden giderek onu bir 'edebiyat babası' olarak
Ağaca Tüneyen Swenny
Postmodern tekniklerin içinde bana göre en zoru üst kurmaca tekniğidir. Çünkü birden fazla olay oluşturmak ve bir son belirlemek zorundasınızdır. Bu da sizi, yazarlık açısından okurun puanlamasına ister istemez tâbi tutacaktır. Flann O'Brien her türlü koşulu kabullenip bu yola cesaretle çıkmış ve iyi ki çıkmış. Tamamen zihni zorlayan, bir an bile dikkatinizi ayırmamanız gereken bir kurgu.
Flann O'Nolan, Flann O'Brien'ı, Flann O'Brien anlatıcı karakter olan tembel öğrenciyi, tembel öğrenci bir başka yazar olan Dermot Trellis'i oluşturuyor. Bitiyor mu hayır. Trellis'in yazdığı bir roman var ve bu roman içindeki karakterler yazarı uyutup kurguyu ele geçiriyor. Asıl olaylar burdan sonra başlıyor. Bu sefer karakterler Trellis'ten intikam almak için bir başka kurgu oluşturuyor ve tüm bunların içinde tembel öğrencimiz tekrar durumu ele alıp bütün bunlara bir son bağlıyor ve onun da sonunu Flann O'Brien getiriyor.
Ve bir an bile dikkatinizin kurgu dışına kaymaması gereken zihin zorlayıcı bu başyapıt ortaya çıkıyor.
İşi abartmış bir İrlandalıyla karşı karşıyayız. Kurmaca içinde kurmaca içinde kurmaca içinde kurmaca.
Tam tamına dört ayrı kurgu ve iç içe geçmiş bağlanması gereken hikayeler, bunları da büyük ustalıkla bağlamış bir yazar. Bazen kim neyi anlatmış şu an hangi kurgu içindeyim diye zihni açan sorgulamalara giriyorsunuz.
Bu zihin açma-germe jimnastiği insana fazlasıyla lazım. Hele ki teknolojinin hayatımızı ele geçirdiği ve odaklanma süremizi çaldığı şu dönemde ilaç gibi geliyor. Yenilenmiş hissediyorum.
Öyle kolay bir kitap beklemeyin ama emek isteyen kitaplar insanı her zaman daha çok okuma hazzına yaklaştırır. En azından benim için öyle. Uzaklaşmamak umuduyla.
Sen mi gerçek adını söylemek istersin Flann O’Brien, yoksa ben mi söyleyeyim Brian O’Nolan? Evet, gördüğünüz üzere yazarımız takma bir isimle “Ağaca Tüneyen Sweeney (At Swim-Two-Birds)” romanını 1939 yılında yayımlamış. O zaman da yirmi sekiz yaşında genç bir yazarmış. Joyce’un gölgesinde bir yazar olarak tanınmış yıllarca. Yazar hakkında anlatılacak çok şey var fakat kelime sınırından dolayı burada duruyorum ve meraklısına bu kitabın önsözünü özellikle öneriyorum. Şimdi gelelim bu kitabın ne anlattığına.
Bu kitapta okuru Dublin’de, amcasıyla birlikte yaşayan ve üniversite okuyan isimsiz bir öğrenci karşılıyor. Bu genç vaktinin büyük kısmını yatakta geçiriyor, arkadaşlarıyla felsefi ve edebi sohbetler ediyor. Bir yandan da romanını yazıyor. Yazdığı romandaki baş karakterin adı Trellis. Ama Trellis de boş durmuyor, o da kendi romanını yazıyor! Onun romanındaki karakterler ise Furriskey, Shanahan, Lamont ve diğerleri… Bu ismi geçen karakterlerin her biri tabiri caizse sazı ellerine alıyor ve kendi hikayelerini veya İrlanda folkloruna ait destanları, mitleri anlatmaya başlıyorlar. Bu yüzden kimin hangi hikayeyi anlattığını dikkatle takip etmek gerekiyor. Çünkü metin sürekli kendi üzerine kıvrılıyor. Yani anlatı içinde anlatı içinde anlatı oluyor.
Ben okurken inanılmaz keyif aldım. Çünkü üslup, mizah ve konuların oyunbaz şekilde ele alınma biçimi bambaşka bir yerden yazılmış. Bu bakımdan da okuduğum kitaplar arasında özgünlük açısından üst sıralara adını yazdırdı bile. Zaten yazarın ince mizah duygusuna ve sınırsız hayal gücüne hayran kalmamak elde değil.
Çok katmanlı yapısından dolayı bana postmodern anlatıların erken bir örneğini okuyormuşum hissi verdi “Ağaca Tüneyen Sweeney”. Eğer siz de çok katmanlı hikayeleri olan kitapları seviyorsanız, kesinlikle
Ağaca Tüneyen Swenny
Bütüne anlamını veren parçaların toplamıdır ve bütün her zaman parçaların toplamından fazladır.Bu söz o kadar hoş anlatıyor ki ..cevirmenimiz kitabı benimsemiş ve bize bu konuda on ayak olmuştur ..peki size bir soru sormali..lanetlenen bir insan kuş olur mu ,kuş oldu diye her türlü aksilik bu kuşa mi rastlar ..tamam yorucu oldu .. Başka bir soru ruh olsaydınız kimin cebine girip onun hayatını mahfedersiniz.. Düşünün tüm yaptıklarını kusuyorsunuz ama o size hicbir şey yapamıyor ..elinde ki bıçaklar silahlar sizin üzerinizde anlam kazanmıyor ..ama sen durmaksızın konuşuyorsun ...ışte insanoğlu ne kadar yuksek bir baskiya girerse girsin kalbindeki ruh doğruyu yanlısı söyler .. Geçmişteki hataları haykırır adeta ..otoriteye karşı kendi otoriteni kaybedebilirsin ..peki bu senin yenilmen mi oluyor ..kişiliğinden taviz veren insanlar birbirine mi dönüşüyor ..ve sen bu aşağılık sisteme yalnız şiirler methiyeler mi yazıyorsun..ışte tam bir labirent ..şölen gibi adeta ..parcalarinizi parça olarak birakmayiniz ..bütün anlamlı ve özeldir..sorularda her ne kadar babam pasta yapmayı nerden biliyor tonu olsada ruhunuzda bir çalkantı oluşturabilmek dileğiyle ..
Alıntı
Sanat sanatı gizlemek içindir.
Çünkü her şey değişir ve diğerine yol verir
Cevaplar sorular kadar önem taşımaz
Kitapları yarım bırakmak hiç adetim değildir. Zorlanarak da olsa okuyup, beğenmememin nedenlerini sunabilmek isterim.
Bu kitabı bitirmesem de 120sayfasını okuyarak gerekçe bildirebiliyorum.
Öncelikle kitabın içine bir türlü giremedim. Konu beni etkisi altına alamadı, herhangi bir konuda merak da uyandırmadı.
Kitabın ana karakterinin yazdığı kitabın ana karakteri Trellis , Trellis'in yarattığı karakter Furriskey ,Trellis'in karakterlerinin çoğunu çaldığı (ödünç aldığı) bir diğer yazar Tracy vs. vs.
İrlanda kültürünün espri anlayışı ve dili kullanma tarzı da bana hitap etmemiş olabilir belki.
Kitabı bitirip, anlamlandırmayı çok isterdim ama okumak istediğim o kadar çok kitap var ki zaman kaybı yaşıyormuşum hissini yenemedim ve vedalaştım.
Kurmaca içinde kurmaca içinde kurmacaEdebiyat
YouTube kitap kanalımda Ağaca Tüneyen Sweeny'i önerip postmodern romanı anlattım:
ytbe.one/5NOJQ_1hmps
"...vallahi, eğer sokaktaki adamın sizi anlamasını istiyorsanız, çok çok yavaş gitmelisiniz. bir salyangoz bile hızlı gelir ona, bir salyangoz bile ona nal toplatabilir."
Çevirmesi çok zor bir kitap olsa gerek. zira İrlanda dilindeki kültürü bizim dilimize çevirince şiirler biraz anlamsız kalıyor fakat buradan bile İrlanda kültürünün ne kadar absürt ve mizah dolu bir kültür olduğunu anlayabiliyorsunuz.
Kurmaca içinde kurmaca içinde kurmacanın karşılığı bir roman. Kendinizi bir romanın içinde bulurken sanki esas elinde tuttuğunuz romanın içindeymiş gibi hissediyorsunuz, orada yazan harfler oluyorsunuz resmen.
Reklam
Yazar Hakkında
Flann O'BrienYazar · 6 kitap
Gerçek adıyla Brian O'Nolan on iki kardeşin üçüncüsü olarak 5 Ekim 1911'de bugün Kuzey İrlanda sınırları içinde kalan Tyrone kontluğunun Strabane ilçesinde dünyaya geldi. Yaşadıkları yerde İrlandaca dilinde eğitim veren bir okul bulunmadığından, çocuklarının İngilizce dilinde eğitim almasını istemeyen babasının tercihiyle on iki yaşına kadar evde eğitim aldı.
1922'de ailesiyle birlikte Dublin'e taşındı. 1929'da Dublin Üniversitesi'ne başlayarak edebiyat okudu. Yaratıcı dehasının ilk örneklerini öğrencilik yıllarında katıldığı münazara kulüplerinde yaptığı konuşmalarda, öğrenci dergilerinde yazdığı yazılarda, sonrasında 1934'te arkadaşlarıyla kurduğu ve editörlüğünü üstlendiği "Blather" (Zırva) adlı dergide sergiledi. Bu dergilerde "Brother Barnabas" takma adıyla yazılar yayımladı.
1935'te İrlanda Kamu İdaresi'nde göreve başladı ve emekli olduğu 1953 yılına kadar çeşitli yerel hükümetlerin özel sekreterliğini yaptı.
İlk romanı "At Swim-Two-Birds" 1939'da yayımlandı. Samuel Beckett ve James Joyce romandan övgüyle bahsettiler. İkinci romanı "Üçüncü Polis" yayınevleri tarafından geri çevrilerek yazarını büyük hayal kırıklığına uğrattı (yazarın ölümünden sonra 1967'de basıldı). 1941'de İrlandaca yazdığı "An Béal Bocht/The Poor Mouth" adlı üçüncü romanını yayımladı. Bundan sonra yaklaşık yirmi yıl hiç roman yazmadı.
1940 yılında "Irish Times" gazetesinde "Myles na Gopaleen" takma adıyla köşe yazıları kaleme almaya başladı. Otuz yıl boyunca "Cruiskeen Lawn" (Dolup Taşan Minik Küp) başlıklı köşesinde neredeyse her gün yazdı. Bu yazılar yazarın ölümünden sonra "The Best of Myles", "The Hair of the Dogma", "Further Cuttings from Cruiskeen Lawn" ve "At War" adlı kitaplarda bir araya getirildi. Ölümünden birkaç yıl önce tekrar roman yazmaya başladı ve 1962'de "The Hard Life" (Zor Hayat), 1964'te "The Dalkey Archive" (Dalkey Arşivi) adlı romanları basıldı.
1 Nisan 1966'da Dublin'de öldü.
