Başa Dönemeyiz
Makbule Aras EyvaziYazar:
Makbule Aras Eyvazi
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Sokaklarda dans etmek istiyorum, yasaları çiğnemek istiyorum. Belki de benim yaradılışımın günaha meyilli olduğunu düşünüyorsun ama değil. Ben şaşırtıcı işler yapmaktan zevk duyuyorum. Ben bir kadın, bir insan olmak istiyorum. Benim de nefes almaya, haykırmaya hakkım olduğunu göstermek istiyorum. Neye ulaşacağımı bilmiyorum ama şüphesiz gidilecek bir yer var ve tüm benliğim o tarafa doğru akıyor. ( S/52 )
Ne çok şey istemişsin bu hayattan Furuğ... Sana biçilen kalıplara girmediğin için dışlanmışsın, içine kapanmışsın, daha çok sevmek sevilmek varken, hüzünlerinle başbaşa kalmayı tercih etmiş, şiirlerinle bu dünyaya sesini, nefesini haykırmışsın...
Makbule Aras Eyvazi, Modern Iran Şiiri'nin öncülerinden Furuğ Ferruhzad'ı anlatmış bize ilk eserinde. Bazen Furuğ'un gözünden bakmış hayata, bazen de sevdiği erkeklerin ve kardeşlerinin dilinden seslenmiş etkileyici kalemiyle... Bir kadını anlatmış bizlere aslında bir kadının gözünden. Evlat olmuş, eş olmuş, sevgili, anne, kardeş olmuş. Yarım kalan hüzünleri, aşkları, şiirleri anlatmış, tamamlamaya çalışmış bir kadın duygusallığıyla...
Erken yaşta öleceği öngörüsüyle yaşamış, yaşadığı kadarında sadece kendi olmuş, şiirleriyle ses olmuş. Bu muazzam kimlikle bir nebze de olsa tanışmak isterseniz, buyrun derim. Tüm önyargılarınızı bir kenara bırakmanız şartıyla...
Furuğ, ilk aşkına veda ediyor. Bu evin göğünde asılı kalan Perviz'in hayaline, içinde derine inip kararan ve boşluğu hiç dolmayan oğluna, Kâmi'sine veda ediyor. Köşede durup gözyaşı dökerek Furuğ'un boşluğuna bakan, o boşluğun girdabında kaybolan Hüseyin'e veda ediyor. Mahallenin meraklı yüzlerine veda ediyor. Fısıltılara, imalara, alaylara, dedikodulara veda ediyor. Furuğ içinde çırpınıp durduğu zamana, bedene, kalbe veda ediyor. ( S/117
Bedava bağışladığım gönül hariç..·120 syf.·Furuğ'un Kalbi
10/10
2023 57. kitabı
Bedava bağışladığım gönül hariç,ona verdiğim herşeyi helal ettim..
Yürekten hissettiğim,çok sevdiğim Furuğ'u anlatan kurgusal bir eser "Başa Dönemeyiz" onu seven erkeklerin ona olan hislerini yazan bu eserde Feridun Ferruhzad 'ın (kardeş) duyguları harici beni tatmin eden olmadı..Kitabın yazarı daha evvel Furuğ'un eserlerini kendi dilinde okumuş ve araştırmış olması sebebiyle,üzülerek bazı gerçekleri de görüyorsunuz..Koskoca ülkede cenaze namazını kıldıracak bir molla bulunmaması gibi mesela..Yazık o zihniyetlere... Son olarak kelebek ömürlümün hayatında yaptığı çok anlamlı şeyler olmuş ama en güzeli o coğrafyaya,o aileye,o bağnaz fikirlere rağmen şiirlerinden vazgeçmemesi olmuş..İran edebiyatını,Furuğ sevenlere okumaya değer diyor ve eseri okurken yine İranlı direnişçi Googoosh dinlemenizi tavsiye ediyorum
Makbule Aras Eyvazi'nin 
Başa Dönemeyiz kitabı Füruğ Ferruhzad'ın dünyasını anlatıyor bizlere. Okurken onun hayatındaki yalnızlık, anlaşılma isteği ve sürekli yargılanan bir kadın olmanın ağırlığı insanın içine işliyor. Henüz çok genç yaşta hayatını kaybetmiş olması da bu hüznü daha da derinleştiriyor.
İranlı şair Füruğ Ferruhzad, 1935’te doğmuş. Kısa ama çok çalkantılı bir hayat yaşamış. Genç yaşta evlenip boşanmış, oğlundan ayrılmak zorunda kalmış, yazdığı şiirler yüzünden toplumun sert tepkileriyle karşılaşmış. Buna rağmen şiirlerinde kadın kimliğini, özgürlüğü, arzuyu ve yalnızlığı son derece cesur bir dille dile getirmiş. 32 yaşında bir trafik kazasında hayatını kaybetmesi ise edebiyat dünyası için büyük bir kayıp.
Açıkçası bu kitaptan önce Füruğ’un şiirlerini hiç okumamıştım. Ama kitabı bitirdiğimde içimde güçlü bir merak oluştu. En kısa zamanda şiirlerini de okuyup onun sesini doğrudan tanımak istiyorum.
Makbule Aras’ın anlatımını da çok samimi ve akıcı buldum. Biyografik bir anlatı olmasına rağmen metin kuru bir hayat hikâyesi gibi ilerlemiyor; sanki Füruğ’un dünyasına yavaş yavaş yaklaşan bir anlatı kuruyor. Bildiğim kadarıyla Aras aynı zamanda Füruğ’un şiirlerini Türkçeye kazandıran çevirmenlerden biri. Belki de bu yüzden metinde şaire karşı hissedilen o yakınlık ve incelik çok güçlü şekilde hissediliyor.
Benim için hüzünlü ama çok etkileyici bir okuma oldu. Bazı kitaplar bir yazarı anlamak için kapı aralar; bu kitap da benim için Füruğ’un şiirlerine açılan o kapı oldu.İnanalım soğuk mevsimin başlangıcına...1000Kitap
Puan vermedi·120 syf.·
2026 12. kitabı
Yüreğime dışarıda yağan karları top ettim bastım da sızım yine de dinmedi, ciğerimin yangını sönmedi…Bu kitap ben de yüksek bir hüzün değil sessiz ve ağır bir sızı bıraktı… Başkalarının gözünden anlatılan bir hayatın içinde bir kadının sesinin nasıl silindiğine tanık oldum, uzun süre etkisinden çıkamadım… Geri dönüşü olmayan, seçimlerin ağırlığı olan bir kitaptı, başa dönemeyiz artık…İnanalım soğuk mevsimin başlangıcına, sen rahat uyu Füruğ…
Karlı bir günde Tahran sokaklarında Furuğ Ferruhzad’ın cansız bedeni din adamlarının "ahlaksız" bulunduğu gerekçesiyle namazını kıldırmak istememeleri nedeniyle iki gün bekletiliyor.
“Kar yağıyor ve cenaze namazını kıldırsın diye bekleniyor molla….
Kar yağıyor,beklenen molla gelmiyor.”
Başa Dönemeyiz,Makbule Aras Eyvazi kaleminden İran şiirinin öncülerinden Furuğ Ferruhzad’ın hayatına dokunan bir eser.Eser dört erkeğin bunlar eski eşi Perviz,ruh eşi İbrahim(Şahi),babası Albay Muhammed ve kardeşi Feridun’un,Furuğ’un ölümünü öğrenmeleriyle birlikte geçmişe dönük düşünce ve anılarının ortaya çıkması ile oluşur.
Bu anlamda kitabın ismi nasıl da anlamlı olmuş değil mi Başa Dönemeyiz.Artık zaman geriye döndürülemez ve geçmişe duyulan özlem içimize nüfuz eder.Kitapta okuru kendisine çeken büyülü bir hava var,bu da bence Furuğ’un yaşadığı toplumda,ataerkil bir düzende kadın olarak yaşadıklarının ve seçimlerinin sorumluluğuyla hayatına yön vermesinin zorluğu,çektiği ruhsal acılar ölümü her an ensesinde hissetmesi ve nihayetinde erken yaşta ölmüş olması.
Kardeşi Ferudun’un anlattıkları en çok içime işleyen oldu ve Ferudun’un da hayatına bakınca yaşadığı toplumdan aileden dışlamış olduğunu aidiyet duygusuyla cedelleştiğini eserde yazmasa da Furuğ’un dediği gibi ardından Ferudun’un da ölmesi dokundu bana sanırım.
Ben kitabı çok sevdim okumanız elbette tavsiye ediyorum kitapla ve sevgiyle kalınız.
“Bedava bağışladığım gönül hariç, ona verdiğim her şeyi helal ettim.”
Her bir zerresinin yüreğimde hissettim Füruğ’un. Onu seven erkeklerin dilinden yazılmış kitabı okurken istemsizce “bu kadar sevilmeye karşın bu son neden” diye sordum kendi kendime.
Biyografik tarzda kaleme alınan bu kitapta onun hayatındaki erkekler (kardeşi, eşi, sevgilisi ve babası) onu anlatıyordu. Fakat içlerinde bence sorgulanmadan samimice kabul edilebilecek tek kişi kardeşiydi. Diğerlerine karşı sanırım mesafeli kaldım, Füruğ’un hayatını ve yaşadıklarını az çok bildiğim için. Fakat dört farklı erkekten ortaya dökülen Füruğ tablosu bizlere renkli ve acılara rağmen cıvıl cıvıl bir portre çiziyor.
Roman, Füruğ Ferruhzad'ın çalkantılı ve sıra dışı yaşamını, aşklarını, acılarını, toplumsal normlara karşı duruşunu ve sanatını mercek altına alıyor. Ferruhzad'ın erkeklerle olan ilişkileri, bu ilişkilerin onun üzerindeki etkileri ve kadının toplumdaki yeri gibi temalar romanın merkezinde yer alıyor. Aynı zamanda, İran'daki toplumsal ve kültürel yapı, kadının bu yapı içindeki konumu ve Ferruhzad'ın bu konuma karşı mücadelesi de önemli bir yer tutuyor.
Makbule Aras’ın Türkiye Türkçesine aktardığı “Başa Dönemeyiz” romanı Füruğ Ferruhzad’ın bu acımasız dünyaya şiirle ve aşkla baş kaldırışının vücut bulmuş halidir. Bu acımasız dünya aşkı ve özgürlüğü Füruğ’a çok görmüştür. Sadece anlaşılmayı isteyen şair sadece anlaşılamamın acısını çekmiştir.
Coğrafyanın “kader” olduğunu hatırlatan #başadönemeyiz, İran’daki (ve tüm dünyadaki) sessiz kadınların sesidir.
Yeniden DoğuşEdebiyat
Puan vermedi·120 syf.·
2025 25. kitabı
Bir insanı sizin için değerli kılan onunla nasıl tanıştığınız da oluyor. Mesela üniversitenin ilk zamanları, ki o zamanlar dergi okumayı önemsemeyen ben, kendimi Kafkaokur'un o zamanlarda iki ayda bir çıkan dergilerinden birine uzanırken buldum. Füruğ... O günü hiç unutmuyorum. Denize karşı gün batmak üzere başlıyorum okumaya, denize karşı artık gün batmış ben yine sayfaları karıştırıyorum teker teker.
Efkarını, hüznünü, çaresizliğini, aşkını, tutkusunu sessiz bir isyanla anlatıyordu Füruğ. Ne bileyim sevmiştim işte. O dergiden sonra şiirlerini karıştırırdım ve hala okurum. Peki buraya kadar neden mi anlattım?
Makbule Aras Eyvazi, Füruğ Ferruhzad'ın şiirlerinin çevirmenliğini yapmış şanslı kişi, "Başa Dönemeyiz" eserinde Füruğ'un hayatını anlatıyor bize. Kimi zaman kendi (Füruğ'un) gözünden, kimi zaman sevdiği erkeklerin gözünden. Bir nevi bir kadını anlatıyor bize. Evlat olan, eş olan, sevgili olan kadını... Tabi konu Füruğ olunca bu kısacık romanı elimizde şiir varmışçasına okuyoruz. Evet, şimdi biraz da Füruğ...
Sevmiş, bunu en saf şekliyle dile getirmiş; hüzünleriyle baş başa kalmış. Bütün bir mutluluk dilememiş, her şeyin yarısına, azına razı olmuş. Tüm haykırışını şiirle yapmış.
"Şiir ruhun sesi bana göre. Her şey yitip gitse de şiir kalacak, ses kalacak, ses zamansızdır." (syf:17)
"İnsanın yaşadıklarından öğreneceği şey, öyle çok karmaşık filan değil Behruz, çok basit! Kendini acıya bırakmak! İnsan acıdan kaçmaya çalışmak yerine acıya dayanmayı öğrenmeli. İşte ben de onu yapıyorum. Bütün hayatım boyunca acı çekmeyi öğrenebilirsem ne mutlu bana. Sonunda hayata borcuma ödemiş, sınavımı vermiş olurum. Belki bir daha döndüğümde daha kolaylaşır hayat, belki öğrendiklerim yolumu açar da felek, başka şeyler görme fırsatı sunar bana" (syf:36)
Erken yaşta öleceği
Başa dönemeyiz -Makbule Aras EyvaziRoman-Edebiyat
Geçen günlerde Instagram da biri bu kitabı yere göğe sığdıramamıştı öve öve bitiremedi hanımefendi altını çizmediğim sayfa kalmadı dedi. Feruğ'a olan merakım ve İran edebiyatına olan hayranlığım da birleşince bu okumak elzem oldu. Kitap feruğ'un hayatında önemli rol oynayan dört kişinin ağzından anlatılıyor. Kısa bir kitap yazar bu kişileri konuşturmuş . Kasvetli bir havası var ve bence şiirsel bir dili de yok arada iki üç mısra paylaşmış . birileri övdü diye çok güzelmiş gibi yapmayı sevmiyorum açık söylüyorum beni etkilemedi kitap hatta baya sıkıldım. Başa Dönemeyiz Makbule Aras Eyvazi
Başa Dönemeyiz Makbule Aras Eyvazi
Puan vermedi·120 syf.·
2023 183. kitabı
İnsan insanı anlayamaz, ancak bir parça hissedebilir.
(S:21)Başlarken
Furuğ Ferruhzad
İranlı şair, yazar, oyuncu, yönetmen, ressam. İran'ın 20. yy'da yetiştirdiği en önemli kadın şairlerindendir...
Güçlü içli bir kalem, coğrafyanın "kader" olduğunu hatırlatan #başadönemeyiz, iranın ve tüm dünyadaki sessiz kadınların gür sesi olmuş.. Sesi durusu, yazdıkları gücüyle başkaldırışı Furuğ, bu zor dünyada bir nefes gıbı gelen edebiyata dayanan gücüyle şiirle azimle, tutkuyla başkaldırıyor
Hayata..!!?
Peki arka kapak bize ne demiş buyurun birlikte okuyalım mı?
Okuru karlı bir günde Tahran sokaklarına götüren Başa Dönemeyiz, Modern İran Şiiri’nin öncülerinden şair Furuğ Ferruhzad’ı, hayatındaki dört erkeğin gözünden anlatmayı deniyor. Anlatıcının sesiyle Furuğ’un sesinin birbirine eşlik ettiği Makbule Aras Eyvazi’nin bu ilk romanı, iç içe geçen biyografi-belgesel-kurmaca kimliğiyle, “Ataerkil bir toplumda, kadının birey olabilmesi, varoluşunun kenar çizgilerini kendi iradesiyle belirleyebilmesi önünde ne tür uyuşmazlıklar ve çelişkiler baş gösterir?” sorusunu usulca kurcalıyor...
Bu güç veren sesi duymak isterseniz ..
#Buyurun #OKUYUN #OKUTUN
Furuğ Ferruhzad
İranlı şair, yazar, oyuncu, yönetmen, ressam. İran'ın 20. yy'da yetiştirdiği en önemli kadın şairlerindendir...
Güçlü içli bir kalem, coğrafyanın "kader" olduğunu hatırlatan #başadönemeyiz, iranın ve tüm dünyadaki sessiz kadınların gür sesi olmuş.. Sesi durusu, yazdıkları gücüyle başkaldırışı Furuğ, bu zor dünyada bir nefes gıbı gelen edebiyata dayanan gücüyle şiirle azimle, tutkuyla başkaldırıyor
Hayata..!!?
Peki arka kapak bize ne demiş buyurun birlikte okuyalım mı?
Okuru karlı bir günde Tahran sokaklarına götüren Başa Dönemeyiz, Modern İran Şiiri’nin öncülerinden şair Furuğ Ferruhzad’ı, hayatındaki dört erkeğin gözünden anlatmayı deniyor. Anlatıcının sesiyle Furuğ’un sesinin birbirine eşlik ettiği Makbule Aras Eyvazi’nin bu ilk romanı, iç içe geçen biyografi-belgesel-kurmaca kimliğiyle, “Ataerkil bir toplumda, kadının birey olabilmesi, varoluşunun kenar çizgilerini kendi iradesiyle belirleyebilmesi önünde ne tür uyuşmazlıklar ve çelişkiler baş gösterir?” sorusunu usulca kurcalıyor...
Bu güç veren sesi duymak isterseniz ..
#Buyurun #OKUYUN #OKUTUNKuş ölür, sen uçuşu hatırla....
Bu kitabı okurken Furuğ’un nefesini yanı başımda hissettim; onun susturulmuş sesini duydum, kalabalığın içinde bile yalnızlığını paylaştım. Her sayfada biraz daha yaklaştım ona, biraz daha dokundum o kırılgan ama direngen ruhuna.
Makbule Aras Eyvazi’nin Başa Dönemeyiz adlı romanı, Furuğ Ferruhzad’ın ölümünden sonraki anlarını kurmaca olarak, onu seven, onunla yolları kesişmiş erkeklerin, ailesinin ve kardeşlerinin hisleri üzerinden anlatıyor. Kitabı okurken insan, gerçekten de O’nun—kadınlığını, insanlığını, acısını— her yönüyle hissediyor. Yazar öyle bir dil kurmuş ki, sayfalar arasında dolaşırken kendini Furuğ’un odasında, evinde, cenaze töreninde buluyorsun. O kalabalığın içinde sanki sen de omuz veriyorsun tabutuna.
Furuğ, bu dünyada daima yalnızdı. Evliliğinde yalnız, sevgisinde yalnız… Sevgisiz bir evde büyüdü; kafese kapatılmış bir kuş gibi yaşadı. Kafesinden kaçtı ama her defasında başka bir kafese hapsoldu. Hayatı bir kaçışın, bir arayışın hikâyesiydi. Belki erkenden öleceğini biliyordu; bu yüzden farklı bakıyordu dünyaya. Onu kimse tam anlamadı. Şiirlerini, kadınlığını, özgürlüğünü dillerine doladılar. Anneliğine, hayatındaki erkeklere öyle odaklandılar ki kimse gözlerinin içine bakmadı, yüreğinde sakladığı o küçük Furuğ’u göremedi.
Ben bu kitapta en çok onun sesini duydum. Yaşarken söyleyemediği ya da söylediği halde kimsenin duymadığı o sesi… Her şeyi duydum. Ne kadar çok şey söylemiş aslında —ama hiç kimse duymamış. Herkes yalnızca kendi duymak istediğine göre yorumlamış onu. Eyvazi’nin diliyle sanki Furuğ’un iç sesi yankılanıyordu sayfalarda; bastırılmış, susturulmuş ama hâlâ güçlü bir sesle konuşuyordu.
Furuğ’un kıymeti, her büyük ruh gibi, ancak ölümünden sonra bilindi. Yaşarken dört bir yandan çekiştirilen bu kadın, öldüğünde göklere çıkarıldı.
Yazar Hakkında
Makbule Aras EyvaziYazar · 4 kitap
Makbule Aras Eyvazi Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı bölümünden mezun oldu, aynı fakültede Eski Türk Edebiyatı alanında yüksek lisans yaptı. Farsça öğrendi ve Türk edebiyatının yanı sıra İran edebiyatıyla da ilgilenmeye başladı. “Varlık”, “kitap-lık”, “Notos”, “Virgül”, “Cumhuriyet Kitap”, “Öteki-siz”, “Ç.N.”, “Sıcak Nal”, “Duvar”, “Lacivert”, “Sabit Fikir” dergilerinde ve çok yazarlı kitaplarda deneme, eleştiri, inceleme, çeviri ve öyküleri yayımlandı. Dünya Kitap tarafından düzenlenen 27. Yılın En İyileri ödüllerinde, Farsça aslından yaptığı Furuğ Ferruhzad çevirisi “Rüzgâr Bizi Götürecek” ile 2019’da Yılın Çeviri Kitabı Ödülü’nü aldı.
