Puan
8.410 üzerinden
Bergson ve SezgicilikFelsefe
Bergson, fikirleri ve dinamik felsefesiyle, yaşadığı 19. Yüzyıldan itibaren birçok sanatçı ve düşünürü etkilemiş, beğenilmiş, tartışılmış ve hala konuşulmakta olan bir filozof. (Daha fazla detayı burada anlatmıştım: #40629364 )
Nurettin Topçu (1909-1975) ise, Avrupa’da eğitim görmek için girdiği sınavı kazanarak Fransa’ya giden ve liseden itibaren Fransa’da eğitim gören, nihayetinde de Sorbonne’ da felsefe doktorasını veren ilk Türk’tür. Fransa’da kaldığı dönemde kendisini yetiştirmiş ve o dönemin önemli düşünürleriyle temasta bulunmuştur. Daha sonra Türkiye’ye dönmüş ve Türkiye’de Bergson üzerine teziyle felsefe doçenti ünvanını almıştır. Yani aslında bu kitapta; bir filozof ve felsefesini, başka bir filozof tarafından dinliyoruz hem de felsefe tarihinden çeşitli yaklaşım ve kıyaslar geliştirilerek. Bu nedenle yola çıkarken heybenizin biraz dolu olması gerekiyor. Yazıldığı dönem göz önüne alındığında bazı eski kelimelere aşinalığınızın olması da gerekiyor. Yoksa ara ara dinlenmeniz, kelime ve terim araştırmanız muhtemel.
Gelelim esere, ancak öncesinde de bir niyet beyan edelim: Bu yazı, esere dair tanıtıcı ve detaylarıyla ilgili bilgilendirici mahiyette bir inceleme olması gayesiyle kaleme alınmıştır.
Şimdi kitaba geçebiliriz...
Kitap, Bergson’ın hayatı, eserleri ve felsefesine mercek tutarken, Platon’dan Darwin’e kadarki geniş felsefi perspektiften bakarak Bergson’un felsefesinin alaka gösterdiği noktalara yaklaşım gösteriyor. Böylelikle okura, kapsamlı bir bakış açısıyla değerlendirme imkânı verilmiş oluyor. Felsefe tarihine dair bütüncül bir yaklaşım gerçekleştirildiğinden, farklı terimlerin de olduğu yoğun bir anlatım söz konusu. Felsefe altyapısı olanların muhtemelen yadırgamayacağı bu içerik diğer okurlar için zorlayıcı nitelikte
Nurettin topçu hocam harika bir adam . Sosyoloji, pskiloji ve felsefe alanında kendini yetiştirmiş muhteşem bir öğretmen Benim gibi felsefeye ilginiz varsa birde sezgi konusu üzerine okuma yapmak isterseniz bu kitap size uygun.
Bu yaz yanınızdan ayırmak istemeyeceğiniz kitapları sizin için bir araya getirdik.
💬 Siz olsanız bu listeden hangisiyle başlardınız?
Nurettin Topçu bu kısa risalesinde batıda ulaşılması zor bir zirve olan Bergson'u işliyor.Kitap Topçu'nun doçentlik tezi.Akademik bir bakış açısı olmasına rağmen felsefe hakkında az bilgisi olan insanların anlayabileceği bir üslubu var.Bergson felsefesine bir giriş olarak görülebilir.
Yıllar önce aldığım birkitabın ismi "Modern Dinin Filozofu: Bergson" idi. Merhum Topçunun Bergson'a özel bir ilgi duyduğunu biliyordum. Hâkezâ Tanpınar'ın da. Sezgi ve zaman üzerindeki düşünceleri onu mistik bir bölgeye çekiyor ve adının din ile anılmasına sebep oluyordu.
Yakışık bir ay kadar önce bitirmiş olmama rağmen bu kitaba ilişkin düşüncelerimi, yine Topçunun "İslam ve İnsan Mevlâna ve Tasavvuf" isimli kitabını bitirdikten sonra yazmanın daha uygun olacağını düşündüm. Şimdi yazabiliyorum.
Fransa dönüşünde Sırrı Tüzeer vasıtasıyla Nakşî Hasib Efendi ve Abdülaziz Efendi ile tanışır Topçu ve Abdülaziz Efendi’ye intisap eder. Öncesinde Massignon'dan etkilenip Yunus Emre, Mevlâna, Hallac gibi isimlerin eserlerini okuyup düşüncelerini tetkik eder. Bergsona ilgisi de hemen hemen aynı döneme denk gelir.
Topçu, Bergson ile ilgili yazarken onun etkilendiği ve eleştirdiği filozoflarla birlikte değerlendirir. Bir filozofu anlatırken Gazzaliden ve Sühreverdiden bahsederken, Hıristiyan azizlerden ve mistiklerden de örnekler verir. Bergson ile beraber onu takip eden Bergsoncuları da ihmal etmez.
İki iktibas yapmak istiyorum kitaptan. Topçu izah etmemiş. Ben anladığımı ifade etmek istiyorum:
"Saint Jean'a göre derin mistik sezgi içerisinde Allah bilgisi ile nefs bilgisi birbirinden ayrılmazlar, sımsıkı bağlıdırlar. "Bu çift ve biricik bilgi içerisinde bütün diğer bilgileri buluyoruz."
"Kendini bilen Rabbini bilir"e benzemiyor mu?
"Hakikî süreye sahip yegâne varlık benliğimizdir. Onun halleri önceden takdir edilemez, çünkü onun hiçbir hali önceden idrak edilmiş değildir. Süre, çoklukta birlik halinde gözüküyor. Daha doğrusu o, yaşanmış birliktir. Çokluk ancak mekanda tasavvur olunabilir. Gerçek süre bizim içsel hayatımızdır."
Peki bu ifadeler Tanpınarın
Ne içindeyim
Nurettin Topçu gibi sağ muhafazakar insanların çokca sevdiği bir filozof. Buna benzer birkaç tane daha var. Sebebi ise idealizm, metafizik, mistik vs üzerine bir filozof olması. Bergsonculuk ya da sezgicilik denen felsefe ekolü. İdare eder seviye de anlatmış Bergson'un düşüncesini. Ayrıca sanırım doçentlik tezi bu. Kitap haline getirilmiş.