Beyefendiler
Gonçalo M. TavaresYazar:
Gonçalo M. Tavares
Çevirmen:
İpek Gürsoy Kutluyüksel
Tahmini Okuma Süresi:
7 sa. 42 dk.
Sayfa Sayısı:
272
Basım Tarihi:
Kasım 2014
Yayınevi:
Kırmızı Kedi Yayınları
Orijinal Adı:
O Senhor Valéry e a lógica; O Senhor Henri e a enciclopédia; O Senhor Brecht e o sucesso; O Senhor Juarroz e o pensamento; O Senhor Calvino e o passeio; O Senhor Walser e a floresta.
ISBN:
9786059908009
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Farklı Bir FelsefeFelsefe
Hepimizin beyni zaman zaman durur. Düşüncelere iştahımız kaçar. Boş bakışlar ve durgun akıl kaçınılmaz olur. Böyle zamanlarda okunan kitabın tadını almak imkansızdır. Cümleleri okur ama anlamak istemeyiz. Beyin sadece tarama yapar, hafızaya bir şeyler eklemez. Hissizlik ruhumuzu sarar, iri ufaklı çoğu olaya kayıtsız kalırız. Her insanın bu durumu toplamak için kendi teknikleri vardır. Müzik dinlemek, film izlemek, uyumak gibi sayabildiklerimiz en çok tercih edilenlerdir. Bu ruh halinde kitap okumayı pek istemeyiz çünkü yapacağımız şeyin beynimizi yormuyor olması gereklidir. Ben de çoğumuz gibi müzik ve filme yönelirim. Bunun yanı sıra canım çok kitap okumak istiyor ve kafam çok yorgunsa ufak hikayelerden oluşan kitapları tercih ederim. Beyefendiler kitabı da bunlardan biri oldu. Çok zaman önce almış olduğum bu kitabı, kitaplığı karıştırırken buldum. Kıyısından köşesinden biraz okuyunca başlamaya karar verdim. Hem kafamı yormuyordu hem de farklı bir felsefi dili olduğu için ufak ufak kafamı topluyordum. Kitap günlük hayatta bizim farkına varmadan yaptığımız önemli sandığımız şeylerin önemsiz olduğunu farklı diller ile yüze vuruyor. Bazı bölümlerde eğlendirirken bazı bölümlerde çok sıkıcı olabiliyor. Hayatımızda çok ufak şeylerin vazgeçilmezliğini yani 'o olmadan yapamam' demeyi sorgulatıyor. Önemli olanın önemsizlik olduğunu ironik dille anlatıyor. Dar zamanlara sığdırılabilecek güzel bir eser.
Adamın muhteşem bir dili var. Hayal gücünün sınırlarını zorlarken, yarattığı karakterler sen ben o şu bu. Bizim içimizdeki bizi, bize anlatıyor ve bunu sanki toplum içinde böyle bir karakterin olması imkansızmış gibi anlatıyor. Bay Brecht'in anlattığı inanılmaz güzel hikayeler var bu kitapta. Ve benim çok fazla Oğuz Atay tadı aldığım ormanda kendi evini yapan Bay Walser'ın hikayesi... Son dönemlerde dünya edebiyatında yazılmış en iyi kitaplardan biri benim için ve Tavares'in türkçeye çevrilmiş ikinci kitabı. Kırmızı Kedi yayınlarından acilen yazarın diğer kitaplarını çevirmesini de bekiyorum. Bu bir inceleme değil yorumdur ve bu inceleme olayı saçmalıktan başka bir şey değildir.
10/10
2023 14. kitabı
Gördüğüm ve okuduğum en farklı üsluba ve yazım tarzına sahip kitap dersem abartmış olmam. Tavares’in normalde 6 kitap halinde yayınladığı her biri bir beyefendiye, mantık kuran Bay Valery, absent tutkusu ve ansiklopedik bilgileriyle Bay Henri, başarı kavramını inceden inceden eleştiren Bay Brecht, akıl yürütmeleri ve enteresan çıkarımlarıyla Bay Juarroz, yürürken düşünen Bay Calvino ve ormandaki evinde tek başına Bay Walser’e ait olan kitapları tek kitap halinde yayınlamış @kirmizikediyayinevi . İçinde Rachel Caiano’ya ait çok güzel çizimler var. Kitap tek sayfalık denemelerden ve hikayelerden oluşuyor. Her bir beyefendinin kendine ait karakterleri, akıl yürütmeleri ve değişik davranışları mevcut. Kitap kapağına dikkat ederseniz bu mahallede sadece yazarlar var ve beyefendilerin hepsi ünlü yazarların soyadlarına sahip. Belki de yazar kitaplarını okuduğu bu yazarlar nasıl düşünürlerdi diyerek onların dilinden onları yazmıştır. Herhangi bir sayfayı okumaya başladığınızda başta ne alaka ya da hayır o öyle değil diyerek başladığınız denemeler tam olarak deneme denebilir mi ondan da emin değilim, sonunda harika akıl yürütmesiyle sizi ikna ediyor ve evet olabilir diyorsunuz. Çıkarım yapılan konular bazen o kadar absürt ve o kadar olağandışı ki bu yazar bunları nasıl düşünmüş diye düşündüm okurken. Çok güzel kitap. Ben İpek hanımın alışveriş videosunda görüp almıştım. Kesinlikle tavsiyedir. Saramago kendisinin 50 yıl içinde Nobel alabileceğini söylemiş, haksız sayılmaz.
"Sadece kendimleyken kendimi tamam hissetmediğim için, ben olmayan her şeyin beni tamamlayabileceğini düşünüyorum ve bu yüzden onları kendime istiyorum, dünyadan çalıyorum."
Portekizli yazar Gonçalo M. Tavares ile tanışma kitabım, Beyefendiler. Metin ile ilgili söyleyebileceğim ilk sözcük “özgün”. Kitaplığımda bulunan hiçbir kitaba benzemiyor Beyefendiler.
Bir yazar mahallesi tasvir etmiş Tavares. Birbirinden bağımsız altı farklı karakter yer alıyor burada. Bay Valery ilk karakterimiz, (ve mantık) diye bir altbaşlık eklemiş yazar. Bay Walser (ve orman) ise bir başka karakter. Karakterlerin arasında belli bir tema kurgulanmamış. Bu da bir sonraki karakterde ne okuyacağınızın tamamen sürpriz olması demek.
Tüm karakterlerle empati kurmak, duygusal bağ yakalamak çok zor bir iş. Çünkü karakterlerin tamamı normal hayatta karşılaşabileceğimiz kişilerden çok uzak yapıdalar. Fakat buna rağmen okuması keyifliydi. Kitabın hemen her sayfasında yer alan ve Rachel Caiano imzalı görseller de metnin içeriğine güzel uyum sağlamış.
Yazarla yolumun kesişmesine çok mutlu oldum. Beyefendiler farklı ve keyifli bir okumaydı. Metnin herkese hitap ettiğini düşünmüyorum ama farklı metinler okumayı sevenler kitaba şans verebilirler. Okuyacak olan herkese şimdiden keyifli okumalar diliyorum.
Portekizli KafkaEdebiyat
Bu kitapla ilgili hislerim çok karışık.
Öncelikle Tavares olağanüstü hayal gücüyle donatılmış çok zeki bir yazar, bu tartışılmaz. Bu kitabında da edebiyatın beyefendilerinden altı önemli şahsiyet ve onların entelektüel, mizah yüklü, yer yer şiirsel, felsefi anlatıları var. Yazarların düşüncelerine Rachel Caiano da desenleriyle katkıda bulunmuş. Buraya kadar her şey iyi hoş.
Kitapta süregelen bir kurgu yok, çoğunlukla bir paragraflık anlatılar, düşünceler dizilimi var. Dolayısıyla deneysel metinlerden hoşlanmayan okurlar bu kitaptan haz almayacaktır. Akıcı ancak bazen de “ne okuyorum ben şimdi?!” diye söylenirken buluyorsunuz kendinizi. Kitabın hangi türde yazıldığını söylemek zor, Tavares de “Ben harflerle yazıyorum, edebi türlerle değil” yanıtını veriyor zaten soranlara.
Kırmızı Kedi’nin bir arada bastığı bu kitap aslında altı ayrı kitap olarak yazılmış ve Tavares’e ilk ödülü de bu kitabın ilk bölümü “Bay Valery” getirmiş. Yazar ödülleri önemsemese de Saramago ödülüne çok değer veriyor. Saramago da onun hakkında “ilerde Nobel almasını dileyecek” kadar olumlu yorumlar yapıyor.
Şimdi düşününce bu altı erkeğin cümleleri peş peşe sıraladığı metin okurken hoşuma gitti mi? Evet, akıcı bir okumaydı. Ama bende yer edecek mi? Ne yazık ki hayır.
Yazara bu kitapla başlamayı tavsiye etmemekle beraber ben de Tavares’i dünyada tanınır kılan Kudüs romanıyla devam edeceğimi söyleyeyim.
“Neyse ki”, diyordu Bay Valery, “mükemmel olmayan küpler ve küreler de var.” Ve olağanüstü bir kelime oyunuyla ironi yapıyordu: “Ve bence bu mükemmel.”
Edebiyata başka bir pencere açtığı muhakkak “Portekizli Kafka” olarak adlandırılan Tavares’le yine görüşeceğiz.
#beyefendiler #gonçalotavares #kitapyorumu #çağdaşportekizedebiyatı
Öncelikle kitabın çok değişik bir kurgusu var. Tavares bir yazarlar sokağı tasarlamış ve sevdiği ya da değerli bulduğu yazarlar için ayrı ayrı kitaplar yazmış. Kitapta 6 farklı yazardan bahsediyor ve her biri farklı kitaplar olmasına rağmen türkçe basımında tek bir kitap olarak birleştirilmiş ki bence çok iyi olmuş. Kapak tasarımında da yazdığı ve yazmak istediği yazarlar ve mahallenin neresinde oturdukları gösteriliyor. Kitapta bahsedilen yazarları bilmek kitabın belirli yerlerini anlamaya yardımcı olsa da çok da gerekli değil bence.
Okurken ben ne okuyorum diye başlayıp yer yer eğlenceli bir hale dönüşüyor kitap. Arada Vonnegut kitapları gibi basit çizimler de bulunuyor. Karakterlerin yer yer çok ilginç fikirlerini okumak epey eğlenceli ve düşündürücüydü.
Genel olarak sevdim ancak benim için çok kalıcı bir etkisi olmadı. Farklı bir tarz okumak istiyorsanız şans verebilirsiniz.
Kendine özgü mantığıyla Bay Valéry, ansiklopedi tutkusuyla Bay Henri, kara bir mizahla başarıyı ele alan Bay Brecht, özgün düşünme biçimiyle Bay Juarroz, yürüyüşe çıkmış matrak Bay Calvino ve ormandaki sadece kendisine ait kulübesinde Bay Walser... Gonçalo M. Tavares’in kaleminden dökülen entelektüel ve şiirsel harikalara Rachel Caiano’nun neşeli desenleri eşlik ediyor. Yazının beyefendilerinin mahallesi okurunu bekliyor.
Gonçalo M. Tavares, hayalgücüne dayalı kurmacanın geçerli bağlarıyla ilişkisini kopararak ve benzersiz bir hayalgücüyle donanmış olarak Portekiz’in edebiyat sahnesine daldı. Tavares büyük bir ustalıkla çok özel bir dil kullanıyor, ve bu özel dili öyle bir uyguluyor ki onun artık bir kriter olduğunu söylemek şimdilerde yeteneklerinin tadını çıkardığımız genç romancıları kesinlikle küçümsemiyorum abartı sayılmaz; artık kurmaca yazında Gonçalo öncesi ve Gonçalo sonrasından söz ediliyor. Sanırım ona sunabileceğim en büyük övgü bu. Bence otuz yıl sonra, hatta belki daha da önce Nobel Ödülü’nü alacaktır, bu bir kehanet ama sanırım doğru çıkacak. Ancak ödülü aldığında onu kucaklamak için buralarda olamayacağıma üzülüyorum.
Yazar Hakkında
Gonçalo M. TavaresYazar · 5 kitap
Portekizli yazar Gonçalo M. Tavares 1970 yılında doğdu. 2001’de yayımlanan ilk kitabını romanlar, şiir kitapları, tiyatro oyunları ve çeşitli anlatılar takip etti. Kudüs romanıyla 2004 yılında LER/Millenium-BCP Ödülü’nü, 2005’te 35 yaşından genç yazarlar için verilen José Saramago Ödülü’nü, 2007’de Portugal Telecom Ödülü’nü (Brezilya), 2008’de Trieste Uluslararası Ödülü’nü (İtalya) aldı, 2009’da Cevennes Ödülü’nde en iyi Avrupa romanı adayıydı. Aprender a rezar na Era da Técnica kitabıyla 2010 yılında Fransa’da bugüne kadar Salman Rushdie, Elias Canetti, Robert Musil, Orhan Pamuk, John Updike, Philip Roth, Gabriel García Márquez ve Colm Tóibín gibi isimlere verilmiş En İyi Yabancı Kitap Ödülü’nün sahibi oldu, Femina Étranger ve Médicis ödüllerine de aday gösterildi, Grand Prix Littéraire du Web Cultura’da Özel Jüri Ödülü’nü aldı, yapıt en son 2013’te Uluslararası IMPAC Dublin Ödülü adayları arasındaydı. O Senhor Kraus e a politica kitabı ile 2011 Avrupa Edebiyat Ödülü’nün Fransa’dan sahibi oldu. Portekiz Yazarlar Cemiyeti’nin En İyi Kurgu Anlatı Ödülü’nü 2010’da Uma Viagem à Índia romanıyla aldı, 2011’de Portekiz Yazarlar Birliği’nin Roman ve Novella dalında Büyük Ödülü’nü kazandı. 2013’te Joseph Walser’in Makinesi romanıyla Hollanda’da Europese Literatuurprijs, ABD’de En İyi Çeviri Roman Ödülü’nün yanı sıra 2015’te Fransa’da Jean-Monnet Avrupa Edebiyatı Ödülü adayları arasında gösterilmiştir. Son derece üretken bir yazar olan Tavares’in 36 dile çevrilen kitapları 51 ülkede yayımlanmaktadır. Yazar Lizbon’da yaşıyor ve epistemoloji dersleri vermeye devam ediyor.
