Yazar:
Hermann Broch
Çevirmen:
Süheyla Kaya
Tahmini Okuma Süresi:
12 sa. 28 dk.
Sayfa Sayısı:
440
Basım Tarihi:
Ağustos 2023
İlk Yayın Tarihi:
1953
Yayınevi:
İthaki Yayınları
Orijinal Adı:
Die Verzauberung
ISBN:
9786052652237
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Söz büyüdür…
Roman , kentten ve kendi geçmişinden kaçan bir doktorun yerleştiği (sığındığı mı demeli) bir köyde geçiyor. Sevgili doktorumuz çoğu akıllı insanın yapmak istediği gibi, kentin tüm saçmalığından, sakin huzur dolu bir köye kaçmaya çalışıyor ama insanın ne yazık ki fesat, hırs, aptallıktan mütevellit hamurunu göz ardı ediyor. Bu hamurla yoğurulmuş adam ve kadınların özellik de en masum, en huzurlu yerlere bir mikrop gibi sızdığını da öyle... Ve bu güzel köye de böyle biri geliyor, Marius. Çok gezip, çok görmüş ve ne yazık ki insanın en zayıf noktasını iyi bellemiş bu adam sabırla, usul usul insanların içindeki canavarı uyandırıyor. Bu adamın planı sadece insanların safça inanmalarıyla işlemiyor elbette, köyün hırslı çakalları Marius'un en büyük destekçileri oluyorlar. Marius insanları konuşarak, sözle büyülüyor.
Bu büyülenmenin göbeğinde çok önemli bir gerçek yatıyor bana kalırsa; herkesin temelde rahatsız olduğu bir adaletsizlikten yola çıkmak. Bunu temel aldıklarında üzerine hangi yalanı, hangi saçmalığı koyarlarsa koysunlar kabul görüyor. Buna maruz kalmamak için adaletin tüm topluluğu kapsamış olması gerekiyor ki henüz böyle bir toplum görülmüş değil. Bu nedenle de zaman zaman ağzı laf yapan bazı adamlar ya da kadınlar çıkacak, insanların ortak yarasını bulacak ve o yaradan akan kanla semirip, büyüyecekler. Ve Broch'un dediği gibi delilik herkes tarafından benimsendiğinde akıl olacak.
Romanda en çok Gisson Ana karakterini sevdim. Toprağın, gökyüzünün, ağaçların ve kuşların dilini bilen, yaşam ve ölümün bilgisi ile donanmış, anaerkil toplumun sembolü Gisson Ana, Marius gibi katı, kalpsiz, dünyevi bir düzen yandaşının tam karşısında bir kaya gibi sessiz, sağlam ve güvenle duran bir çok sevilesi bir kadın. Haklı ve doğru olanın her zaman yaptığı gibi olaylara
“Önemli olan insanlara bir şey vaat etmek, yerine getirmek değil… İnsanlar hep umutla yaşar.”
İnsanın derinliğine inen, delice tutkulara sahip olan insanlara kapılan, kitle psikolojisinin etkisi ile sözde yalanları gerçek olarak kabul etmeye hazır insan davranışlarına değinen bir kitap Büyülenme.
Bir köy doktorunun ağzından yazılmış bu hikaye, köye çalışmaya gelen bir yabancının varlığı ile gelişen olayları anlatıyor. Mistik düşünceleri olan bu yabancıya önce mesafeli yaklaşan köylü, erkek egemenliğine dayanan, teknolojiye ve kadınsılığa düşman olan bu adamın etrafında toplanmaya başlıyor. Sonrası bildiğimiz kitle psikolojisi trajedileri; Çıkarları olan insanların olaya dahil olması, nefretin bulaşması, adalet adı altında verilen kurbanlar, akıl tutulması, büyülenme….
Anlatımı sevsem de, tasvirlerin yer yer yoğunluğu, soyut düşüncelerin uzatılması beni kitaptan kopardı zaman zaman. Kitabın konusu, düşüncesi ve derinliği çok iyi olsa da aynı şeyi işlenişi için söyleyemeyeceğim.
Mesela hiçbir karakter tam anlamıyla oturmadı bende. Bazı konuşmalar felsefik anlamda çok yorucu ve anlamsız geldi. Mistik olaylar ve gerçeklerin birbirine geçtiği, biraz soyut ve havada kalmış bir senaryo.
O dağ köyünde yaşıyormuş gibi hissettim mi, kitabın vermeye çalıştığı mesajı beğendim mi, kitabı sevdim mi, EVET. Ama hayal kırıklığı da yaşadım. Güzel bir fikre; sağlam oluşturulamamış bir kurgu ve fazlaca felsefik betimlemeyle yazık edilmiş düşüncesi hakim bende.
O yüzden anlaşılması zor konuşmalar ve fikirlerle yalınlığı bozulan hikayenin, herkese hitap edeceğini düşünmüyorum. Yine de kötü bir kitap demeye dilimin varmayacağı kadar güzel bir tema ve alıntılar var kitapta. Bence iddialı bir kitap okuyucusunu bir noktada yakalar, “Yine de iyi oldu” dedirtir Ama diğer kitap
Okunması gereken, önemli kitaplardan biri olarak gördüm. Kitlesel davranış piskolojinin bireyler üzerindeki etkisini çok güzel örneklendirmiş. Konuyu anlatırken mitoloji, paganizm ve mistizmden yararlanmış yazar. Anlatıcı ise geçmişinde yaşadığı bir olayı unutmak için köye gelmiş bir doktor. Doktor orta zekaya sahip birisi dolayısı ile köydeki insanların davranışları üzerinde çok etkili değil. Asıl etkiyi köye sonradan gelen Maruis yapar bir anda gelir iki köyü birbirne karşı kışkırtır ve cinayetlerin işlenmesine bile sebebiyet verir, ve geldiği gibi de sessizce gider.
Çalışma programı olarak otobiyografisi'nde Broch, kitabı, hitler döneminde yaşanan kitlesel histeriyi edebi olarak analiz etmeyi amaçladığı bir roman olarak değerlendirir.
#okudumbitt #büyülenme #broch
#mitoloji #teoloji #eliascanneti
Bir kitabın arka kapak yazısı beni o kitabı almaya ikna edebilir nitekim Büyülenme'nin de arka kapak yazıları kitap hakkında harika şeyler söylüyordu: "Broch'un Büyülenme adlı romanı yirminci yüz yılın en önemli romanlarından biridir, hatta belki de Thomas Mann'ın Doktor Faustus'undan daha başarılı olduğu söylenebilir." Böyle bir iddiayı görünce haklı olarak okumaya başladım ama ne yazık ki hayal kırıklığına uğradım.
Öncelikle bir köy doktorunun dokuz aylık bir süre içinde gerçekleşen olayları anlattığını söylemeliyim. Bu anlatı, "Hitler'in iktidara yükselişinin alegorik bir portresi olarak" nitelendiriliyor. Bu portrenin çizimi köylülere değil de her sözü emir telakki edilen, aklın entelektüel yanını temsil eden köy doktoruna bırakılıyor. Romanın kahramanlarından Gisson Ana'nın ruhani otoritesinin hakim olduğu köye Marius Ratti adında tuhaf bir adam gelir. Köylüler önce mesafeli yaklaşsalar da erkek egemenliğini dayanan, kentin getirisi olan teknolojiye ve "kadınsılığa" düşman olan bu adamın etrafında toplanmaya başlayanlar olur. Ona göre kentliler topraktan uzaklaştıkları, "yaşamalarını topraktan değil birbirlerinden aldıklarıyla sürdürdükleri için" erkeklikten uzaklaşmaktadırlar ve ne kadar yaşarlarsa o kadar dişileşirler. Ratti, toprakla uyum içinde yaşayarak adaletin sağlanacağını savunur. Ne var ki bu adaleti sağlarken iki kurban verilmesine neden olur. (Ilk kurban olan Irmgard'ın kurban edildiği hasat festivalinin betimlenişi bence vasatın altındaydı ve bu sahnenin saçmalığı karşısında kitabı bırakmayı bile düşündüm) Hatta köyde sigortacılık yapan Wetchy ve ailesi de bu karmaşa içerisinde kendilerine yönelen nefretten son anda kurtulurlar. Romanın benim açımdan en büyük eksisi Ratti gibi önemli bir karakterin bile sağlam bir şekilde oluşturulamamasıydı. Bu
Bize çok yakın,bizden çok uzak...1000Kitap
Bir kitap okudum,hayatım değişti...
Tamam,tamam Büyülenme o dediğimiz kitaplardan değil,yani sizce değil yoksa bunca kitap kurdunun toplandığı bir mecrada bu kadar az biliniyor olması beni yel değirmenleriyle savaşan Don Quijote
yalnızlığında hissettirmedi değil.
Eser Hitlerizm’in psikolojik kökenleri üzerine yazılmış en çarpıcı eleştirilerden birini içeriyor. Toplumu yöneten gücün, “akıl ve sağduyudan” ziyade, kuru gürültü ve “gerçekleştirilmeyecek vaadler” olduğunu yüzünüze yüzünüze vuruyor Broch. Bir dağ köyünün beklenmedik misafiri Marius,köyün en alt tabakasından en üst tabakasına kadar herkesi düşünceleriyle etkilerken,bir yandan da dini kullanıp kendi cemaatini oluşturacak ve bu büyülenmiş cemaat hedefe ulaşma noktasında içlerindeki “insanı”ortaya çıkararak olmadık işlere kalkışacak. Marius Ratti’nin kurduğu bu militarist topluluk Hitler’in ve onun yandaşlarının izdüşümüdür aslında.
Kitap bende öyle bir tat bıraktı ki Marquez,Yaşar Kemal ve Broch birleşip haydi bir roman yazalım,demişler de ortaya muhteşem tatta böyle bir eser çıkmış gibi.
Yaşar Kemal’in ömrünü verdiği İnce memed’i gibi Broch da 1935 yılında kaleme almaya başladığı eserini,ölüm yılı olan 1951’e kadar sürekli güncelleyecekti.
Hani bazı kitapları bitirdikten sonra eliniz yeni bir kitaba uzun süre gidemez;adım attığınız o büyülü dünyadan çıkamazsınız ya Büyülenme tam da o kitaplardan. Buraya kadar okumaya ikna olmadıysanız arka kapak yazısı belki sizi ikna edebilir:
“Broch’un Büyülenme adlı romanı yirminci yüzyılın en önemli romanlarından biridir,hatta belki de Thomas Mann’ın Doktor Faust’undan saha başarılı olduğu söylenebilir...”
Son olarak,bu eserle tanışmamı sağlayan sevgili Ayşe,
iyi ki varsın.
Eseri okuyanların ve tartışanların sayısının artması dileğiyle...
Büyülenme gerçek anlamda büyüledi kesinlikle okunmalıEdebiyat
Evet ,bitti nihayet! Broch ile bu kadar geç tanıştığım için oldukça üzgünüm. Almanlar her alanda olduğu gibi edebiyatta da çok iyiler. Ben daha önce Alman edebiyatından Kafka ve Nietzsche okumuştum sonrasında Canetti ve Thomas Mann ve nihayet Broch ile tanıştım. Alman idealizmi dedikleri bu olsa gerek. Hepsi işlerini en iyi şekilde yapmaya çalışıyorlar ki başarıyorlar da.
Gelelim büyüleyen “Büyülenme” ye. Spoiler vermeden kısaca incelemeye çalışacağım.Bir köy düşünün aşağı ve yukarı olmak üzere iki parçaya bölünmüş. Yukarı denen kısım yani dağa yakın kısım madencilikle aşağı yani ova kısım tarımla uğraşır. Yukarı kısımda altın madeni yer alır. Çok önceleri maden kazası olduğundan artık dağa ilişmemeye karar vermiş köy halkı. Tarımla uğraşanlar da toprağa çok önem verirler onlar için toprak kutsaldır ve toprağın verimli olabilmesi pagan geleneğinden gelen kurban verme törenleri düzenlenir.
Bir gün eşkali belirsiz bir adam birden çıkıverir ortaya ve insanları etkilemeye deyim yerindeyse büyükemeye başlar. Olanları anlatan kişi köyün doktorudur.
Bu kitapta insanların nasıl kolayca kandırılabileceği istense zayıf yanları kullanılıp nasıl her yöne çekilebilineceği muhteşem bir üslupla anlatılıyor.
Anaerkil ve ataerkillik, inanç , siyaset kitle psikolojisi, bireysel psikoloji harika bir şekilde dile getirilmiştir.
Benim en üzüldüğüm nokta ise böyle muhteşem yazarlar ve kitaplarının çok az bilinip okunması. Herkes popüler olanı daha da popüler yapma derdinde. Gerçek anlamda kaliteli kitapları okuyan çok nadir insan var ne yazık ki.
Puan vermedi·384 syf.··
Beğendi
·2022 18. kitabı
·9 günde okudu
·Okunma: 06 Şubat 2022 02:28
Broch'un bu romanı bir dağ köyünde geçiyor,
köy ise yukarı ve aşağı olmak üzere ikiye ayrılmış bunun neticesinde köy halkı da eski madenciler ve çiftçiler olarak bölünmüş durumdalar. Bir gün köye gelen bir yabancı (Marius Ratti) asıl amacını gizleyerek köyün gençlerini etkilemeye ve köy sakinlerini birbirine karşı kışkırtmaya başlar. Bunun için de mistik bazı olguları kullanır, işi öyle ileri götürür ki, köylüler o zamana kadarki inançlarından kopmaya ve bu yeni gelenin sözlerine itibar etmeye başlarlar. (Bence tam bir delilik hali)
Romanın ana karakterlerinden biri olan ve anlatıcı köy doktorunun da çok iyi anlaştığı Gisson ana olayların gidişatında belirgin bir rol oynamaktadır. Gisson ana doğayla barışık, şifalı bitkilerin nerelerde bulunduğunu bilen ama bunu sır olarak saklayan bilge bir karakterdir.
Köye gelen yabancının, köy halkının inanç zafiyetini kullanarak onları yepyeni bir güçle tanıştırıp, hepsini etkisi altına aldığını belirtmiştim. Hatta zaman zaman, anlatıcı köy doktorunu bile. Yazar bu bağlamda bir çok soyut kavramı da satırlar arasında dile getirir. Sevgiyi, nefreti, hiçliği, ölümü, toprağı, doğayı, dini inançları, kitlelerin kandırılmaya ne kadar yatkın olduğunu doğa tasvirleriyle birlikte sürükleyici bir şekilde anlatan eseri çok etkilenerek ve severek okudum.
Yorum kısmında, Hermann Broch'un otobiyografi kitabından yaptığım alıntı, "Büyülenme" ile ilgili kaleme aldığı satırlardır.
⬇️⬇️⬇️⬇️
Hermann Broch, Psikolojik Otobiyografi kitabında şöyle diyor:
"1928-1935 yılları arasında romanlarımı ve 1934 yılında Zürih'te oynanan tiyatro oyunumu yayınladım. Tüm bu çalışmalarımı yukarıda değindiğim esaslar belirledi. Hepsi de şiir yardımıyla kolayca anlaşılabilen bir etki yaratmaya çalışmaktaydı. Bu, özellikle, 1935 yılında başladığım ancak zama ın
broch'un yazmaya 1934 yılında başlayıp ölene kadar sürekli revize ettiği, en son yani üçüncü versiyonunu da tamamlayamadan öldüğü eseri. basılan eser ise oğlu tarafından ikinci revizeden küçük bölümlerin eklendiği ilk versiyon. der tod des vergil'den sonra gözüm çok korkmuştu ama gayet güzel bir okuma oldu benim için.
kitabın konusuna gelirsek; hikaye birden bire ortaya çıkan marius ratti ile başlıyor. bu yabancı, düşünceleri ile köyü yavaş yavaş ele geçiriyor. insanların beyinlerini ilmek ilmek işliyor. onlara ne istediklerini, onlar için neyin iyi, neyin kötü olduğunu söylüyor. o güne kadar akıllarına gelmeyen, gelse bile gerçekleştirmeyi düşünmedikleri yepyeni işler çıkarıyor. adım adım nefret ve ayrımcılık sokuyor yüreklerine. yaşlısından gencine kadar büyülenmiş bir şekilde ratti'yi takip ediyor köylüler, onu bir kurtarıcı olarak görüyorlar. köyün doktoru, hikayenin anlatıcısı bile bir ara ratti'nin "büyüsü" altına giriyor.
radyoyu, harman makinesini günah sayıyor marius. köy eskiye dönsün istiyor. sevmedikleri ama dışlamadıkları komşularına karşı kışkırtıyor köylüleri. kan istiyor. onları dağdan tekrar altın çıkaracaklarına inandırıyor. ratti'ye göre kadınların çağı bitti, erkek tamamen egemen olmalı o yüzden önce gençlerin beyinlerini yıkıyor, onları ele geçiriyor. kısaca egzantrik bir yabancının hitler'e dönüşünü, bu aşamada çevresindekileri nasıl etkilediğini okuyorsunuz.
henüz tamamlanmamış üçüncü versiyonunu merak etmiyorum desem yalan olur. broch, 1936 yılında ilk versiyonunu bitirdikten sonra hitler avusturya'ya giriyor. birkaç hafta hapis'te kalan broch, james joyce'un da yardımıyla abd'ye yerleşiyor. revize ettiği versiyonlarına neler eklemişti, neleri değiştirmişti, ikinci dünya savaşı ve hitler'in ölümü ile nasıl bir roman çıkardı acaba diye
İthaki modern serisinin en iyi kitaplarından. Mükemmel bir hitler-goebbels eleştirisi. Benzetmeler, metaforlar eşsiz. Şehir hayatından vazgeçmiş hümanist bir doktorun, köyü saran cehalet dalgası karşısında gisson anayla giriştiği umutsuz mücadele. Mitoloji, siyaset, sosyoloji, aşk ne ararsanız var kitapta. Pür dikkat okumak gerekiyor. Hiçbir kelime boş gitmiyor kitapta.
BüyülenmePsikolojik Roman
Broch’un okunması daha kolay olan kitaplarından birisi. Kitle etkilenmelerini çok güzel işlemiş ve inançların adım adım değişmesini bir çeşit büyülenme olarak tanımlamış. İnançlarımız dışsal etkilerden ne ölçüde etkileniyor sorusunu sordurttu bana. Okunmalı.
Yazar Hakkında
Hermann BrochYazar · 9 kitap
1 Kasım 1886'da Viyana'da doğdu. Babasının isteği üzerine aldığı mesleki eğitimini, 1907'de tekstil mühendisi olarak tamamladı. İlk edebi yayınının tarihi 1913'tür. 1927'ye kadar babasının fabrikasında yöneticilik yaptı. Fabrikayı satıp matematik, felsefe ve psikoloji öğrenimi görmeye karar verdi. İlk romanı DieSchlafwandler yayımlandığında 45 yaşındaydı. 1938'de Avusturya'nın nasyonal-sosyalistlerce işgali esnasında Gestapo tarafından tutuklandı. James Joyce ve arkadaşlarının girişimi sayesinde ABD'ye iltica etti. Aynı yıl yazmaya başladığı Vergilius'un Ölümü 1945'te, bir başka önemli yapıtı DieSchuldlosen 1950'de yayımlandı. 30 Mayıs 1951'de New Haven'da öldü.
