Yazar:
Hermann Broch
Çevirmen:
Süheyla Kaya
Tahmini Okuma Süresi:
10 sa. 53 dk.
Sayfa Sayısı:
384
Basım Tarihi:
Haziran 2013
İlk Yayın Tarihi:
1953
Yayınevi:
İthaki Yayınları
Orijinal Adı:
Die Verzauberung
ISBN:
9786053752943
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Okunması gereken, önemli kitaplardan biri olarak gördüm. Kitlesel davranış piskolojinin bireyler üzerindeki etkisini çok güzel örneklendirmiş. Konuyu anlatırken mitoloji, paganizm ve mistizmden yararlanmış yazar. Anlatıcı ise geçmişinde yaşadığı bir olayı unutmak için köye gelmiş bir doktor. Doktor orta zekaya sahip birisi dolayısı ile köydeki insanların davranışları üzerinde çok etkili değil. Asıl etkiyi köye sonradan gelen Maruis yapar bir anda gelir iki köyü birbirne karşı kışkırtır ve cinayetlerin işlenmesine bile sebebiyet verir, ve geldiği gibi de sessizce gider.
Çalışma programı olarak otobiyografisi'nde Broch, kitabı, hitler döneminde yaşanan kitlesel histeriyi edebi olarak analiz etmeyi amaçladığı bir roman olarak değerlendirir.
#okudumbitt #büyülenme #broch
#mitoloji #teoloji #eliascanneti
Bir kitabın arka kapak yazısı beni o kitabı almaya ikna edebilir nitekim Büyülenme'nin de arka kapak yazıları kitap hakkında harika şeyler söylüyordu: "Broch'un Büyülenme adlı romanı yirminci yüz yılın en önemli romanlarından biridir, hatta belki de Thomas Mann'ın Doktor Faustus'undan daha başarılı olduğu söylenebilir." Böyle bir iddiayı görünce haklı olarak okumaya başladım ama ne yazık ki hayal kırıklığına uğradım.
Öncelikle bir köy doktorunun dokuz aylık bir süre içinde gerçekleşen olayları anlattığını söylemeliyim. Bu anlatı, "Hitler'in iktidara yükselişinin alegorik bir portresi olarak" nitelendiriliyor. Bu portrenin çizimi köylülere değil de her sözü emir telakki edilen, aklın entelektüel yanını temsil eden köy doktoruna bırakılıyor. Romanın kahramanlarından Gisson Ana'nın ruhani otoritesinin hakim olduğu köye Marius Ratti adında tuhaf bir adam gelir. Köylüler önce mesafeli yaklaşsalar da erkek egemenliğini dayanan, kentin getirisi olan teknolojiye ve "kadınsılığa" düşman olan bu adamın etrafında toplanmaya başlayanlar olur. Ona göre kentliler topraktan uzaklaştıkları, "yaşamalarını topraktan değil birbirlerinden aldıklarıyla sürdürdükleri için" erkeklikten uzaklaşmaktadırlar ve ne kadar yaşarlarsa o kadar dişileşirler. Ratti, toprakla uyum içinde yaşayarak adaletin sağlanacağını savunur. Ne var ki bu adaleti sağlarken iki kurban verilmesine neden olur. (Ilk kurban olan Irmgard'ın kurban edildiği hasat festivalinin betimlenişi bence vasatın altındaydı ve bu sahnenin saçmalığı karşısında kitabı bırakmayı bile düşündüm) Hatta köyde sigortacılık yapan Wetchy ve ailesi de bu karmaşa içerisinde kendilerine yönelen nefretten son anda kurtulurlar. Romanın benim açımdan en büyük eksisi Ratti gibi önemli bir karakterin bile sağlam bir şekilde oluşturulamamasıydı. Bu
Bize çok yakın,bizden çok uzak...1000Kitap
Bir kitap okudum,hayatım değişti...
Tamam,tamam Büyülenme o dediğimiz kitaplardan değil,yani sizce değil yoksa bunca kitap kurdunun toplandığı bir mecrada bu kadar az biliniyor olması beni yel değirmenleriyle savaşan Don Quijote
yalnızlığında hissettirmedi değil.
Eser Hitlerizm’in psikolojik kökenleri üzerine yazılmış en çarpıcı eleştirilerden birini içeriyor. Toplumu yöneten gücün, “akıl ve sağduyudan” ziyade, kuru gürültü ve “gerçekleştirilmeyecek vaadler” olduğunu yüzünüze yüzünüze vuruyor Broch. Bir dağ köyünün beklenmedik misafiri Marius,köyün en alt tabakasından en üst tabakasına kadar herkesi düşünceleriyle etkilerken,bir yandan da dini kullanıp kendi cemaatini oluşturacak ve bu büyülenmiş cemaat hedefe ulaşma noktasında içlerindeki “insanı”ortaya çıkararak olmadık işlere kalkışacak. Marius Ratti’nin kurduğu bu militarist topluluk Hitler’in ve onun yandaşlarının izdüşümüdür aslında.
Kitap bende öyle bir tat bıraktı ki Marquez,Yaşar Kemal ve Broch birleşip haydi bir roman yazalım,demişler de ortaya muhteşem tatta böyle bir eser çıkmış gibi.
Yaşar Kemal’in ömrünü verdiği İnce memed’i gibi Broch da 1935 yılında kaleme almaya başladığı eserini,ölüm yılı olan 1951’e kadar sürekli güncelleyecekti.
Hani bazı kitapları bitirdikten sonra eliniz yeni bir kitaba uzun süre gidemez;adım attığınız o büyülü dünyadan çıkamazsınız ya Büyülenme tam da o kitaplardan. Buraya kadar okumaya ikna olmadıysanız arka kapak yazısı belki sizi ikna edebilir:
“Broch’un Büyülenme adlı romanı yirminci yüzyılın en önemli romanlarından biridir,hatta belki de Thomas Mann’ın Doktor Faust’undan saha başarılı olduğu söylenebilir...”
Son olarak,bu eserle tanışmamı sağlayan sevgili Ayşe,
iyi ki varsın.
Eseri okuyanların ve tartışanların sayısının artması dileğiyle...
Büyülenme gerçek anlamda büyüledi kesinlikle okunmalıEdebiyat
Evet ,bitti nihayet! Broch ile bu kadar geç tanıştığım için oldukça üzgünüm. Almanlar her alanda olduğu gibi edebiyatta da çok iyiler. Ben daha önce Alman edebiyatından Kafka ve Nietzsche okumuştum sonrasında Canetti ve Thomas Mann ve nihayet Broch ile tanıştım. Alman idealizmi dedikleri bu olsa gerek. Hepsi işlerini en iyi şekilde yapmaya çalışıyorlar ki başarıyorlar da.
Gelelim büyüleyen “Büyülenme” ye. Spoiler vermeden kısaca incelemeye çalışacağım.Bir köy düşünün aşağı ve yukarı olmak üzere iki parçaya bölünmüş. Yukarı denen kısım yani dağa yakın kısım madencilikle aşağı yani ova kısım tarımla uğraşır. Yukarı kısımda altın madeni yer alır. Çok önceleri maden kazası olduğundan artık dağa ilişmemeye karar vermiş köy halkı. Tarımla uğraşanlar da toprağa çok önem verirler onlar için toprak kutsaldır ve toprağın verimli olabilmesi pagan geleneğinden gelen kurban verme törenleri düzenlenir.
Bir gün eşkali belirsiz bir adam birden çıkıverir ortaya ve insanları etkilemeye deyim yerindeyse büyükemeye başlar. Olanları anlatan kişi köyün doktorudur.
Bu kitapta insanların nasıl kolayca kandırılabileceği istense zayıf yanları kullanılıp nasıl her yöne çekilebilineceği muhteşem bir üslupla anlatılıyor.
Anaerkil ve ataerkillik, inanç , siyaset kitle psikolojisi, bireysel psikoloji harika bir şekilde dile getirilmiştir.
Benim en üzüldüğüm nokta ise böyle muhteşem yazarlar ve kitaplarının çok az bilinip okunması. Herkes popüler olanı daha da popüler yapma derdinde. Gerçek anlamda kaliteli kitapları okuyan çok nadir insan var ne yazık ki.
Puan vermedi·384 syf.··
Beğendi
·2022 18. kitabı
·9 günde okudu
·Okunma: 06 Şubat 2022 02:28
Broch'un bu romanı bir dağ köyünde geçiyor,
köy ise yukarı ve aşağı olmak üzere ikiye ayrılmış bunun neticesinde köy halkı da eski madenciler ve çiftçiler olarak bölünmüş durumdalar. Bir gün köye gelen bir yabancı (Marius Ratti) asıl amacını gizleyerek köyün gençlerini etkilemeye ve köy sakinlerini birbirine karşı kışkırtmaya başlar. Bunun için de mistik bazı olguları kullanır, işi öyle ileri götürür ki, köylüler o zamana kadarki inançlarından kopmaya ve bu yeni gelenin sözlerine itibar etmeye başlarlar. (Bence tam bir delilik hali)
Romanın ana karakterlerinden biri olan ve anlatıcı köy doktorunun da çok iyi anlaştığı Gisson ana olayların gidişatında belirgin bir rol oynamaktadır. Gisson ana doğayla barışık, şifalı bitkilerin nerelerde bulunduğunu bilen ama bunu sır olarak saklayan bilge bir karakterdir.
Köye gelen yabancının, köy halkının inanç zafiyetini kullanarak onları yepyeni bir güçle tanıştırıp, hepsini etkisi altına aldığını belirtmiştim. Hatta zaman zaman, anlatıcı köy doktorunu bile. Yazar bu bağlamda bir çok soyut kavramı da satırlar arasında dile getirir. Sevgiyi, nefreti, hiçliği, ölümü, toprağı, doğayı, dini inançları, kitlelerin kandırılmaya ne kadar yatkın olduğunu doğa tasvirleriyle birlikte sürükleyici bir şekilde anlatan eseri çok etkilenerek ve severek okudum.
Yorum kısmında, Hermann Broch'un otobiyografi kitabından yaptığım alıntı, "Büyülenme" ile ilgili kaleme aldığı satırlardır.
⬇️⬇️⬇️⬇️
Hermann Broch, Psikolojik Otobiyografi kitabında şöyle diyor:
"1928-1935 yılları arasında romanlarımı ve 1934 yılında Zürih'te oynanan tiyatro oyunumu yayınladım. Tüm bu çalışmalarımı yukarıda değindiğim esaslar belirledi. Hepsi de şiir yardımıyla kolayca anlaşılabilen bir etki yaratmaya çalışmaktaydı. Bu, özellikle, 1935 yılında başladığım ancak zama ın
broch'un yazmaya 1934 yılında başlayıp ölene kadar sürekli revize ettiği, en son yani üçüncü versiyonunu da tamamlayamadan öldüğü eseri. basılan eser ise oğlu tarafından ikinci revizeden küçük bölümlerin eklendiği ilk versiyon. der tod des vergil'den sonra gözüm çok korkmuştu ama gayet güzel bir okuma oldu benim için.
kitabın konusuna gelirsek; hikaye birden bire ortaya çıkan marius ratti ile başlıyor. bu yabancı, düşünceleri ile köyü yavaş yavaş ele geçiriyor. insanların beyinlerini ilmek ilmek işliyor. onlara ne istediklerini, onlar için neyin iyi, neyin kötü olduğunu söylüyor. o güne kadar akıllarına gelmeyen, gelse bile gerçekleştirmeyi düşünmedikleri yepyeni işler çıkarıyor. adım adım nefret ve ayrımcılık sokuyor yüreklerine. yaşlısından gencine kadar büyülenmiş bir şekilde ratti'yi takip ediyor köylüler, onu bir kurtarıcı olarak görüyorlar. köyün doktoru, hikayenin anlatıcısı bile bir ara ratti'nin "büyüsü" altına giriyor.
radyoyu, harman makinesini günah sayıyor marius. köy eskiye dönsün istiyor. sevmedikleri ama dışlamadıkları komşularına karşı kışkırtıyor köylüleri. kan istiyor. onları dağdan tekrar altın çıkaracaklarına inandırıyor. ratti'ye göre kadınların çağı bitti, erkek tamamen egemen olmalı o yüzden önce gençlerin beyinlerini yıkıyor, onları ele geçiriyor. kısaca egzantrik bir yabancının hitler'e dönüşünü, bu aşamada çevresindekileri nasıl etkilediğini okuyorsunuz.
henüz tamamlanmamış üçüncü versiyonunu merak etmiyorum desem yalan olur. broch, 1936 yılında ilk versiyonunu bitirdikten sonra hitler avusturya'ya giriyor. birkaç hafta hapis'te kalan broch, james joyce'un da yardımıyla abd'ye yerleşiyor. revize ettiği versiyonlarına neler eklemişti, neleri değiştirmişti, ikinci dünya savaşı ve hitler'in ölümü ile nasıl bir roman çıkardı acaba diye
İthaki modern serisinin en iyi kitaplarından. Mükemmel bir hitler-goebbels eleştirisi. Benzetmeler, metaforlar eşsiz. Şehir hayatından vazgeçmiş hümanist bir doktorun, köyü saran cehalet dalgası karşısında gisson anayla giriştiği umutsuz mücadele. Mitoloji, siyaset, sosyoloji, aşk ne ararsanız var kitapta. Pür dikkat okumak gerekiyor. Hiçbir kelime boş gitmiyor kitapta.
BüyülenmePsikolojik Roman
Broch’un okunması daha kolay olan kitaplarından birisi. Kitle etkilenmelerini çok güzel işlemiş ve inançların adım adım değişmesini bir çeşit büyülenme olarak tanımlamış. İnançlarımız dışsal etkilerden ne ölçüde etkileniyor sorusunu sordurttu bana. Okunmalı.
Politik bir roman değil bir din romanı!
Büyülenme tamamlanmamış bir roman. Üçleme olan Demeter'in ilk cildi Büyülenme. Asıl ana fikrinin diğer iki kitap olmadığı için anlaşılamayacağı düşüncesindeyim. Broch zaman içinde bu romanı yazmayı bitiriyor, romana ilgisi kalmıyor. Nazilerin esiri olunca politikaya angaje oluyor. Bu romana Demeter ve dağ romanı demesi kesinlikle tesadüf değildir.
Nasyonel sosyalizm bir nebze pagandır. Hem sosyalizmi hem kapitalizmi reddeder. Teknolojik bir harekettir. Alman ordusunun teçhizatlarını, Göbels'in kitle iletişim araçlarını kullanmasını düşündüğümüzde daha iyi anlaşılacaktır. Aynı zamanda da doğaya dönüş, doğayı yüceltme de söz konusudur. Kır hayatı, kültürü, doğa yürüyüşleri gibi kent hayatı karşısında kır hayatı yüceltilir.
Bu roman bir doktorun felsefik günlüğüdür. Önce Aşağı-Yukarı köylü tasvir ediliyor ve sonra Ratti giriyor devreye. Romanın başında tavrını ortaya koyuyor Broch Ratti ile. Değişime ilk gençlerden başlatıyor. Radyoyu kapatma olayı ile teknolojiyi reddediyor. Daha sonra ataerkilliği övüyor, kadının yerini belirtiyor. Bir de ataerkil zihniyet karşısında anaerkilliği temsilen Gisson Ana var. Gisson Ana'nın devri ise çoktan geçmiş, pagan kültürü var Gisson Ana'da. Ratti'yi bitirebilmesi olanaksız bu zihniyetle. Sebebi ise yaş değil, pagan kültürünün artık var olmamasından. Broch olmayan bir paganizmi koyuyor romana.
Bir de 30'ların Almanyası'nın papazı var romanda. Kendi ayakları üzerinde duramayan, sabit, sesi çıkmayan birisi olarak karşımıza çıkıyor romanda.
Şayet bu roman Hitler ve onun faşizminin yükselişinin köklerini anlamaya çalışan bir roman olsa idi işte o zaman siyasi kanatlı bir roman olurdu. Asıl anlamlandırılmaya çalışılan mevzu DİN'dir. Dine göre yaşam,erdem konuları hakim romana. Rahip kitapta
Faşizm ile doğanın tezadı ve nedensel uyumuEdebiyat
Öncelikle; ilk kez 1935'de yazılan eserde, Broch'un 1951'de ölümüne kadar geçirdiği evre ve değişikliği, hem yayıncının hem de yazarın (kitabın özeti ile birlikte) notlarından öğreniyoruz, isabetli kararla kitaba eklemelerinden. Böylece; eserin Almanya'da olup bitenleri, büyülü ve mistik arka planıyla, kitlesel çılgınlığa varan dürtüleriyle yazarın çıkarmaya çalıştığını daha açık görmüş oluyoruz.
Hitler'in iktidarı ele geçirmesinin sebeplerini bir Köy (veya dağ) romanı yazarak edebi tahlillerle araştırmak isteyen #broch, kendisini (Nasıl ki, İngiltere'yi #joyce ,Fransa'yı da #proust temsil ediyorsa) modernist edebiyatın Alman düz yazısını temsilcisi yapan bu dev eserini yazar. Zayıflayan dinin yerine çılgınlığa varan doğaya tapınma olgusunu, eski Paganizm inançlarında arar.
Yukarı ve Aşağı Kuppron köyleri'nde görev yapan 55 yaşında, kentten kaçıp gelen doktorun günlüklerinden okuruz kurguyu. Köye bir gün Marius Ratti adlı yabancı gelir, insanları yukarı dağdaki madenden altın çıkaracağına inandırır ve onları milirarize edip ayrımcılığa sevk eder. Bu gezginin, makinelerin kötü olduğu ve insanları işsiz bıraktığı, toprağa dönmek gerektiği ve kadınlara benzediğini var saydığı kentlileri gereksizliği, güçlenen kadınların erkeklere rollerini geri vermeleri gibi ilginç ama despot fikirleri vardır. Zamanla; her iki köyü de büyüleyen yabancı, çiftçi olmayan tek köylü Wetchy'i gönderir ve her yıl yapılan Dağ ayinindeki tiyatral gösteride bu kez gerçekten genç bir kız kurban edilir. Kızın babası, büyükannesi bilge Gisson Ana ve eğitimli doktorun da önünde gerçekleşir cinayet. Sonunda ise; doktor olayı kendisinin de bulunduğu bir büyülenme, trans hali olarak görür ve sorgulamasını yapar. Çözümleyemediği bu durumu; Gisson Ana'nın doğa pagan değerlerinde ve dinlerin verdiği
Yazar Hakkında
Hermann BrochYazar · 9 kitap
1 Kasım 1886'da Viyana'da doğdu. Babasının isteği üzerine aldığı mesleki eğitimini, 1907'de tekstil mühendisi olarak tamamladı. İlk edebi yayınının tarihi 1913'tür. 1927'ye kadar babasının fabrikasında yöneticilik yaptı. Fabrikayı satıp matematik, felsefe ve psikoloji öğrenimi görmeye karar verdi. İlk romanı DieSchlafwandler yayımlandığında 45 yaşındaydı. 1938'de Avusturya'nın nasyonal-sosyalistlerce işgali esnasında Gestapo tarafından tutuklandı. James Joyce ve arkadaşlarının girişimi sayesinde ABD'ye iltica etti. Aynı yıl yazmaya başladığı Vergilius'un Ölümü 1945'te, bir başka önemli yapıtı DieSchuldlosen 1950'de yayımlandı. 30 Mayıs 1951'de New Haven'da öldü.
