Yazar:
Andrey Platonov
Tahmini Okuma Süresi:
5 sa. 52 dk.
Sayfa Sayısı:
207
Basım Tarihi:
2023
Yayınevi:
Qanun Nəşriyyatı
Orijinal Adı:
Джан
ISBN:
9789952262131
Ülke:
Azerbaycan
Dil:
Azerbaycanca
Diğer Baskılar
7 diğer baskı · Tümünü Göster
Can
1.174 okunmaMetis Yayınları · Mayıs 2013 · 152 s.
Can
77 okunmaİthaki Yayınları · Mart 2022 · 152 s.
Can
37 okunmaTimaş Yayınları · Temmuz 2024 · 208 s.
Can
12 okunmaSel Yayıncılık · Eylül 2007 · 136 s.
Can
8 okunmaKapra Yayıncılık · 10 Ekim 2024 · 152 s.
Soul
0 okunmaVintage Classics · 1 Ağustos 2013 · 400 s.
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
"Mevsimlerden kıştı, zenginler çay içip koyun eti yiyor, yoksullarsa havanın ısınmasını ve otların büyümesini bekliyordu."
Rus Klasikleri Okuma grubumuzun bu ayki kitabı 20.yüzyıl
Mutluluğun acıya benziyor..
"Yaşadım ve çürüdüm."... Andrey Platonov u özetleyen cümle...
eserleri Stalin döneminde yasaklılar arasına girmiş ve 1991’e kadar dünyadan gizli kalınmaya bırakılmış bir yaşam, unutulmuş bir yazardır Andrey Platonov ....
Yazdıkları kırk yıl sonra yayımlanmış. Gorki tarafından övgü almış; Stalin tarafından silinmeye çalışılmış.Ölümünü bir kurşuna dizilme ya da sürgünde hayal ederken oğlunun verem mikrobu koca bir yazarı trajik sona itmiştir.
Can rus edebiyyatindan uzak ve dünya edebiyatının öncüllerinden olabilecek kadar basarili bir eserdir.
Can açlığın,yokluğun,unutulmuşluğun ve süreğen acının hissizleştirdiği bir halkın uyanışının öyküsü.
"...çocukluk anılarından bilirdi ki, uzun bir ayrılığın ardından tanıdık bir yeri yeniden görmek tuhaf ve üzücü gelir; yüreğin bağlılığını korumuştur mekana, oysa kıpırtısız nesneler seni unutmuştur, anımsamazlar, yokluğunda hareketli ve mutlu bir hayat yaşamış gibi yabancılarlar seni, duyguların karşılıksız kalır, acınası, meçhul bir varlık gibi dikilirsin karşılarında."
Andrey Platonov u özetleyen cümle...
eserleri Stalin döneminde yasaklılar arasına girmiş ve 1991’e kadar dünyadan gizli kalınmaya bırakılmış bir yaşam, unutulmuş bir yazardır Andrey Platonov ....
Yazdıkları kırk yıl sonra yayımlanmış. Gorki tarafından övgü almış; Stalin tarafından silinmeye çalışılmış.Ölümünü bir kurşuna dizilme ya da sürgünde hayal ederken oğlunun verem mikrobu koca bir yazarı trajik sona itmiştir.
Can rus edebiyyatindan uzak ve dünya edebiyatının öncüllerinden olabilecek kadar basarili bir eserdir.
Can açlığın,yokluğun,unutulmuşluğun ve süreğen acının hissizleştirdiği bir halkın uyanışının öyküsü.
"...çocukluk anılarından bilirdi ki, uzun bir ayrılığın ardından tanıdık bir yeri yeniden görmek tuhaf ve üzücü gelir; yüreğin bağlılığını korumuştur mekana, oysa kıpırtısız nesneler seni unutmuştur, anımsamazlar, yokluğunda hareketli ve mutlu bir hayat yaşamış gibi yabancılarlar seni, duyguların karşılıksız kalır, acınası, meçhul bir varlık gibi dikilirsin karşılarında."
7/10
2019 39. kitabı
Hayattayken kitapları yasaklı olan, bu nedenle çok zor şartlarda yaşamını sürdürmüş olan ve ölümünden yıllar sonra kitapları basılan Andrey Platanov'un okuduğum ilk kitabı Can.
Kitaba şöyle bir göz attığımda içinde Sarıkamış'ı Karakalpaklar'ı görünce ilgimi çekmişti, tanıdık bir şeyler okuyacağım diye merakım artırmıştı.
Nitekim öyle de oldu.
Kitabın kahramanı Nazar Çagatayev Sovyetler tarafından yetiştirilerek, ölümle pençeleşen halka umut aşılaması, onları yeniden ayağa kaldırması için Sarıkamış'a, doğduğu topraklara geri gönderiliyor.
Akıcı bir kitap, sade ve anlaşılır. Okurken yorulmuyorsunuz ama üzülüyorsunuz çünkü baştan sona açlık, sefalet, hastalık ölüm dolu kitap. Tüm bu olumsuzlukları bir nebze olsun azaltan ise kitaptaki karakterlerle beraber yaşadığınız o umut.
Hem dönem eleştirisi, hem insanlığın içinde bulunduğu şartların güzel bir özeti.
Severek okudum, okumanızı öneririm.
Bu kitap geç tanışılmış ama geç kalınmış hissi bırakanlardan. Zaten dünya da bu metinle geç tanışmış; yazıldıktan yaklaşık kırk yıl sonra okurla buluşabilmiş. Sebebi malum: Stalin Rusya’sında, ince
Ruhumuz Uyuştu Yaşamaktan1000k
Kitap, evrensel bir konuyu ele alıyor. Yoksulluk. Ama öyle böyle değil düpedüz açlık. İçinizi yakacak betimlemelerle dolu kitap, her sayfasında karşınıza capcanlı bir insanlık dramını çıkarıyor.
Konusuna gelince; Sovyet iktidarının halkına rejimi yaygınlaştıma çabaları gereği, kahramanımızı doğduğu topraklara görevli olarak gönderilir. Ancak gittiğinde çocukluğunda o toprakları terk etmek zorunda kaldığı yoksulluğun katmerlenmiş olarak yerinde durduğunu görür. Üstüne üstlük bir de sınırların ötesinden toprakları ele geçirmek için öldürmekten usanmayan canilerin hızla yaklaşma tehdidi vardır. O fakirliğin yerinden kıpırdayacak hal bırakmadığı Can'lar göç etmek için yollara düşerler. Yol ve çaresizlik arasında insanın mucizelerle de karşılaşabildiği anları da içinde taşıyan bir insanlık dramı var kitapta.
Mutlaka okumanızı tavsiye ederim.
Puan vermedi
Gerek dili gerekse dünyaya bakış açısıyla sadece çağının değil tüm zamanların edebiyatında apayrı bir yere sahip olan Platonov'un bu kısa romanı, "insan ne için yaşar?" sorusu üzerine derin, sarsıcı ve özgün bir tefekkür niteliğinde. Hayata duyulan inancın dönüştürücü gücünün öyküsü Can; açlığın, yokluğun, unutulmuşluğun ve süreğen acının hissizleştirdiği bir halkın öyküsü. En tanıdık konuyu bile ilk kez ele alınıyormuşcasına ilginç kılan ve tüm eserleri sadece insana değil, bir bütün olarak doğaya yönelik muazzam bir sevgi ile ışıldayan Platonov'un Can'ı, edebiyatseverleri derinden etkileyecek güçlü bir roman.
Can, eserleri 1980’lerin sonuna dek yasaklı kalan Rus yazar Andrey Platonov’un Sovyetler Birliği’nin güneydoğusunda Özbekistan-Türkmenistan sınırlarında bir bölgede geçen kısa bir romanı. Kitaba ismini veren “Can” bu bölgede yaşayan halka ait bir tanımlama. Bu halk, kahramanın doğduğu topraklarda hâlâ açlıkla, yoklukla, unutulmuşlukla yaşam mücadelesi veren, adeta ölü taklidi yaparak güçlülerin onlara eziyet etmesini engellemeye çalışan, içlerinde farklı milletlerden insanların olduğu bir topluluk.
Kitap Çagatayev adında Sovyet bir iktisatçı olan kahramanın doğup büyüdüğü bu topraklara geri dönerek Can toplumunun hayatta kalma serüvenine yardım etmesini konu ediyor. Çagatayev Sovyet devriminin sağlamaya çalıştığı ideal millet modelini kendi halkına benimsetmeye çalışıyor, acıdan hissizleşen bu halkın uyanışını amaç ediniyor. Roman açlığı, kimsesizliği, çölün ortasındaki o yapayalnızlığı çok açık bir şekilde resmediyor.
Yazarın dili çok yalın, gerçekçi ve bir o kadar hüzünlü kullanması romanı daha güçlü kılıyor. Küçük Çagatayev’in annesinin “Seni sevemeyecek kadar güçsüzüm artık, yalnız yaşayacaksın bundan böyle. Unutacağım seni.” sözleriyle terk ettiği o çocuk sevgi umudunu asla kaybetmiyor, kitap boyunca dolaştığı o diyarlarda cebinde bir mektup bir fotoğraf gibi gezdiriyor.
İçsel Çatışma
Psikolojik açıdan bireyin içsel çatışmalarını ve kimlik arayışını derinlemesine yansıtır.
Ana karakter, bastırılmış duygular ve geçmiş deneyimlerin etkisiyle sürekli bir iç hesaplaşma yaşar. Bu durum, onun gerçeklik algısında kırılmalara ve yalnızlık hissinin yoğunlaşmasına neden olur. Roman boyunca bilinç ve bilinçdışı arasındaki gerilim, karakterin davranışlarını belirleyen temel unsur haline gelir.
Sonuç olarak eser, insan psikolojisinin karmaşıklığını ve bireyin kendini anlamlandırma çabasını etkileyici bir şekilde ortaya koyar.
Sınıf mücadelesi kölenin içindeki "kutsal ruhun" alt edilmesiyle başlar; efendinin inandığı şeyin, onun ruhu ve tanrısının yerilmesi affedilecek şey değildir.
#andreyplatonov #can
Daha önce
"Sömürünün her türlüsü insanın ruhunu sakatlamakla, onu ölüme alıştırmakla başlar..."
Platonov, ülkemizde daha ziyade ‘’Çevengur’’ eseriyle tanınıyor fakat ben tanışma kitabı olarak Rus klasikleri okuma grubumuzun şubat ayı kitabı olan Can ile başladım. Son zamanlarda okuduğum en derin, sarsıcı kitaplardan biriydi. Moskova Ekonomi Enstitüsü’nde eğitimini tamamlayan ve komite tarafından görevlendirilen Nazar Çagatayev’in Can halkıyla beraber çölde verdiği hayat mücadelesini okuyorsunuz. Köleliğin, sömürülmenin yalnızca insan bedeninde değil ruhunda da derin yaralar açtığının altını çiziyor Platonov. Yoksulluğun, açlığın ve sefaletin acı gerçeğini gözler önüne seren ve zorlu hayat şartları karşısında ne olursa olsun hayatta var olmayı seçen bir halkın yılmaz mücadelesini anlatıyor.
‘’Ölmenin faydası yok," dedi Çerkezov. "Tek bir kere ölmek zorunlu ve faydalı diye düşünebilirsin. Ama bir kere ölmek kendi mutluluğunu anlamanı sağlamaz - kimsenin de iki kere ölme şansı yok. Ölmek zevkli bir şey değil yani."
Farklı bir tat arayanlara tavsiye ederim.
Yazar Hakkında
Andrey PlatonovYazar · 9 kitap
Andrei Platonov, 28 Ağustos 1899 - 5 Ocak 1951, eserleri varoluşçuluğu öngören bir Sovyet yazarı olan Andrei Platonovich Klimentov'un mahlasıydı. Platonov bir Komünist olmasına rağmen, eserleri kolektivizasyona ve diğer Stalinist politikalara karşı şüpheci tutumları nedeniyle kendi yaşamı boyunca yasaklandı.
Platonov, Orta Rusya'nın Chernozem Bölgesi'ndeki Voronezh'in eteklerinde Yamskaya Sloboda yerleşiminde doğdu. Babası demiryolu atölyelerinde çalışan bir metal tesisatçısı (ve amatör mucit) idi ve annesi bir saatçinin kızıydı. Yerel bir kilise okuluna gitti ve ilköğrenimini dört yıllık bir şehir okulunda tamamladıktan sonra on üç yaşından itibaren yerel bir sigorta şirketinde büro memuru, bir boru fabrikasında izabe işçisi, makinist yardımcısı, depocu ve demiryolu gibi işlerde çalışmaya başladı. 1917 devrimlerinin ardından Voronezh Politeknik Enstitüsü'nde elektrik teknolojisi okudu. 1918'de İç Savaş patlak verdiğinde Platonov, babasına asker ve malzeme taşıyan ve karları temizleyen trenlerde yardım etti.
Bu arada, Platonov şiirler yazmaya başladı ve onları Moskova'da ve başka yerlerdeki gazetelere gönderdi. Ayrıca yerel süreli yayınlara üretken bir katkıda bulundu.
Yazar olarak en yoğun dönemi olan 1918'den 1921'e kadar düzinelerce şiir (1922'de bir antoloji yayınlandı), birkaç öykü ve yüzlerce makale ve deneme yayınladı. 1920'de Platonov mahlasını benimsedi. Edebiyat, sanat, kültürel yaşam, bilim, felsefe, din, eğitim, politika, iç savaş, dış ilişkiler, ekonomi, teknoloji, kıtlık ve toprak ıslahı gibi çok çeşitli konularda, dikkat çekici derecede yüksek enerji ve entelektüel erken gelişmişlikle kendinden emin bir şekilde yazdı.
Ayrıca yerel Proletcult hareketine katıldı, Mart 1920'de Komünist Gazeteciler Birliği'ne katıldı ve Krasnaia Derevnia'da ("Kızıl kırsal") ve yerel demiryolu işçileri sendikasının gazetesinde editör olarak çalıştı. Ağustos 1920'de Platonov, yeni kurulan Voronezh Proleter Yazarlar Birliği'nin geçici yönetim kuruluna seçildi ve Ekim 1920'de Moskova'da Smithy grubu tarafından düzenlenen Birinci Proleter Yazarlar Kongresi'ne katıldı. Düzenli olarak şiirlerini okudu ve çeşitli kulüp toplantılarında eleştirel konuşmalar yaptı.
Temmuz 1920'de Platonov, arkadaşı Litvin'in (Molotov) tavsiyesi üzerine Komünist Parti'ye aday üye olarak kabul edildi. Parti toplantılarına katıldı, ancak 30 Ekim 1921'de "istikrarsız bir unsur" olarak Parti'den ihraç edildi. 1921'deki kıtlıktan rahatsız olarak, yerel komünistlerin davranışlarını (ve ayrıcalıklarını) açıkça ve tartışmalı bir şekilde eleştirdi.
1921'de Platonov, Maria Aleksandrovna Kashintseva (1903–1983) ile evlendi; 1922'de Platon adında bir oğulları ve 1944'te Maria adında bir kızları oldu.
1922'de, 1921'deki yıkıcı kuraklık ve kıtlığın ardından, Platonov, Voronej Eyaleti Arazi İdaresi ve daha sonra merkezi hükümet için elektrifikasyon ve arazi ıslahı üzerinde çalışmak üzere yazmayı bıraktı. Sonraki yıllarda mühendis ve yönetici olarak çalıştı, göletler ve kuyuların kazılması, bataklıkların kurutulması ve bir hidroelektrik santrali inşasını organize etti.
1925'te "1905 Karadeniz İsyanı" hakkında bir kitap yayınladı. Bu aynı zamanda, Sergei Eisenstein'ın Potemkin Zırhlısı filminin de çekildiği yıldı. Platonov'un kitabı, Komünist Partinin resmi tarihinin bir parçası olarak Leningrad'da yayınlandı.
1926'da düzyazı yazmaya geri döndüğünde, bazı eleştirmenler ve okuyucular, büyük ve özgün bir edebi sesin ortaya çıktığını kaydetti. 1927'de Moskova'ya taşınarak, ilk kez bir dizi önde gelen dergiyle çalışan profesyonel bir yazar oldu.
1926 ve 1930 arasında, NEP'ten ilk beş yıllık plana (1928–1932) kadar olan dönemde, Platonov iki büyük eserini, "Chevengur" ve "The Foundation Pit" romanlarını üretti. Sisteme yönelik örtük eleştirileriyle, Chevengur'un bir bölümü bir dergide çıkmasına rağmen, ikisi de yayınlanmak üzere kabul edilmedi. Kitaplar 1980'lerin sonlarına SSCB'de yayınlanmadı.
Bir yazar olarak hayatında ve kariyerinde bir dönüm noktası, Mart 1931'de Birinci Beş Yıllık Plan sırasında tarımın zorla kollektifleştirilmesini anlatan bir roman olan For Future Use'nin (Rusça "Vprok") yayınlanmasıyla geldi.
Stalin, Platonov'un yazar olarak değeri konusunda kararsızdı. Aynı muhbirin Temmuz 1931'deki raporu, yazardan "parlak, bir peygamber" olarak da bahsettiğini iddia etti. Platonov ise Troçki, Rykov ve Buharin hakkında düşmanca açıklamalar yapmasına rağmen, birkaç kez mektup yazdığı Stalin hakkında eleştirisi olmamıştır. Hatta Stalin, Ekim 1932'de Moskova'da Gorki'nin villasında düzenlenen Sovyet yazarlarıyla bir toplantıda, yazarları "insan ruhunun mühendisleri" olarak adlandırırken "Platonov burada mı?" diye sormuştu.
Mayıs 1938'de Büyük Sürgün sırasında Platonov'un oğlu "terörist" ve "casus" olarak tutuklandı. Daha 15 yaşında olan Platon, Eylül 1938'de on yıl hapis cezasına çarptırıldı ve tüberküloza yakalandığı bir çalışma kampına gönderildi. Platonov ve tanıdıklarının (Mikhail Sholokhov dahil) çabaları sayesinde, Platon Ekim 1940'ta serbest bırakıldı ve eve döndü, ancak ölümcül hastaydı ve Ocak 1943'te öldü. Bu arada Platonov da aynı hastalığa yakalandı.
Büyük Vatanseverlik Savaşı sırasında (1941-1945), Platonov savaş muhabiri olarak görev yaptı, ancak bu sürede hastalığı kötüleşti. 1946'da yayınlanan son kısa öyküsü "Dönüş" resmi olarak onaylanmadı. Son yayınları iki folklor koleksiyonuydu. 1951 yılının ilk günlerinde öldü.
Platonov, ölümü sırasında nispeten bilinmese de, sonraki Rus yazarlar üzerindeki etkisi oldukça fazladır. Çalışmalarından bazıları 1960'ların Kruşçev Çözülmesi sırasında yayınlandı veya yeniden basıldı. Siyasi yazıları, algılanan anti-totaliter duruşu nedeniyle, Joseph Brodsky onu dünyanın en tuhaf yazarı olarak adlandırdı.
