Yazar:
Mark Fisher
Tahmini Okuma Süresi:
2 sa. 18 dk.
Sayfa Sayısı:
81
Basım Tarihi:
16 Aralık 2009
İlk Yayın Tarihi:
Kasım 2009
Yayınevi:
Zero Books
Orijinal Adı:
Capitalist Realism: Is There No Alternative?
ISBN:
9781846943171
Dil:
İngilizce
Format:
Karton kapak
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Kapitalist Gerçekçilik – Mark Fisher
“Başka alternatif yok” düşüncesinin içimize işlendiği bir çağda yaşıyoruz.
Mark Fisher bu kısa ama sarsıcı kitabında, kapitalizmin artık yalnızca bir ekonomik sistem olmadığını; hayal gücümüzü, umutlarımızı ve direncimizi de şekillendiren bir zihin rejimi haline geldiğini anlatıyor. Ona göre insanlar sistemin yanlış olduğunu biliyor ama değiştiremeyeceklerini de "biliyorlar" – işte bu da onları felç ediyor. Fisher buna otomatik iktidarsızlık diyor.
Kitap, depresyonun bireysel değil, toplumsal bir semptom olduğunu; eğitimden sanata kadar her alanın piyasalaştırıldığını ve direnişin bile sistem tarafından yutulduğunu çarpıcı örneklerle gösteriyor.
Türkiye gibi gençlerin umutsuzlukla, işsizlikle ve baskıyla mücadele ettiği ülkelerde bu kitap adeta bir ayna gibi. Çünkü burada da itiraz edenler korkuyor, ama korkması gerekenler korkmuyor.
Fisher tam bir çıkış yolu sunmasa da, ilk adımın bu “gerçekçilik” maskesini düşürmek olduğunu söylüyor.
Belki de en radikal şey artık: Umut etmek.
Kapitalist Gerçeklik: Kitap, "kapitalist gerçeklik" olarak adlandırdığı bir kavramı ele alır. Fisher, kapitalizmin ekonomik, politik ve kültürel alanlarda toplumun algısını ve hayal gücünü nasıl şekillendirdiğini inceler. Kapitalist gerçeklik, başka bir alternatifin olmadığı, sorgulanamaz ve tartışılamaz bir gerçeklik olarak sunulur.
Popüler Kültürün Rolü: Fisher, popüler kültürün kapitalist gerçekliğin sürdürülmesindeki önemli bir rol oynadığını savunur. Kitapta, televizyon, sinema, müzik ve diğer popüler kültür araçlarının nasıl birer ideolojik aygıta dönüştüğü ve kapitalizmin normalleştirilmesine nasıl hizmet ettiği eleştirilir.
Mental Sağlık ve Mutluluk Endüstrisi: Fisher, kapitalist gerçekliğin bireylerin zihinsel sağlığı üzerindeki etkisine de odaklanır. Kitapta, bireylerin depresyon, anksiyete gibi sorunlarıyla başa çıkma biçimlerinin nasıl kapitalist mantığa uygun hale geldiği ve "mutluluk endüstrisi"nin bu süreçte nasıl bir rol oynadığı eleştirilir.
Alternatif Olasılıkların Yitirilmesi: Fisher, kitap boyunca kapitalist gerçekliğin alternatif olasılıkları nasıl bastırdığını vurgular. Kapitalizmin yaygınlaşmasıyla birlikte başka ekonomik ve toplumsal sistemlere dair hayal gücünün azaldığını, insanların başka bir dünya düşünebilme yeteneğini kaybettiğini ileri sürer.
Politik Bir Durum Analizi: "Kapitalist Gerçeklik", sadece bir eleştiri kitabı olmanın ötesine geçerek politik bir durum analizi sunar. Fisher, kitapta kapitalist gerçeklikten nasıl kaçınılabileceğine dair önerilerde bulunur ve kolektif eylem, politik bilinçlenme ve alternatif toplumsal yapılar oluşturma gerekliliği üzerinde durur.
Fisher'ın zaman zaman kendi ifadeleriyle tartıştığı zaman zaman ise farklı kişilerin görüşleriyle tartıştığı bir toplumsal analiz kitabı. Neoliberal ideolojinin toplumsal, kültürel ve bireysel yaşamlara olan etkisini analiz eden önemli bir çalışma olduğunu söylemeliyim. Fisher, “kapitalist gerçekçilik” terimini, kapitalizmin artık o kadar hakim bir hale geldiği ve tek geçerli gerçeklik olarak kabul edildiği bir durum olarak tanımlıyor. Kitabın giriş cümlesinde bile ''dünyanın sonunu hayal etmek, kapitalizmin sonunu hayal etmekten kolaydır'' ifadesi yer alır. Bu düşünceye göre, kapitalizmin dışında bir alternatif düşünmek dahi imkansız hale gelmiştir.
Kitap aynı zamanda kamusal alanın giderek daralması ve eğitimin piyasa koşullarına göre şekillendirilmesi gibi konulara da değiniyor. Anlatım biraz yoğun olsada dikkatli okunduğunda anlaşılması güç değil. Yine de daha akıcı bir anlatım olsa daha güzel olabilirdi.
Kapitalist Uydurmalarİnsan ve Toplum
Bu kitabı ilk olarak bir sitede kapitalizmin depresyon ile ilişkisini konu alan bir yazıda denk geldim. Yazı sanki kitap tamamen bunun üzerine eğiliyormuş gibi yazılmıştı fakat okuyunca öyle olmadığını gördüm. Beklentim direkt bu yönde olduğu için üzülmüş olsam da kitabın içeriğinin doluluğu bu hayal kırıklığımın geçmesine sebep oldu. Eğer Zizek seviyorsanız bu kitabı sevmeme ihtimaliniz yok, daha da iyi tarafı kitabın dili Zizek’e göre çok sade kalıyor, haliyle bu da okurken daha faza keyif almanızı sağlıyor. Kitabı okudukça kapitalizmin bizler için yarattığı gerçekliğin aslında ne kadar sahte olduğunu, ruh sağlığımızın, duygularımızın, çalışma hayatlarımızın dolayısıyla ilişkilerimizin ne kadar kolay manipüle edildiğini ikna edici analizlerle ortaya koyuyor. Özellikle kapitalizm ve bipolar arasındaki benzerlik, post-fordizm’in yarattığı sorunlar kısmı çok hoşuma gitti. Görüşünüz ne olursa olsun mutlaka okunması gereken bir kitap olduğunu düşünüyorum.
Kitap Kapitalist gerçekliği farklı başlıklar altında oldukça net aktarıyor ancak kullanılan dil ve terminoloji beni inanılmaz boğdu. Kitaptan kırdığım puanın temelde tek olmamakla bir nedeni bu.
Çeviri çok kötü.
İlk incelemem direkt diyorum, İngilizce biliyorsanız gidin direkt ingilizce versiyonunu okuyun. Kitap size kötü çeviri ile öyle güzel bir beyin cimnastiği yaptırıyor ki, kapitalizm eleştirisi yerine ezoterik bir metini deşifre etmeye çalışıyorsunuz gibi hissettiriyor.
Örnek vermek gerekirse
Orjinal metin
Capitalist ideology in general, Zizek maintains, consists
precisely in the overvaluing of belief - in the sense of inner
subjective attitude - at the expense of the beliefs we exhibit and
externalize in our behavior.
Kitaptaki çevirisi
Genelde kapitalist ideoloji, diye ileri sürer Žižek, sergilediğimiz ve davranışlarımızda dışsallaştırdığımız inançlar aleyhine, tastamam -içsel öznel tutum anlamındaki- inanca aşırı değer vermekten oluşur.
Olması gereken çeviri
Zizek'e göre, genel olarak kapitalist ideoloji,
tam olarak içsel öznel tutum anlamında inancın aşırı değer görmesinden ibarettir; bu da sergilediğimiz ve davranışlarımızda dışa vurduğumuz inançların göz ardı edilmesine yol açar.
Ezoterik yapının, gayet basit bir çeviri aracılığı ile net bir biçimde ne anlatmak istediği aşikar, o yüzden tekrardan diyorum ingilizceniz var ise orjinal metini okuyun.
Kitabın birçok önemli noktaya parmak basmasının yanında, ben özellikle, kapitalizmin sebep olduğu kültürel ve psikolojik çöküntüye değinmesini çok değerli buldum. Klasik ekonomik eleştirileri bir yana bırakıp artan depresyon, yalnızlık ve tükenmişlik gibi sorumluluğu bireylerin üzerine yüklenen problemlerin aslında ne kadar da sistemin ve kapitalist gerçekliğin sonucu olduğunu ortaya koyması çok önemli.
Mark Fisher, filmlerden ve popüler kültürden örnekler vererek dikkatinizi tutmayı başarıyor. Bunun yanında bu örnekleri akademik bir düzleme taşımayı da başarabilmiş. Yer yer dili ağırlaşsa da kısalığıyla birlikte okunması gereken bir kitap olduğunu düşünüyorum. Böylece hapsedildiğimiz gerçekliği fark edip kafamızı açabiliriz.
Mark Fisher, filmlerden ve popüler kültürden örnekler vererek dikkatinizi tutmayı başarıyor. Bunun yanında bu örnekleri akademik bir düzleme taşımayı da başarabilmiş. Yer yer dili ağırlaşsa da kısalığıyla birlikte okunması gereken bir kitap olduğunu düşünüyorum. Böylece hapsedildiğimiz gerçekliği fark edip kafamızı açabiliriz.Yazar Hakkında
Mark FisherYazar · 4 kitap
Aynı zamanda blog adı "k-punk" olarak da bilinen İngiliz yazar, müzik eleştirmeni, siyaset ve kültür teorisyeni, filozof ve Londra Üniversitesi Goldsmiths Görsel Kültürler Bölümü'nde görev yapan öğretmendi. 2000'lerin başında k-punk adıyla yazdığı bloglarıyla beğeni topladı ve siyaset, müzik ve popüler kültürü zerine yazdığı yazılarla tanındı.
Fisher, Leicester'de doğdu ve Loughborough'da işçi sınıfı, muhafazakar ebeveynler ile büyüdü. Babası bir mühendis ve annesi bir temizlikçiydi. Yerel bir okula gitti. Fisher, gençliğinde 1970'lerin sonundaki post-punk müzik basınından, özellikle müziği siyaset, film ve kurgu ile birleştiren NME gibi gazetelerden etkilendi. Fisher, Hull Üniversitesi'nde (1989) İngilizce ve Felsefe alanında lisans derecesini aldı ve 1999'da Warwick Üniversitesi'nde Flatline Constructs: Gothic Materialism and Cybernetic Theory-Fiction başlıklı doktorasını tamamladı. Bu süre zarfında Fisher, hızlandırmacı politik düşünce ve filozoflar Sadie Plant ve Nick Land'in çalışmaları ile ilişkili olan Sibernetik Kültür Araştırma Birimi olarak bilinen disiplinler arası kolektifin kurucu üyesiydi. Orada, daha sonra Hyperdub plak şirketini bulacak olan yapımcı Kode9 ile arkadaş oldu.
1990'ların başında, aynı zamanda tekno grubu D-Generation'ın bir parçası olarak müzik yaptı ve İngiltere'de 12" Entropy'yi piyasaya sürdü.
Zero Books'un ve daha sonra Repeater Books'un kurucu ortağıydı.
Fisher'in akıl sağlığı Mayıs 2016'dan itibaren kötüleşti ve Aralık 2016'da aşırı dozdan şüphelenilerek Ipswich Hastanesine kaldırıldı. Fisher, son kitabı The Weird and the Eerie'nin (2017) yayınlanmasından kısa bir süre önce, 13 Ocak 2017'de 48 yaşındayken King Street, Felixstowe'daki evinde kendini asarak intihar etti.
