Yazar:
Erving Goffman
Tahmini Okuma Süresi:
5 sa. 54 dk.
Sayfa Sayısı:
208
Basım Tarihi:
2014
İlk Yayın Tarihi:
1963
Yayınevi:
Heretik Yayıncılık
Orijinal Adı:
Stigma: Notes on the Management of Spoiled Identity
ISBN:
9786058446670
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Puan vermedi
Damga Erving Goffman
Kitapta damga türleri ele alınırken, yazar Goffman bize etkileyici bir kitap sunmaktadır. Yazarın sunduğu örnekler, damgalama türlerinin niteliklerini daha iyi anlamamıza yardımcı olmaktadır. Goffman'ın detaylı açıklamaları ve analizleri sayesinde, damgalama sürecinin nasıl işlediği ve insanların nasıl damgalandığı konusunda derin bir anlayış elde etmekteyiz. Kitap, damgalama fenomenini derinlemesine incelerken, toplumda var olan ön yargıların ve stereotiplerin nasıl şekillendiğini göstermektedir. Goffman'ın sunumu, okuyuculara damgalama sürecinde yer alan aktörlerin motivasyonlarını, etkileşimlerini ve sonuçlarını anlamalarını sağlamaktadır. Bu etkileyici kitap, damgalama konusuna ilgi duyan herkesin gözden geçirmesi gereken bir kaynaktır. Erving Goffman, bir sosyolog ve damgalama teorisi kurucusudur. Damgalama teorisi, toplumun normal olarak kabul ettiği bireyler ile normal olmayan bireyler arasındaki ilişkiyi incelemektedir. Goffman, bu teoriyle, toplumun damgalı bireylere karşı tutumunu ve bu bireylerin toplumsal yaşamdaki deneyimlerini anlamaya çalışmıştır. Damgalama teorisi, Goffman'ın damgalı bireylerin toplumsal yaşamda karşılaştığı zorlukları ve damgalamanın çeşitlerini ele aldığı bir teoridir. Goffman, damgalı bireylerin toplumsal yaşamdan dışlanma, itibarsızlaşma ve ayrımcılığa maruz kaldığını savunur. Bu bireyler, toplum tarafından etiketlenmiş ve damgalanmış olarak görülürler ve bu damga, onların sosyal kimliklerinin bir parçası haline gelir. Goffman, damgalı bireylerin damgalarını gizlemeye veya yönetmeye çalıştıkları farklı stratejiler olduğunu da belirtir. Bu stratejiler, damgalı bireylerin toplumda daha kabul edilebilir ve normal olarak görülmelerine yardımcı olma amacı taşır. Örneğin, damgalı bireyler, damgalarını gizlemek için
"Damga" kavramını kısaca "sosyal açıdan tamamen kabul görme durumundan men edilmiş birey" olarak açıklayabiliriz. Bizim halk arasında kullandığımız "etiketleme" kavramının literatürdeki anlamına karşılık gelir diyebiliriz.
"Kimler damgalanır?" sorusuna verilecek çok cevap vardır, tek tek tüm damga çeşitlerini yazmak olanaksız. Ama şöyle bir formül işimizi kolaylaştıracaktır;
- HERHANGİ BİR SOSYAL KİMLİĞİ TARAFINDAN ACINASI DURUMA DÜŞMÜŞ HERKES, ASLINDA DAMGALANMIŞTIR.
Babası ölmüş çocuk, damgalıdır.
Boşanmış ailede büyüyen çocuk, damgalıdır.
Engeli olan birey, damgalıdır.
İşsiz bir genç, damgalıdır.
Suçlu birinin çocuğu, damgalıdır.
Borçlu olan biri, damgalıdır.
...
Bu örnekleri artırabiliriz. Hepsini tek tek de anlatmaya gerek yoktur. Ancak, çok kıymetli sosyolog Erving Goffman, bir konuda önemli bir uyarıda bulunuyor.
Sokakta yürürken, yürüme engeli olan bir bireyin yere düştüğünü gördük. Sanırım hemen herkes, o kişiyi kaldırmak isteyecektir. Herkesin de iyi niyetli olduğuna inanıyorum. Ancak, gerçekten yapılması gereken, o kişiyi kaldırmak mıdır? Ya da engeli olduğu için, "kendi başına kalkamaz" diye düşünmek, sağlıklı mı? Neticede, sokağın o kısmına kadar gelmiş yani yürüyor, belki yavaş, belki destekle yürüyor ama neticede yürüyor. Ayrıca, bir insanın rızası olmadan, o insanın bedenine dokunma hakkını bize kim veriyor? Bir engeli var, başkasının desteğine ihtiyaç duyuyor diye, izinsiz bir şekilde bir insana dokunacak gücü kendimizde nasıl buluruz? Konuşamayan, yürüyemeyen, kendini ifade edemeyen bir canlıya bu kadar hoyratça yaklaşmayı neden kabulleniyoruz? Peki babası vefat etmiş insana acıyarak bakmak neden? Kimiz biz? Burnunun yamuk olduğunu dile getirecek hadsizliği bize kim verdi? Nezaket, ince düşünce, küçük jestler önemlidir, olmalıdır da ama bir insana
Spoiler İçerir..!
Damga; sosyal açıdan tamamen kabul görme vasfından men edilmiş bireyin durumunu ifade etmektedir.
Çalışma sosyal psikoloji üzerine inşa edilmiş, klinik araştırmalarla beslenmiş teorik çerçeve daima yeni kişi kategorilerine göre değişmiştir.
Çalışmada çizilen sınırlar damgayla doğrudan ilişkili olgular ile “civar olgular” arasında çizilmiştir. Damga ile sapma arasındaki ilişki netleştirilmeye çalışılmıştır.
Damga kişinin gözden düşmesidir ve toplumun kendisine uygun gördüğü kimliği kabul etmek zorundadır. İçinde yaşadığımız toplum kişileri kendinde bulundurduğu özelliklere göre kategorize eder ve her bireyin varsayılan bir toplumsal kimliği mevcuttur.
Çalışma da kullanılan “damga” kavramının niteleyici yönü kullanılmış gözükse de aslında toplumda aktörler arasındaki ilişki dilidir.
Toplum dinamik yapısının içinde hiçbir karmaşaya mahal vermeden aktörleri taşıdıkları özelliklere göre gruplandırırken, kendi anlam hiyerarşisinde itibarsızlaşmış kişileri de uygun bir ölçekle meydana getirdiği kendi yörüngesinde tutar. Damga sahibi aktör ne herkes gibidir ne de tamamen kendi olabilmektedir. Kendisi için çizilmiş yörüngede hareket alanı oluşturan damgalı birey yaşamsal fonksiyonlarını düzenleme de bir takım normlara uymak ve kendine öngörülen rolü oynamak zorundadır.
Damga tiplerini 3 ana grupta incelemek mümkündür.
1. Bedenin korkunçlukları ( fiziki deformasyonlar)
2. Zayıf irade, baskıya müstahak ya da doğal olmayan tutkular, sapkın ve katı inançlar ve ahlaksızlık olarak algılanan bireysel karakter bozukluklar,( ruh bozukluğu hapis yatmak, bağımlılık, alkolizm, eşcinsellik, işsizlik, intihara girişim ve radikal siyasi davranışlar.)
3. Irk, ulus, din gibi etnolojik olgular
Damga kavramı açıklanırken özellikle bu kavramın tanımının içine giren
Puan vermedi·208 syf.··
Beğendi
·2022 6. kitabı
·5 günde okudu
·Okunma: 16 Haziran 2022 15:36
Goffman damgalanmayı, damgalanan bireye daha az değer verme davranışı ve toplumda daha az istenilebilir durumu olarak ifade eder. Onun eserinde damgalanmaya örnek olarak köleler, azınlık gruplar, dolandırıcılar ve çocuksuz evli çiftleri görebilmek mümkündür ve Goffman’a göre bu insanlar ya gözden düşürülmüş ya da gözden düşürülmesi muhtemel insanlardır (Poloma, 2011: 211). Damgalamanın temelinde daha çok olumsuz inanç ve tutumlar yer alır ve bunun sonucu olarak bir önyargı doğar; kısacası damgalanmanın hayat bulduğu zeminlerden biride önyargı olmaktadır (Bilge & Çam, 2010: 71). Damgalama toplumsal anlamda iletişim süreçlerine etki edebileceğinden, iletişim süreciyle başlayan ayrımcılık, toplumsal dışlanma ile sonuçlanır. Bu bağlamda Goffman’a göre damgalamanın asıl amacı bireyi toplumdan ayırmak ve onu toplum dışında tutmaktır. 
Damga Erving Goffman
Damga Erving Goffman
Damgayı, damgalıyı açıklayan ve anlatan bir sosyal-psikoloji kitabı olarak nitelendirilecek kitap benim çok hoşuma gitti. Akademik düzeyde bir kitap olduğunu bilmenizde fayda var. Akademik eserlere aşinalığınız yoksa kitap ağır gelebilir, ama çoğu akademik kitaba göre ağır olmadığını da belirtmeliyim. Çok kitap okuyan biriyseniz bu kitaptan da öğreneceğiniz çok bilgiler olduğuna emin olabilirsiniz.
“Toplumsal ilişkilerin ve etkileşimlerin seyrinde karşı karşıya gelen iki bireyin arasında geçen bir “hikâyedir" aslında damga, ama bu hikâyede ilginç olan şudur ki; bugün normali tanımlayan bir nitelik yarın pekâlâ bir damgaya dönüşebilir. Normal-damgalı oyununda çiftlerin rol değiştirmesiyle sıklıkla karşılanır. Dolayısıyla normal ve damgalı aynı bütünlüğün iki parçasıdırlar; aynı örtünün iki ucudurlar. Normal ve damgalı, somut kişiler değildirler; sadece birer bakış açışıdırlar. Damgalar çeşit çeşittirler; engelliler, bir kaza sonucunda bir uzvunu kaybetmiş olanlar, alkolikler, eşcinseller, akıl hastaları, eski suçlular, uyuşturucu bağımlıları, işsizler veya belli etnik, dinî veya sınıfsal aidiyetleri sonucunda itilmiş olanlar “damgalı” figürünün başkahramanlarıdır. Bu kahramanların “hikâyesi” sıklıkla trajiktir de. Gri alanda kalmanın, tanımlanamaz olmanın trajedisidir bu. Damgalının hususiyeti “sınıflandırılamaz” oluşudur; “normaller” dünyasına ait değildir ancak bu dünyaya yabancı da değildir. Fiziki açıdan tam olarak sağlıklı değildir ancak hasta da değildir (çünkü hastalık tanımı gereği geçici bir durumdur). Ölü değildir ancak canlılar dünyasına da ait değildir; toplumsal açıdan hem vardır hem yoktur. Hatta ne hayvan ne de tamamıyla insan olması hasebiyle doğa ve kültür arasında var olan çizginin bizatihi ihlalidir damgalı. “
MerakHayata Dair
"Peki kim bu normal insanlar? Kim?". diye soruyorlar. Diyorum ki:
-Normal sayılmak için anormallik icat edilmiş olamaz mı?
-Damgasız bir insan olmak birilerini damgalamakla mı mümkün hale geliyor?
-Herkes kendini normal görüyorsa kim bu anormaller?
-Kavramlar ayrıştırılmak için mi üretilir?
Vesikalı Yarim
Kitap, sosyolog Erving Goffman tarafından 1963 yılında yazılmış.
Dediği şu: Toplumun normallik standartlarına uymayan insanlar toplum tarafından damgalanıyorlar.
Bu damgalama üç şekilde yaşanıyor:
a) Fiziksel damgalar: Engelliler, yüzünde deformasyon bulunanlar, vb.
b) Karakter damgaları: Alkolikler, eski mahkumlar, vb.
c) Kabile damgaları: Kürt, zenci, çingene, vb.
Damgalamaya konu olan özellikler açık ya da saklı olabilir. Ancak her şekilde, damgalanan insanın hem onu damgalayan toplumla hem de kendisiyle çatışmasına, durumunu idare etmek için farklı savunma mekanizmaları (utanç, kaygı, normal görünmeye çalışmak, vb.) geliştirmesine yol açıyor. Sonuçta, damgalanan kişinin kimliği öyle ya da böyle örseleniyor ve toplum içindeki yaşamı zorlaşıyor.
Her şeyden önemlisi, her türlü damganın esasen toplum tarafından oluşturuluyor olması. Yani normallik ve anormallik, damgalanan insanın sırf kendisiyle alâkalı bir olay değil; aynı zamanda kültürel ve politik bir kurgu. Dolayısıyla bu kurgu (damgalanan insanlara bakışımız, onlarla iletişimimiz) değişebilir, iyileşebilir.
Unutmamalı: Damga, toplumsal bir olaysa, her an herkes kendisini yeni bir damgayla damgalanmış bulabilir. Örneğin boşanmış insanlar, toplumda birdenbire damgalanan ve dışlanan kişiler hâline gelebilirler.
Pek çok damgalama eylemine ve bunun yarattığı tepkilere dair örnekler sunan kitap, belirttiğim üzere, 1963 yılında kaleme alınıyor. İçerdiği fikirlerin alışıldık gelmesi bundan…
Görsellikten faydalanma hususunda oldukça maharetli olan Yunanlar, işaret edilen kişinin ahlaki statüsünde olağan dışı ve kötü ne varsa ifşa etmeye yönelik bedensel işaretleri kasteden “damga” terimini aslen ilk kullananlardır. Bu işaretler bedene kazılır ya da yakılır ve taşıyıcının bir köle, suçlu veya hain olduğunun kanıtı olurdu. Böylece merasimle kirletilmiş, lekelenmiş olan söz konusu kişi, özellikle kamusal yerlerde kaçınılması gereken biri durumuna düşerdi. (syf.27)
Damga, günümüzde genellikle asıl semantik köküne benzer bir anlamda kullanılsa da gözden düşmenin bedensel belirtisinden ziyade gözden düşmenin bizatihi kendisi için kullanılır.(syf.27)
Farklı üç damga tipinden bahsedilebilir:
1- Bedenin korkunçlukları muhtelif fiziki deformasyonları gelir.
2- Zayıf irade, baskıya müstahak ya da doğal olmayan tutkular, sapkın ve katı inançlar ve ahlaksızlık olarak algılanan bireysel karakter bozuklukları gelir; bunlar, örneğin ruh bozukluğu, hapis yatmak, bağımlılık, alkolizm, eşcinsellik, işsizlik, intihara girişim ve radikal siyasi davranışlar gibi bilindik bir listeden çıkarılır.
3- Irk, ulus ve din gibi etnolojik davranışlar vardır; bunlar soy bağıyla aktarılabilir ve eşit bir biçimde bir ailenin tüm mensuplarına bulaşabilir.(syf.31)
Fiziki olarak deformasyona uğramış birinin plastik cerrahi müdahale için bıçak altına yatması, kör birinin gözü için tedavi görmesi, okuma-yazma bilmeyen birinin telafi edici bir eğitim alması, eşcinsel birinin psikoterapi görmesi gibi, söz konusu kişinin, başarısızlığının nesnel temeli addettiği şeyi doğrudan düzeltmeye yeltenmesi mümkündür.
Damgalı insanların ne kadar uç noktalara kadar gitmeye hazır olabileceğine, dolayısıyla onları bu uçlara iten durumunun da ne denli hüzünlü olabileceğine ilişkin özel bir emare
Bireyin içinde var olduğu ve her anında yeniden kendi yaratımı olan benliği ile toplum tarafından algılanan bütünü arasındaki kaygan zeminde yaptığı dansın temel alındığı bu incelemede damgaların, yani toplumun bireyi algılayışında farklılık ortaya koyabilecek her şeyin, bu açık bir fiziksel kusurdan itibarsizlastirici bir sır durumuna veya doğuştan getirilen ırk temelli bir ayrımcılık unsuruna uzanan geniş bir spektrum dizisinin, toplum ve birey açısından değerlendirilmesini ortaya koyuyor. En belirgin tutum ise normal-damgalı hattının bireyin yaşamında farklı konularda sık sık değişkenlik gösterdiği, idealin dışında ( toplumsal norma göre? ) hemen her şeyin damga niteliği taşıyabileceği, dolayısıyla bu geçirgen durumlarin bireyin kişilik idaresinde yol açacağı patikaları görmek için metodlar sunması. Goffman'ın bu eserinde sosyolojik temelli bir çok saptamanın yanında kendi yaşamınıza dair birey-toplum çekişmesinin izlerini bulacaksınız. Hepimiz çoğu zaman damgalı çoğu zaman normaliz veya hiçbiri.
Yazar Hakkında
Erving GoffmanYazar · 9 kitap
Kanadalı sosyolog. Simgesel etkileşimcilik yaklaşımına önemli katkılarda bulunmuştur. 11 Haziran 1922’de Manville kentinde doğdu. 1945’de Ontario Üniversitesi’ni bitirdikten sonra AB- D’ye gitti. 1953’de Chicago Üniversitesinden doktora derecesi aldı. 1958-1968 arasında Berkeley Üniversitesinde öğretim üyeliği yaptı, 1968’de Philadelphia Üniversitesi’ne geçti. Amerikan Sanat ve Bilimler Akademisinin üyesidir. Goffmann, ilk çalışmalarında, insanlar arasındaki etkileşimi bir tiyatro oyunu olarak ele almıştır. Yaşam adlı sahnenin oyuncuları olan bireyler, kendilerine ilişkin imgeleri başkalarına sergileyerek kimliklerini oluşturur, korur ve öbür insanlarla karşılaşmaları sırasında uyulmasını istedikleri kuralları geliştirirler. Toplumsal yapının özü bu kurallardır. Goffmann’a göre kişilik, özün başkalarına sunul­ması, tanıtılmasıdır. Her karşılaşmada öz yeni bir sınavdan geçer ve yeniden tanımlanır. En ünlü kitap­larından biri olan Presentation of Self in Everyday Life’da (“Günlük Yaşamda Özün Sunumu”) özün, başkalarını etkilemek üzere “gerçek ben” olarak sunulmuş toplumsal bir yapılanma olduğunu gösterir. Öze sürekli olarak yeni bir biçim ve nitelik kazandırı­lır. Her rolde oyuncuyu bekleyen bir “gizli öz” vardır. Bu o rol için toplumca belirlenmiş bir idealdir. Goffmann’a göre sapkın kişi bir kural-kırıcıdır. Kural-kırıcı kişi, toplum tarafından belli bir sapkınlık kategorisine göre damgalanır ve bu damga onun temel ayırt edici niteliği olarak görülür. Goffmann, bir toplum içinde normal ve uygun olarak kabul edilen­den farklı özelliklere “damga” (stigma) adını verir. Toplum, damgalanan bireyden hep aynı davranış biçimini beklerken, damgalı kişi de süreç içinde kendine yakıştırılan bu yeni rolü benimser ve içselleş- tirir. Goffmann, bireyin akıl hastası durumuna geçme­sinde, inanç sistemindeki değişimin önemli rol oyna­dığına inanır. Kişi, yasa dışı olmasa bile, başkalarınca hoş görülmeyen davranışları nedeniyle akıl hastanesi­ne yatırılarak toplumdan uzaklaştırılmıştır. Böylece, bir yandan aile, arkadaşlar, komşular, öte yandan polis, doktorlar, vb., resmi ve resmi olmayan toplum­sal denetim mekanizmalarını oluşturarak, bireye akıl hastası tanımını yakıştırırlar. Akıl hastanesinde kimliğinden soyunarak, uyum mekanizmalarıyla yeni bir öz geliştiren kişinin olumlu, özel ve saygıdeğer özü unutulur, davranışı önceden kestirilemez kişi gözüyle bakılır ve ondan hastalığını kabullenmesi istenir.
