Çevirmen:
Fatmagül Ezici
Tahmini Okuma Süresi:
4 sa. 32 dk.
Sayfa Sayısı:
160
Basım Tarihi:
Haziran 2020
Yayınevi:
Say Yayınları
Orijinal Adı:
Dernières Nouvelles de Sapiens
ISBN:
9786050207859
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Yorumlar ve İncelemeler
7/10
Beğendi
·2022 43. kitabı
Herkese merhaba,Silvana Condemi’nin kaleme aldığı Homo Sapiens isimli eserden bahsedeceğim. İnsan evrimi genelinde ve Homo Sapiens özelinde birçok saygın kitap okuduktan sonra aslında konunun bir özetini geçen ve kimi yan tartışmalara değinen bu tip bir kitabı okumaya pek gerek yoktu ama insan bazen detaylarına kadar indiği bir okuma temasının hızlandırılmış özetini de okuma ihtiyacı hissedebiliyor.
Günümüzde cok fazla bulunmayan bir tur. Soyu tükenmek üzere.Yakaladıklarınızı bırakmamanız lazım.Zira bu cins hizla her türlü hayvana dönüşüyor.Can sıkıyor ve yakıyor.Dünyadaki tüm canlıların soyunu kurutan (diğer homolar dahil), canlıları bitirdikten sonra dünyadaki tüm yeraltı kaynaklarını kurutmaya başlayan, kısacası bindiği dalı kesen ve bu kadar da aptal olan bir canlı.Zeki olmasıyla nam yapmıştır ama aslında dünyanın en aptal canlısıdır ve bunun hala farkında değil.Yok olması an meselesi.İnsanın gelişimiyle ilgili yeni başlayacak olanlara tavsiye ederim.Biraz bilgi sahibiyseniz size çok yavan gelecektir.Bu tür üzerine tavsiyem “İnsan Nasıl İnsan Oldu” iyi okumalar
Heyecan VericiBilim
Gerçekten muazzam. Zamanın her şeyi yontabilme ve şekillendirebilme gücü muazzam. Aslında evrim kuramını bu kadar heyecan verici kılan şey bu. En azından ben bunu heyecan verici buluyorum. Eskiden gruplar halinde yaşayan atalarımız, felsefi olarak yalnız olan bizlere öğütler veriyor.
Çevirisinde ufak tefek problemler olsa da, dili çok akıcı ve anlaması çok kolay bir kitap. Kaynakçasına bakmak bile kitabı alıp okumanıza yeter. Bu tarz konularda özet okuma yapmak isteyenlere önerimdir.
İlk 1K İncelememİnsan ve Toplum
Kitabın adından da anlaşılabileceği üzere kitap Homo Sapiens'in evrimini anlatmaktadır. Eğer evrim öğrenmeye yeni başladıysanız -benim gibi- bu güzel bir başlangıç olacaktır lakin bu konu üzerinde daha önceden kitaplar okuduysanız ve konuya hakim olduğunuzu düşünüyorsanız yeni bir şey görmeyi beklemeyiniz fakat özet olarak kullanılabilecek bir kitap olduğunu düşünmekteyim.
Kitapta anlatılanların fotoğraflarla harmanlanması ve anlaşılabilir bir dil kullanması bunu insan evriminin öyküsünü öğrenmek için güzel bir kılavuz yapıyor, insan evrimini yeni yeni araştırmaya başlayanlara şiddetle öneririm! Kitap biraz öykümsü bir anlatım şekline sahip ve sadece insan evrimini temel almış. Yani insan evrimi değil de genel anlamda evrim hakkında bilgi veya araştırma için çok da doğru bir kaynak olmaz çünkü makroevrim, mikroevrim, üniformitaryanizm gibi temel kavramlara değinmemiş.
Buradan sonra kitaptaki alıntılardan faydalanarak düşüncelerimi belirteceğim yani eğer ben kendim okuyup yorumlamak istiyorum diyorsanız bu incelemeyi şuanda kapatmanızı öneriyorum.
Kitap genel olarak insan evriminin biyolojik değil kültürel kısmına daha fazla atıfta bulunuyor ve bu da bu kitabı benim açımdan okunmaya değer kılıyor. Bunu sf. 142'deki şu alıntıyla prkiştirebiliriz,
"Birkaç milyon yıldan uzun bir süre evrimimiz kültürel olmaktan çok biyolojikti. Ardından, birkaç yüz bin yıl önce, evrimi biyolojik olmaktan çok kültürel nitelik kazananan Homo Sapiens ortaya çıktı; yaklaşık 40.000 yıldır, kültür kontrolden çıkıp biyolojiye üstün geldi."
Kitap ne anlatıyor?'u tanımlayan bu alıntıdır bana göre. Kesinlikle ilginç ve akıcıydı, okurken anlamadığım kelime yoktu bu yüzden çok fazla zorlanmadım. Eğer insan evrimine karşı merak besliyorsanız, bilginiz olsun veya olmasın kitaplığınızda bulunması
İnsan evrimi genelinde ve Homo Sapiens özelinde birçok saygın kitap okuduktan sonra aslında konunun bir özetini geçen ve kimi yan tartışmalara değinen bu tip bir kitabı okumaya pek gerek yoktu ama insan bazen detaylarına kadar indiği bir okuma temasının hızlandırılmış özetini de okuma ihtiyacı hissedebiliyor. Kitap bu özetleme vaadinden farklı pek bir yenilik sunmuyor. Yeni başlayanlar için Sapiens gibi yetkin bir niteliği de yok. Kısacası okumasam da olurmuş.
Bu postta insan evrimi ve din adına yazılmış iki adet başlangıç kitabından bahsetmek istiyorum. Her iki kitap da kendi alanlarında yazılmış en sade ve en akıcı eserler olarak ilk sıralarda yer alabilir. Tavsiyem ilk olarak Homo Sapiens’in ardından ise İnanç İçgüdüsü’nün okunması.
İnsan yaşamının hayat ve gezegen üzerinde etkisi o kadar güçlü ki, jeologlar bunu antroposen olarak adlandırıyorlar, yani günümüzün jeolojik çağı olan ‘’İnsan Çağı’’. Homo Sapiens, ilk primatlardan başlayarak antroposen çağına kadar olan insan evriminin etkileyici öyküsünü anlatılıyor.
Kitapta; tarihsel süreçte türlerin var oluşu, homonun fizyolojik değişimleri ve ilk göç yollarının yer aldığı haritalara kadar birçok bilginin grafikler ile anlatımı yapılmış bu da konunun anlaşılırlığı açısından oldukça katkı sağlıyor.
Bu kitap ile diğer kitap arasında bir bağlantı kurması amacıyla bir alıntı yapıyorum. ‘’Unutmamak gerekir ki, tarih öncesi topluluklar eğer birbirine bitişik avlanma bölgeleri seçmemiş olsalardı, doğada yitip giderlerdi; gruplar birbirleriyle temas kuramaz ve genetik fakirleşme yüzünden yok olurlardı.’’
Peki, şimdi bu topluluk halinde yaşayan gruplar arasında bağlılık ve hiyerarşi neye göre var olacak?
.
**Din, bir toplumun, doğaüstü temsilcilerle, dua ve kurbanlar aracılığıyla dolaylı olarak görüştüğü, onlardan, her bir bireyin kendi çıkarlarını toplumun çıkarlarının üstünde tutmamak adına, ilahi ceza korkusuyla üyelerini onlara uymaya mecbur eden emirler aldığı, duygusal olarak bağlayıcı bir inançlar ve ibadetler sistemidir.
Modern bilim sayesinde cevaplanamamış neredeyse hiç soru kalmamıştır peki neden insanlar hâlâ belli öğretilerin peşinden gitmeyi sürdürüyorlar? Bunun gibi birçok sorunun cevabı akıcı ve sade bir dille bu kitapta yer buluyor.
Nicholas Wade'e göre, din insan
Harari başta olmak üzere, İnsanın hikayesini anlatan diğer bir çok antropoloji kitabına göre çok daha kısa ve özet bilgilerin derlendiği bir kitap olmuş. İyi tarafı sıkmadan, anlaşılır ve net bir dille, kısa bölümler halinde insanlığın öyküsünden bahsetmiş. Maymun soyundan ayrılma, neanderthal - homo sapiens ayrılığı, kültürün Evrimi hızlandırması, avcılık, sapiens’in dünyayı yayılarak fethetmesi, kabilelerin ve devletlerin oluşumuna kadar kısa kısa bölümler halinde anlatılmış. Çok daha doyurucu kitaplar var ama konuyla yeni ilgilenmeye başlayan veya kısa ve öz bilgi arayanlara tavsiye ederim.
Kitap oldukça sürükleyici ve görsel anlamda güzel görseller sunuyor. Gerek şematik gerekse gruplandırma olarak açıklayıcı görsellere sahip. Kullanılan kitap dili oldukça sade fakat terimler konusunda aynı yorumu yapamayacağım. Latince isimler kitabı boğup bitirmişler. Okurken sürekli duraksayıp geçiştirdiğiniz terimler ve isimlerle dolu. Okunmalı mı derseniz okunmalı ama kesinlikle bana göre 10 puanlık bir kitap değil.
Kitapta Homo Sapiens’in ve diğer insan türlerinin, birbirlerinden nerede, ne koşullarda ayrılmış olabileceği çeşitli araştırmacıların araştırmaları aktarılarak açıklanmaya çalışılmış.
İçindekiler
01. Bir Maymunun Soyundan Gelen İki Ayaklı
02. Evrimin Hızlandırıcı Faktörü Kültür
03. Büyük Başım (Neredeyse) Beni Öldürüyordu
04. İki Ayaklı Olmak Bizi Nasıl Etkiledi?
05. Avlanırken Her Yöne Hareket Ederiz 06. Gezegenin İlk Fethi
07. Ve Homo Sapiens Ortaya Çıkar.
08. Homo Sapiens'in Tüm Gezegene Yayılması.
09. Kabilenin Ortaya Çıkışı.
10. Savaştan Devlete
Puan vermedi
Her şeyden önce Latin terimlere alışkın olmayan biri için akışı olmayacak bir kitap. Homo sapiens’ in nasıl afrika’dan çıkıp bütün dünyaya hüküm sürdüğüne, son bilimsel gelişmeler ışığında bir güzel (genom projesi falan da) açıklamış. Gerçi bu konuda söylenen şeylerin de çoğu zaten bilindik şeyler. Parmakları kullanmanın beyin nöronlarına gelişmesine katkısı olduğu, dedikodu yapmanın sosyal insan olmada önemi derken bir çok şeye değinmiş. insanın bebeklik evresinin uzun sürmesinin sebebinin ise aslında insanlar arası sosyal ilişkilerinin az olmasını öğrendiğimde şok olmadım değil. neolitik çağ için söylenenler ise literatüre bayağı ters sanki, avcı toplayıcıların durumunun yerleşik hayata geçen tarım toplumundan daha iyi olduğundan defalarca bahsetmiş. buğdaylara su taşıyan ilk tarımcıların su taşımaktan dizlerinin maf olduğuna kadar değinmiş. neredeyse “allah belasını versin neolitik çağın” diyecek o kadar…
bildiğimiz gibi, tarım devrimi insanlık tarihindeki en büyük olay. (yiyecek sorunu kökten çözüldüğü için artık daha fazla sayıda nüfus beslenebiliyor. harari’ye göre yarı aç yarı tok gezen avcı toplayıcılar daha iyi besleniyordu) yerleşik hayata geçildiği ve tarımla uğraşıldığı için ilk köyler kasabalar özel mülkler ortaya çıkıyor. artık mevsimlerin önemi olduğu için ne zaman kış gelecek ne zaman yağmur yağacak bilmek gerekiyor, takvim bulunuyor. takvim için gökyüzüne bakmak gerekiyor, astronomi doğuyor. bir şeyleri saymak gerektiği için önce 6 lık sistem ardından 10 luk sistem bulunuyor matematik gelişiyor. sel suları çekildikten sonra kimin arazisi nereden başlıyor nerede bitiyor anlayabilmek için geometri gerekiyor, geometri gelişiyor. artık özel mülk ortaya çıktığı için, ilk yazılı kanunlar arkasından ilkel bir hukuk sistemi geliyor vs… kıl olduğum bu birkaç
Kitabın ana tezi Homo Sapiens'i evrimsel açıdan diğer Homo türlerinden ayıran şeyin sosyal davranışları olduğudur. Diğer türlerden farkımız, topluluk olarak büyüme eğilimi göstermemiz olmuş. Kitapta da yazarın belirttiği gibi bu konuda Harari'nin de öne sürdüğü "Bilişsel Devrim" teorisine karşı çıkıyor.
Öne sürülen başka bir teori de, Neanderthal ve Denisova gibi insan türlerinin Sapiens'in baskısı sebebiyle ortadan kalktığı fikrinin reddidir. Burada barışçıl bir birbirine karışma ve Sapiens'in sürekli nüfusunun artması sebebiyle diğer türlerin Sapiens nüfusu içinde erimesi düşüncesi vurgulanmış. Yazar kitapta daha sonra insan gruplarının birbirileriyle vahşi bir biçimde kavga ettiklerini ve açıkça yamyamlık da yaptıklarını söylemesine rağmen Neanderthaller ile neden tatlış ve ponçik bir ilişki kurulmuş olduğunu düşündüğünü ise bilemiyorum.
Mesela bu barışçıl teoriye göre Sapiens'in Afrika dışına çıktıktan sonra tropikal kuşakta kalması ve kuzeye bir süre gidememesi Neanderthaller veya başka grupların varlığı sebebiyle değil, soğuğa alışkın olmamalarındanmış. Daha sonra güneye inen bazı Neanderthaller ile karıştıklarında genetikleri soğuğa daha dayanıklı hale geldiğinden bir miktar kuzeye çıkabilmişler. Çıktıkça daha fazla Neanderthalle cinsel olarak birleştiklerinden böylece adım adım daha kuzeye çıkacak şekilde adapte olabilmişler. Bu düşünce de bir mantık var tabi fakat Sapiens'ten en az 400 bin yıl önce Avrupa ve Sibirya'ya çıkmış olan diğer Homo türleri bunu nasıl başarmış olabilir o zaman?
Kitabın bunun gibi tartışılacak teoriler ortaya attığını söylemek gerek. Fakat bunların detaylı bir tartışmasını ortaya koymuyor. Bu açıdan aslında pek de tatmin edici değil. Yazar bu meseleleri daha çok tartıştığı kapsamlı bir kitap hazırlayabilir ya da tek bir meselenin
Reklam
