İnsanoğlu bu dünyaya Rabbine kulluk etmek için gönderildi. Ve Allah biz kullarına O’na ibadet edebilmemiz için azalar (organlar) verdi. Bu azaların başında KALP vardır. Kalp diğerlerinin yöneticisidir, bu yüzden insan olmak için ilk adım kalbi düzeltmek olmalı. Zira kalp bozuksa bütün beden hasta hükmünde olur. İmam Gazali der ki:
“Kalbini tedavi et, çünkü Allah sadece kalbine bakar.”
Nefisten gelen “Kalbim temiz!” sözünün de insanı aldatan yönü hatırda tutulmalı.
***
İmam Gazali bu kitabında kalbi etkileyen içte ve dışta bulunan her şeyden bahsetmiş. Kalbin özellikleri, kalbin hastalıkları ve tedavisi, nefsin riyazeti, dilin afetleri, çocuk terbiyesi gibi pek çok konuya değinmiş. Kitapta en çok etkilendiğim kısım, kalbin bir kaleye benzetilmesiydi. İmam Gazali, kalbi çokça kapıları olan bir kaleye benzetmektedir. Şeytan ise bu kaleye (kalbe) girmek isteyen düşmandır. Eğer insan kalbe giriş yollarını bilip tedbiri almaz ve o kapıları kapatmazsa şeytanın saldırılarından ve vesveselerinden kurtulamaz. Bu kapılar; öfke, şehvet, haset, harislik, yemek, konfor, para, cimrilik vs. Ayrıca şunu da belirtmiş: “Kalp, şeytan ve melek arasında çekiştirilmektedir.” Bu savaşta kazananın kaleye yani kalbe yerleşeceğini ifade etmiş.
***
İmamı Gazali’yi okumak ve anlamak ciddiyet ister. Herkes bakar ama göremez, herkes görür ama anlayamaz. Yürürken yanından geçilen bir ağacın künhüne varamamak gibi… Bu yüzden böyle eserler ehemmiyetle, düşüne düşüne okunmalı. “Kalp Risalesi” de öyle, kısa olmasına rağmen, tek oturuşta bitirilebilecek bir kitap değil bu. Zira nefse ağır gelen sözler içeriyor. İç muhasebe yaptırıyor pek çok yerde. Ayrıca bu eser ilimi eserler kategorisindedir. İlmi eserler, edebi eserlerden farklı olarak açık, net ve anlaşılır olmalı. Üstad da aslında hakikatleri, lafı