Kara Bulut
Fred HoyleYazar:
Fred Hoyle
Çevirmen:
Gül Korkmaz
Tahmini Okuma Süresi:
7 sa. 42 dk.
Sayfa Sayısı:
272
Basım Tarihi:
Nisan 2022
Yayınevi:
İthaki Yayınları
Orijinal Adı:
The Black Cloud
ISBN:
9786258401530
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Türler:
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
İNCELEME DEĞİL MUTLAKA OKU TAVSİYESİ...·272 syf.·
10/10
2022 198. kitabı
Bu sene ağırlıklı olarak spesifik bir alanda (daha fazla) okuma yapmaya karar verdim ve alanı da en zayıf olduğum alandan seçtim; Bilimkurgu.
Bu sene başına kadar en bilimkurgu kitaplarım 
Jules Verne ve 
H. G. Wells idi ve onları da hakkını vererek okumamışım. Sonradan 
Zaman Makinesi okurken buna rahatlıkla kanaat getirdiğimi söyleyebilirim.
Perde 
Isaac Asimov 'la açıldı ve tüm kurucu ve bilindik ve efsanevi yazarlarla devam etti. Fakat 
Stanislaw Lem ve Isaac Asimov kırmızı çizgimdir. Hatta Stanislaw Lem daha kırmızıdır.
Bu minvalde; 
Kara Bulut okuduğum en iyi bilimkurgu kitabı oldu. Buna kadar, en yakını 
Çocukluğun Sonu diyebilirim. Çünkü, farklı bir kafa ve mantık yürütme şekli...bunu bilimkurgu için söylüyorsak varın gerisini siz düşünün.
Fred Hoyle 'nin ilk kitabı Kara Bulut tartışmasız en felsefi, en bilimsel, en düşündürücü, en insan ve diğer türlere ilişikin (ilişkiye dair) mantık köprüsünü kurmuş kitaptır.
Sayfalar dolusu inceleme yazılabilir fakat hepsi yetersiz kalacaktır.
O yüzden, bilimkurgu alanına sempatiniz varsa, 
Arthur C. Clarke metinlerini okuyup felsefi derinliği ile birlikte anlayabildiyseniz, az bile olsa 
Philip K. Dick hoşunuza gidiyorsa...artık bu kitabı okuyup...bu alandaki zirveyi yeniden gözden geçirebilirsiniz.
Fakat tüm bunların yanısıra; sadece nedir ne değildir (yaw bu kadar anlattın da neymiş bir de ben bakayım) (ki bunlardan o kadar çok yaparım ki) okuması dahi yapsanız...içiniz acıyacak ve bazı bölümler boğazınıza oturacaktır. Benzer hissi bulacağınız ilk kitap...YOK! Sadece benzere benzer örnek verebilirim; o da 50'lerden değil, çağdaş bilimkurgu eserlerden. (Mesela: #k:47324...mesela 
Bir Aklın Savaşı gibi)
Kendisi (bunu sevmese de) Big Bang Teorisinin isim babası olan Cambridge'li Astronom aklınızı başından alacak bir kitapla, kuyuya taş atmış ve bizim ne bunu çıkartacak boyumuz var ne de
Jules Verne ve H. G. Wells idi ve onları da hakkını vererek okumamışım. Sonradan Zaman Makinesi okurken buna rahatlıkla kanaat getirdiğimi söyleyebilirim.
Perde Isaac Asimov 'la açıldı ve tüm kurucu ve bilindik ve efsanevi yazarlarla devam etti. Fakat Stanislaw Lem ve Isaac Asimov kırmızı çizgimdir. Hatta Stanislaw Lem daha kırmızıdır.
Bu minvalde; Kara Bulut okuduğum en iyi bilimkurgu kitabı oldu. Buna kadar, en yakını Çocukluğun Sonu diyebilirim. Çünkü, farklı bir kafa ve mantık yürütme şekli...bunu bilimkurgu için söylüyorsak varın gerisini siz düşünün.
Fred Hoyle 'nin ilk kitabı Kara Bulut tartışmasız en felsefi, en bilimsel, en düşündürücü, en insan ve diğer türlere ilişikin (ilişkiye dair) mantık köprüsünü kurmuş kitaptır.
Sayfalar dolusu inceleme yazılabilir fakat hepsi yetersiz kalacaktır.
O yüzden, bilimkurgu alanına sempatiniz varsa, Arthur C. Clarke metinlerini okuyup felsefi derinliği ile birlikte anlayabildiyseniz, az bile olsa Philip K. Dick hoşunuza gidiyorsa...artık bu kitabı okuyup...bu alandaki zirveyi yeniden gözden geçirebilirsiniz.
Fakat tüm bunların yanısıra; sadece nedir ne değildir (yaw bu kadar anlattın da neymiş bir de ben bakayım) (ki bunlardan o kadar çok yaparım ki) okuması dahi yapsanız...içiniz acıyacak ve bazı bölümler boğazınıza oturacaktır. Benzer hissi bulacağınız ilk kitap...YOK! Sadece benzere benzer örnek verebilirim; o da 50'lerden değil, çağdaş bilimkurgu eserlerden. (Mesela: #k:47324...mesela Bir Aklın Savaşı gibi)
Kendisi (bunu sevmese de) Big Bang Teorisinin isim babası olan Cambridge'li Astronom aklınızı başından alacak bir kitapla, kuyuya taş atmış ve bizim ne bunu çıkartacak boyumuz var ne de
İlk önce yazarımızın kim olduğu ile başlayalım ki, yazdığı kitabın ne kadar önemli olduğunu az çok anlayabilelim.
Fred Hoyle, 20. yüzyılın en aykırı, en parlak ama aynı zamanda en tartışmalı astrofizikçilerinden biridir. Ayrıca kendisinin ciddi şekilde yazarlık yeteneği de vardır. Bir nevi çağımızın Rönesans insanları gibi çok işlevsel bir kişiliğe sahiptir.
Fellowship of the Royal Society ödülü, bilim alanında verilen en prestijli ödüllerden biridir. 1663 yılından beri verilen ödüle, aralarında Isaac Newton, Albert Einstein, Charles Darwin ve Stephen Hawking gibi bilim insanlarının bulunduğu birçok kişi layık görülmüştür. Fred Hoyle da 1957 yılında bu ödülü kazanmıştır.
Fred Hoyle 1915’te İngiltere’de doğdu, 2001’de yine İngiltere’de öldü. Ama arkasında bilimkurgu tarzında kitaplar (şu anki okuyacağınız Kara Bulut en çok beğenilen kitaplarından biri olur) ve insanlığa çok sayıda faydalı katkılar bıraktı.
Bu katkıların bazıları ise şunlardır:
Yıldız Nükleosentezi:
Hoyle, yıldızların içinde hidrojen ve helyumdan başlayarak karbon, oksijen, demir gibi ağır elementlerin nasıl oluştuğunu ilk kez detaylı biçimde açıkladı. Yani evrendeki altının, karbonun, hatta senin bedenindeki atomların kökenini anlamamızda kilit rol oynadı.
“Büyük Patlama” adını bulan kişi:
İlginçtir, evrenin başlangıcında bir patlama olduğuna aslında inanmıyordu. Hoyle, sürekli-durum (steady state) modelini savunuyordu. Bir radyo yayınında bu teoriye karşı çıkarken alaycı bir şekilde “Big Bang” dedi ama kavram yapışıp kaldı.
Astrobiyolojiye öncülük:
Dünya’daki yaşamın kökeninin uzaydan gelen mikroorganizmalarla (panspermia) açıklanabileceğini öne sürdü. O zaman için deli saçması gibi görünen bu fikir, bugün hâlâ bazı araştırmacılarca ciddiye alınıyor.
Hoyle bu katkılarına rağmen ne yazık ki
Puan vermedi·272 syf.·
Beğendi
·2023 65. kitabı
Kara Bulut beni gerçekten şaşırtan bir kitap oldu, çünkü uzun zamandır İthaki bilimkurgu dizisinde çıkan kitapların ne yazık ki nitelikli yönü bence ihmal edilmişti. Hayvan Çiftliği gibi kitapların da dahil edilmesi ne yazık ki dizinin niteliğini bana göre düşürdü.
Bu yönden bakacak olursak, Kara Bulut sizlere gerçek bilimkurgu okumanın vaadini veriyor. Yıldız nükleosentezi teorisinin kurucu bilim insanı Fred Hoyle, bizlere spekülatif bir bilimkurgu romanı sunmuş, bence güzel de olmuş.
Birtakım astronomlar gökyüzüne yapmış oldukları rutin kontroller sırasında bir garipler gözlemlerler; koca bir karabulut dünyaya yaklaşmaktadır. Bu büyük tehdit birçok yönden dünya üzerinde bir yankı oluşturmuştur. Yolculuk boyunca bizlere eşlik eden Marlowe, Kingsley, Kraliyet Astronomu ve birçok karakterle hem bu gizemi çözmeye çalışırız, hem de gizemin getirmiş olduğu sonuçlarla boğuşuruz. Bir bilim insanı ve siyasetçi arasındaki sert duvara ise bodoslama bir şekilde çarparız. Çünkü işler ne yazık ki kuralına göre oynanmamaktadır.
Genel olarak kitabı çok beğendim. Gerçek anlamda bilimkurgu okuduğumu hissettim. Okumak isteyenlere tavsiye ederim.
İngiliz astrofizikçi ve matematikçi yazar Fred Hoyle'un bilim kurgu türündeki kitabı Kara Bulut;dünya dışı bir organizmayı merkeze alan konusu, astronomi, fizik, siyaset, inanç sistemi ve insanın evrendeki anlamına dair göndermeleri ile etkileyici ve beğendiğim bir yapıdaydı. Steven Erikson'un Yakınlaşmalar kitabını anımsatan; insana dair temel sistemlerin incelendiği, siyasetçiler ve bilim insanlarının farklı önceliklerinin irdelenlendiği bölümleri özellikle dikkate değer yönlerinden.
Gözlemevi'nde Amatör Astronom Jensen; asıl görevi olan süpernovalar hakkında araştırma yaparken; yıldızların görülmesini engelleyen karanlık bir bulutun varlığını keşfeder. Farklı ülkelerden gelen ve İngiltere'de bir araştırma merkezi kurulmasını sağlayan Dr. Marlowe, Chris Kingsley, Dave Weickhart ve Kraliyet Astronomu gibi bilim insanları yaptıkları araştırmalar sonucu karanlık bir bulutun Güneş Sistemi'ne girdiği ve Güneş'e yaklaştıkça yavaşladığı yönünde bulgular edinir. Bulutun yoğunluğu, ısısı, Dünya'yı hedefleyen yönü sebebi ile insanlığın geleceğine dair belirsizlik; hükümetlerin de haberdar edilmesini gerekli kılar. Siyasetçiler ve bilim insanları farklı idealleri, öncelikleri ve tartışma konuları ile karşı karşıya gelecek, yıkımın eşiğinde, evrende yalnız olmadığımız bilgisi ortaya çıkacaktır.
İthaki Bilimkurgu Klasiklerinden Kara Bulut,bilimsel temellere dayanan bilgilerin yansıtıldığı yapısı ile durağan bölümler içerse de; felsefe, din ve psikoloji ile harmanlanan hikaye merak içinde okunuyor. Türü sevenlere önerimdir.
2022'nin yarısı bitmek üzereyken nihayet ilk kez okuduğum bir kurgu kitap bana hem müthiş bir okuma deneyimi hem de verimli bir beyin jimnastiği sağladı. İlk 50 sayfadaki tekniğe dayalı anlatım, biz kimyabilmez okurları birazcık zorlasa da sonrası frensiz bir macera.
Fred Hoyle'un Kara Bulut'u tipik Soğuk Savaş bilimkurgu malzemelerinden müteşekkil: Dünyadışı organizma, insanlığın sonu tehlikesi, dikta eğilimleri ile bilim ve demokrasinin çarpışması, ikna edilemez ama zeki bilimadamları ile ikna edilemez ama aptal politikacılar, nükleer silahlar vs... Ama malzeme ne kadar tipik olsa da anlatı ve işleyiş o ölçüde atipik. Kendine özgü. Bir kere her şeyden evvel bu romandaki bulut, çağdaşı olan kurgucular gibi komünizmi temsil etmiyor. Bu açıdan tıpkı John Wyndham'ın Midwich'in Guguk Kuşları'nda yaptığı gibi basitliğe karşı tavır alan bir yazar var karşımızda.
Kara Bulut, eğilimi ne olursa olsun tüm insan gruplarını birörnek gören gerçek bir uzaylı teması şansını ve tehlikesini sunuyor. Hoyle, karakterlerini politikacı, sanatçı, astronom, doktor ve pozitif bilimlerin başka unsurlarından seçip tek bir mekana hapsederek hikayenin dağılmasını da önlüyor. Aleksandrov karakteri aracılığıyla kara mizahı da es geçmiyor. Romanı teorik olarak nihai süperzekaya ulaşabilme şansını ancak ebleh bir insanın kazanabileceği trajik şakasına dayandırıp finalde yine de insanlığa bir umut bırakıyor. Bütün bunları bilimin, teknik dilin, mizahın, politikanın dilini ince ince ayarlayıp bir yandan da tempoyu düşürmeden kurguluyor.
Kara Bulut, Gen Bencildir kitabında Richard Dawkins'in övüp en sevdiği bilimkurgu romanı olduğunu söylemese belki de es geçeceğim bir kitaptı. Dawkins'in sonsözü ve Gül Korkmaz'ın çok başarılı çevirisiyle bu roman İthaki Bilimkurgu Klasikleri'nin hedefi tutturan
Kara Bulut İncelemesiBilim - Kurgu , Edebiyat - Roman
Uzun zamandır bu derece iyi bir bilimkurgu kitabı okumamıştım. Gerçekten bilimkurgu sevenlerin kaçırmaması gereken bir kitap bu.
Kitabın yazarı Fred Hoyle hakkında biraz bilgi vermek istiyorum. Öncelikle kitabın yazarı bir edebiyatçı değil, bir bilim insanı, bir matematikçi, bir astronom. Bilimsel hayatı boyunca birçok projeye katılmış, araştırmaya katılmış bir bilim adamı. Supernova Nükleosentezi çalışmaları ile meşhur olmuştur. Dolayısıyla bu bilim insanının yazdığı bu eseri hayal ürünü bir kitap olarak değil, gerçekleşmesi olası fenomenler olarak düşünmek daha mantıklı. Kitabın son sözünde Arthur C. Clarke ’dan alıntılanan “yeterince gelişmiş herhangi bir teknolojinin büyüden ayırt edilemez olduğu” gerçeğinin özellikle altını çizmek isterim. Zira kitapta anlatılanlar bize büyü gibi gelse de gerçekleşme olasılığı olan olgular.
Kitabın konusuna gelince, gözlemevinde çalışan genç bir astronom uzayda bir tuhaflık fark eder. Bazı yıldızlar ve gezegenler olması gereken yerde değildirler. Kısa bir süre sonra bu gök cisimleri bir perde gibi kapatanın bir bulut olduğu anlaşılır. Ve bu bulut direk olarak güneş sistemine doğru hareket etmektedir. Başkanlığını Kingsley adında çok zeki ve bir o kadar pervasız bir bilim adamının yaptığı bir bilim heyeti İngiltere merkezli olarak kurulur. Sadece İngilizler yoktur bu ekipte; Amerikalı, Avusturalyalı ve Rus bilim adamları da vardır. Durum çok karmaşıktır. Bilim adamlarının çözmesi gerekn bir çok problem vardır. Bu bulut sıcak mıdır yoksa soğuk mudur, bu bulutu oluşturan gazların bileşenleri nedir, ne kadar süre Güneş Sisteminde kalacaktır ve güneş sisteminde kaldığı sürece Dünya’ya etkileri ne olacaktır. Bir takım sorulara cevap bulunca yerine yeni başka sorular gelmektedir. Bir yandan kara bulutu çözmeye çalışan bilim adamları diğer yandan
Fred Hoyle hakkında biraz bilgi vermek istiyorum. Öncelikle kitabın yazarı bir edebiyatçı değil, bir bilim insanı, bir matematikçi, bir astronom. Bilimsel hayatı boyunca birçok projeye katılmış, araştırmaya katılmış bir bilim adamı. Supernova Nükleosentezi çalışmaları ile meşhur olmuştur. Dolayısıyla bu bilim insanının yazdığı bu eseri hayal ürünü bir kitap olarak değil, gerçekleşmesi olası fenomenler olarak düşünmek daha mantıklı. Kitabın son sözünde Arthur C. Clarke ’dan alıntılanan “yeterince gelişmiş herhangi bir teknolojinin büyüden ayırt edilemez olduğu” gerçeğinin özellikle altını çizmek isterim. Zira kitapta anlatılanlar bize büyü gibi gelse de gerçekleşme olasılığı olan olgular.
Kitabın konusuna gelince, gözlemevinde çalışan genç bir astronom uzayda bir tuhaflık fark eder. Bazı yıldızlar ve gezegenler olması gereken yerde değildirler. Kısa bir süre sonra bu gök cisimleri bir perde gibi kapatanın bir bulut olduğu anlaşılır. Ve bu bulut direk olarak güneş sistemine doğru hareket etmektedir. Başkanlığını Kingsley adında çok zeki ve bir o kadar pervasız bir bilim adamının yaptığı bir bilim heyeti İngiltere merkezli olarak kurulur. Sadece İngilizler yoktur bu ekipte; Amerikalı, Avusturalyalı ve Rus bilim adamları da vardır. Durum çok karmaşıktır. Bilim adamlarının çözmesi gerekn bir çok problem vardır. Bu bulut sıcak mıdır yoksa soğuk mudur, bu bulutu oluşturan gazların bileşenleri nedir, ne kadar süre Güneş Sisteminde kalacaktır ve güneş sisteminde kaldığı sürece Dünya’ya etkileri ne olacaktır. Bir takım sorulara cevap bulunca yerine yeni başka sorular gelmektedir. Bir yandan kara bulutu çözmeye çalışan bilim adamları diğer yandan
Bilim kurgu denince, akla kuşkusuz bu türün altın çağının üç büyük ismi gelir: Asimov, Clarke, Heinlein (Sıralamam da bu şekilde olurdu). Bu dönem kabaca 1938-46 arasını kapsar. Bir on yıl sonra, yani 1957'de Fred Hoyle tarafından kaleme alınan ve şu an incelediğimiz Kara Bulut adlı kitap, başta adı geçen üç dev ismin bol ödüllü eserlerinden aşağı kalır değil. Her nedense, böylesi müthiş bir bilim kurgu klasiği kimsenin gözüne çarpmamış. En azından bu türün klasiklerinin yakaladığı popülerliğe ulaşamamış gibi.
Kitabın içeriğini burada anlatıp "inceleme soslu" bir özet sunma niyetim yok. Belki bir iki cümle ile tanıtıp başka kısımlara değineceğim.
Gözlemler sonucunda güneş sistemine yaklaştığı keşfedilen ve hesaplanan açıyla ilerlediği sürece dünyayı kuşatması beklenen kozmik bir kara bulutun, insanlığı siyasi, sosyolojik, ekonomik, askeri ve psikolojik anlamda nasıl ve ne süreyle etkileyebileceğini tartışan bir grup bilim insanının karşılaşılan sorunlara çözüm bulma serüvenini anlatıyor kitap. (Yapay zeka değil, alın teri :)
Diyalog kurma, sürdürme konusu kitaplarda olduğu gibi filmlerde de önemsediğim bir konu. Bir filmin kaliteli mi yoksa kalitesiz mi olduğu, filmde geçen diyalogların yüzeysel olup olmadığından rahatlıkla anlaşılabilir. İnce işlenmiş, üzerine düşünülmüş, kafa yorulmuş ve derinlik kazandırılmış diyaloglar, senaryoya hem çok boyutluluk hem de sahicilik katar. Kitaplar için de durum böyledir. Bazı kitaplar diyalogları kısa tutup, karakterin kendi iç sesinden derin betimlemeler, ayrıntılı düşünceler aktarma yolunu seçse de, bunun sohbet esnasında gerçekleşmesi farklı bir doku kazandırır esere.
İşte bu kitap, neredeyse tüm süreci diyalog üzerinden yürütüyor. Bilim insanlarının bir sorunu ele alış tarzına, o sorunu çözme girişimlerine, eksik veya
sıkıcıydı cunku ne dediklerini neredeyse hic anlamiyordum. ama merak ettigim icin bitirebildim. bilim kurgu okumak istedigimde distopik klasik istemistim ama bunu okudum iyi gibiydi
#bilimkurgukitapkulübü Ocak ayı kitabımız olan Kara Bulut, İngiliz astronom Sir Fred Hoyle’un dilimize çevrilmiş ilk eseri. Yazar bilimkurgu türünde başka kurgular da yazmış ancak en bilinen ve beğenilen eseri bu kitap olmuş. Fred Hoyle, Büyük Patlama Teorisi’ne karşı olan duruşuyla tanınan biriymiş. Biliminsanı oluşu ve kurguyu yazarken kullandığı bilimsel dil nedeniyle eseri ‘Katı Bilimkurgu’ alt türüne dahil edebiliriz. @ithaki den çıkan kitabın çevirisi Gül Korkmaz’a ait.
Astronomlar gözlem yaparken bazı yıldızların giderek soluklaştığı ve gözle görülemez hale geldiğini fark ediyor. Farklı zamanlarda yapılan gözlemler yıldızların ışığını gölgeleyen bir bulutun varlığını ortaya çıkarıyor. Yapılan ölçümler bulutun Dünya’ya yaklaştığını ve uzun bir süre Güneş’i gölgeleyeceğini ortaya çıkarınca insanlık kurtulmanın yolunu aramaya başlıyor.
Bilim, siyaset, inanç, iklim değişimi gibi konuları işleyen kitap, bolca bilimsel terim içerse de tuhaf bir şekilde akıcı bir eser. Bırakın insanlığı, Dünya’daki canlılığın neredeyse tamamının yok olmakla yüz yüze geldiği bu ortamda dahi kendi çıkarlarını bu durumun üstünde tutan yöneticiler, kurtuluş umudunu farklı unsurlarda arayan halk gibi konuları bu kitapta bulabilirsiniz.
Bulutun ne olduğunu öğrendiğimiz kısım ve sonrasında yaşananlar hakkında bir şey yazmayacağım okurken keyfiniz kaçmasın. Uzun lafın kısası kitabı çok beğendim. Tüm bilimkurgu okurlarına öneririm.
Döneminin en önemli astronomlarından,
yıldız nükleosentezi teorisinin kurucusu ve Cambridge Astronomi Enstitüsü’nün kurulmasında büyük rolü olan İngiliz astrofizikçi ve bilim kurgu yazarı Fred Hoyle’un ilk romanı #karabulut birçok bilimkurgu yazarlarına ilham olmuştur.
:
Hoyle bilim insanı olduğu için oluşturduğu kurgusunda bilimsel gerçekleri,ilkeleri,fizik kurallarını çizimleri ile mevcut olan alternatif anlamların tespitine imkân vererek biliminsanlarının nasıl düşündüklerini,kendi aralarında tartıştıklarını,çözüm yolunu nasıl bulduklarını büyüleyici şekilde anlatıyor.
Sanki bizlerde onların yanındaymışız gibi hissettiriyor.
Diğer bilimkurgu kitaplarında olduğu gibi belli tematik özellikleri sıralamış gibi olay örgüsünü işlemiyor.
O yüzden ilk sayfasından son sayfasına kadar heyecan ve hayrete düşürerek,
gerçekten böyle bir olay yaşandı mı?…
diye düşünmemize sebep oluyor.
:
Gelelim kurgumuza:
Amatör astronomlardan,süpernovaları araştıran Jensen gökyüzünde bir tuhaflık fark eder.Yıllar önce çekilmiş olan fotoğraflarla çektiği yeni fotoğraf plakalarını kıyaslar ve kıdemli Dr Marlowe’a görüşmeye gider.Dr plakaları görünce üstleri ile acil toplantı yapar.
Yıldızların belli bir bölümü,olması gerektiğinden daha karanlık,güneş ve dünya’nın üzerine kara bulut gelmektedir.
Herkes bu büyük felaketin ne zaman geleceğini hesaplamaya başlar.
Tek hesaplamakla kalsalar,hükümet devreye girince ne gibi zorluklarla karşı karşıya kalıyor,neler yaşıyorlar,Kara Bulut’tan nasıl kurtulacaklar ya da kurtulamayacaklar mı? Cevaplar kitabımızda.
:
“ Küçücük bir dünyada büyük insanlar olarak kalmak mı istiyoruz, yoksa uçsuz bucaksız bir dünyada küçük insanlar olmak mı? Kendi hikâyemi yönelttiğim nihai doruk noktası da işte bu.”
#dipnot
Süpernova: Enerjisi biten Büyük Yıldızların şiddetle
