Kesin İnançlı
Eric Hoffer
Tahmini Okuma Süresi:
5 sa. 25 dk.
Sayfa Sayısı:
191
Basım Tarihi:
Eylül 2003
İlk Yayın Tarihi:
1980
Yayınevi:
Yeryüzü Yayınevi
Orijinal Adı:
The True Believer
ISBN:
9789757056553
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Diğer Baskılar
Kesin İnançlılar
2.832 okunmaOlvido Kitap · Ekim 2019 · 210 s.
Kesin İnançlılar
602 okunmaPlato Film Yayınları · Nisan 2007 · 196 s.
Kesin İnançlılar
168 okunmaİm Yayın Tasarım · 1995 · 245 s.
Kesin İnançlılar
104 okunmaTur Yayınları · 1980 · 191 s.
Kesin İnançlı
10 okunmaYeryüzü Yayınevi · Eylül 2003 · 191 s.
The True Believer
4 okunmaHarper Perennial · Ocak 2010 · 192 s.
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Alman asıllı Amerikalı toplum bilimci Hoffer, 6 yaşında birdenbire görme yetisini kaybeder ve 15 yaşına geldiğinde ise birdenbire tekrar görmeye başlar. Bu ayrıntının kitapla ne ilgisi var derseniz, tekrar görememe korkusunu yaşadığı için sürekli okuyan bir insan olması, O’na bu kitabı yazdırır.
Kitap tüm kitle hareketlerinin ortak (benzer demek daha doğru bence ama önsözde bu şekilde kullanıldığı için değiştirmek istemedim) özelliklerini açıklıyor. İster dinsel, ister devrimci ister milliyetçi olsun, tüm kitlesel hareketlerin aynı tipten insanlardan başladığını ve zihniyetlerinin de aynı biçimde yöneldiğini iddia ediyor. Ancak hayal kırıklığına uğrayan insanların, dış etkiler olmaksızın kitle hareketine yöneldiğini ifade eden Hoffer, kitaba ismini veren “kesin inançlı” söz dizisini de bu şekilde tanımlıyor.
Kitabın orijinal özelliği ise, yazarın yargıya varma, hüküm verme, taraf tutma ya da tercih yapma sevdası değil yalnızca var olan kitle hareketlerinin açıklanmasına yönelik hedefi oluyor.
Dört bölümden oluşan kitabın ilk bölümünde “kitle hareketlerinin çekiciliği”nin nedenlerine yer veriliyor. Bu nedenleri;
+ Değişiklik isteği
+ Başka biri olmak isteği
+ Değiştirilebilir olması
gibi faktörler üzerinden işleyen yazar, kitlelerin hangi durumda değişiklik isteyeceğini, hangi durumda başka birine dönüşmek isteyeceğini ve hareketin ne şekilde değişebilir olacağını, benzer konuları işleyen kitaplarda olduğu gibi Fransız Devrimi’nden örnekler vererek açıklıyor.
İkinci bölümde üslubunu sertleştiren yazar, Potansiyel Dönekler diye nitelendirdiği birtakım toplumsal grupların, ortak tutumlarını konu ediniyor. Peki kimdir bu toplumsal dönekler?
+ Yoksullar
+ Uyumsuzlar
+ Aşırı Benciller
+ Hırslılar
+ Azınlıklar
+ Sıkılanlar
+ Suçlular
Bu bölümü okuduktan sonra bir süre kitabı
“İtaatkar çocuklar(!)”
Kesin inançlılar içeriği hiç bir zaman eskimeyecek kadar canlı bir eser. Çok beğenerek okuduğumu belirmek istiyorum. Konu ile yakından ilgilenenler için incelemenin sonunda bir kaç belgesel önereceğim.
İçeriğe gelirsek; yazar didaktik bir üslup kullanmadan, okuyucuyu ikna etmeye çalışmadan ve herhangi bir görüşü savunmadan analizlerini okuyucuya sunmuş
Tespitlerini son derece yerinde bulduğumu söylemeliyim.
Yazar kesin inançlılar olarak adlandırdığı kitleyi, tarihteki olaylar, devrimler, belli insan toplulukları üzerinden açıklamaya çalışmış. Hristiyanlığın doğuşundan müslümanlığın yayılışına, nazi soykırımından bolşeviklerin ekim devrimine, uzak doğu hareketlerinden ABD’deki insan hakları bildirisine kadar; aklınıza gelebilecek bir dizi tarihi olaya yer yer değinmiş. Ve bununla bağlı olarak, Hitler’den Stalin’e, Ghandi’den, Lenin’e, Atatürk’ten Lincoln’e, kitle hareketlerine öncülük etmiş liderlere de.
Şunu ifade etmeliyim ki kesin inançlılar dediği kitle, modern zamanlarda alışılmış olduğu üzere bir sokak röportajında kendice marjinal, politik görüşlerini ifade edip, en büyük siyasi eylemi oy kullanmak olan veya dini, devrimci, politik bir harekete bakıp “vay be ne güzel işler yapıyorlar”diyerek kalben destekte bulunan pasif kitle değil. Belli bir kitle hareketinin içinde, resmi kayıt olsun veya olamasın, bizzat bulunan, hareketin faaliyetlerine katılan ve harekete manevi olarak da güçlü bir şekilde bağlanmış, hareketinin çıkarlarını her şeyin üstünde tutan, yeri geldiğinde kendi çıkarlarından ve hatta yaşamından bile hiç düşünmeksizin vazgeçebilecek olan kişiler ele alınmış eserde. Kitle hareketi bir siyasi parti; kominizim, sosyalizm veya nasyonalizm gibi devrimci bir hareket; din fark etmeksizin bir tarikat veya cemaat olabilir.
Eserin tarih sever okurlara
Sosyal konuları genelde akademinin içinden veya bir elit çevrenin dilinden okumaya alışkın olduğumuz için, kendisi de uzun süre dok işçiliği (longshoreman) yaptığından mütevellit fikirlerinin önemli olacağını düşünerek ilgimi çekmişti yazar. 1951 yılında yayınladığı bu kitabı, modern çağın kitle hareketlerini ve bu hareketlerin ardındaki motivasyonları, insan psikolojisini temele alarak derinlemesine inceleyen başyapıtlardan bir tanesidir. Kitapta Hoffer, kitle heyecanının kaynağı olarak milliyetçilik ve devrimci hareketler gibi güçlü inanç sistemlerini ele alır ve bu tür hareketlerin toplumsal yapılar üzerindeki etkilerini inceler. Modern toplumların karşı karşıya olduğu en büyük tehditlerden birinin, kitle heyecanının her türlü kılıfa girebilecek bir kıvamda olduğunu vurgular. Hoffer'a göre, bu heyecanın etkilerini dengelemek veya durdurmak istiyorsak, göç gibi alternatif toplumsal düzenlemelere odaklanmamız gerekmektedir. Bu bağlamda, Hoffer kitle hareketlerini bir tür göç olarak değerlendirir; vaat edilen bir geleceğe doğru kolektif bir yolculuk olarak görür.
Hoffer, insanların mevcut düzene sarılma eğilimini ve geleceğe dair umutlarını inceleyerek, toplumsal değişim arzusunun arkasındaki itici güçleri açıklar. Ona göre, gelecekten duyulan korku mevcut düzene bağlılığı artırırken, geleceğe dair beslenen umutlar ise değişim arzusunu körükler. Bu dinamik, toplumsal değişimlerin ve kitle hareketlerinin nasıl şekillendiğini anlamak açısından kritik bir öneme sahiptir. Hoffer ayrıca, aklı başında kişilerin bile ilerleme arzusunu devam ettirmek için inanca ihtiyaç duyduğunu belirtir. Bu inanç, insanın temelde iyi olduğuna ve bilimin her şeye muktedir olduğuna dair bir inanç olabilir. Yazar, bu tür inançların, bireylerin kendilerini daha büyük bir amaca adamasına olanak
kendinden kurtulmanın en kolay yolu
kısaca kitap kitle hareketlerini ve harekete katılanların psikolojisini anlatıyor.
yazar, kitabın ilk bölümünde “neden bir kitle hareketine katılırız?” sorusunu cevaplıyor. bkz. 9. madde: “bir insan kendisi için mükemmellik iddiasında bulunma konusunda ne kadar az haklıysa; ulusunun, dininin, ırkının veya kutsal davasının mükemmel olduğunu iddia etmeye o kadar çok hazırdır.” Hoffer’ın iddiası, insanların kitle hareketlerine katılırken amaçlarının kendi benliklerinden kaçmak olması. biz aslında bir davaya bağlanmayız, kendimizdeki eksiklik ve başarısızlık yüzünden bir olaya fanatik rolü oynarız.
ikinci bölümünde ise inanç değiştirmeye hazır kişiler işleniyor. burada aslında kendini hiçbir yere ait hissetmeyenlerin kitle hareketine katılmaya daha yatkın olduğunu özetliyor. neden bazı kitleler harekete geçer de diğerleri geçmez?
en sevdiğim kısım son 2 bölüm oldu. birlikte hareket etmenin etkilerini ve kitle hareketinin sonlandırılmasını anlatıyor.
bence yazar ilk 2 bölümde çok tekrara düşüyor bu yüzden kitabın akıcılığı azalıyor. son 2 bölümde verdiği örnekler daha zengin, dili çok daha akıcı bir hale geliyor.
Hoffer aslında iki zıt ucun birbirine ne kadar yakın olduğunu anlatıyor. “bir Nazi nasıl olur da bir gecede Komünist olabilir? veya radikal bir ateist, nasıl keskin bir dinciye dönüşebilir?” insanlar aynı boşluğu kesin bir inançla dolduruyor ne olduğu fark etmeden. kitap 1950’lerde yazılmış ama bu döneme ait birçok şeyi görmüş. benim okurken en çok fark ettiğim şey Hoffer’ın nefret iddiası. biz bir şeyden nefret ettiğimizde ondan nefret eden diğer kişileri ararız ve bu bizi birleştirir. dijital ortamdaki nefret linç kültürünü oluşturuyor ve şiddet giderek büyüyor. kitle hareketleri sadece bir eylem, ihtilal değil; kişiye verilen nefret tepkisi ve propaganda da
Bir tavsiye üzerine okuduğum, baştan sona zaman kaybı olan bir kitaptı. Şu kitaba inceleme yazacağım aklımın ucundan geçmezdi. Her neyse, başlayalım.
Her şeyden öte kitabın türünü anlayamadım. Araştırma-inceleme türünde ise neden birkaç kaynak dışında kaynak yok? Deneme türünde ise neden sürekli kesinlik içeren ifadeler vardı? Psikolojik türde ise neden önemli psikologlardan birinin bile adı geçmiyordu? Kitapta eleştirilecek çok yer var, sırayla gideyim:
Kitle hareketleri despotizm arttığından değil de mevcut hükümetler, yönetimler zayıfladığından oluyormuş. Külliyen uydurma. İnsanlar baskılara dayanamadığı için ayaklanır.
Kitapta dönüp dönüp Sovyetler Birliği’ni Nazi Almanyası, faşist İtalya ve despotik İspanya ile aynı cümlede kullanıyordu yazar. Neymiş Sovyetler Birliği bu ülkeler gibiymiş. Bu yazarı CIA finanse etmemişse hiçbir şey bilmiyorum. Yazarın anlamadığı nokta şu: Komünizm başka bir şey Stalinizm başka bir şey. Stalin’le ilgili yazılanların büyük kısmına katılmakla beraber yazarın konuyu manipüle ettiği oldukça aşikar. Bunların yanı sıra ABD özgürlükler ülkesiymiş. Gül de boşa gitmesin. Konuyla ilgili kitapta şu ifade yer alıyor: “Komünist Rusya, Japon savaş esirlerini kolayca fanatik birer komüniste çevirebilir, fakat hiçbir Amerikan propagandası, ne kadar incelikle ve mükemmel olursa olsun onları birer özgürlük sevdalısı demokrata dönüştüremez (S. 113).” Tabii özgürlüğün tarihini siz yazdınız ve yazmaya da devam ediyorsunuz(!)
Kitabın basıldığı yılın 1951, yani Soğuk Savaş’ın başlangıç yılları olduğunu göz önüne alınırsak kara propaganda maksatlı bir kitap olma ihtimali yüksek.
Ayrıca yazar özelleştirme konusuna da değiniyor ta o yıllarda. Ve özelleştirmenin kamulaştırmadan çok daha iyi olduğunu söylüyor. Bugün hangisinin daha iyi olduğu ortada
Kesin İnançlılar,tam teşekküllü bir ders kitabı değil,bir düşünceler kitabıdır.Sosyal olayları anlatırken,kitle haraketleri,devrimler derken aslında insanın birey olarak psikolojisine değinmiş bence kitap.ilk yarısını nerdeyse her satırın altını çizerek okumuş olmama rağmen sonrasında tekrara düşmüş gibi hissettim buna rağmen kurgu dışı kitap tavsiyesi isteyenlere de öneririm bu kitabı .
Altını çizdiğim satırlardan yola cıkarak bir şeyler yazmak istiyorum.Kitap başlangıcını,dini haraketlerin birer değişim aracı olarak görülmesinin yerini devrimlere bıraktığını söylemekle yapar.Modernleştirme girişimi olarak artık tarihteki yerini alan devrimlerdir,mesela Rus Devrimi veya Japonya _Almanya gibi milliyetçiliğin uyanışının hızlı modernleşmeyle orantılı olduğunu belirtir Erıc Hoffer.Mustafa Kemal Atatürk'ün bir gecede Türkiye'yi modernleştirmesini de milliyetçi hareketin yükselişiyle mümkün olduğunu vurgular.
Umuttan bahseder Hoffer,geleceğe duyulan inanç olmadığı sürece hiçbir inancın güçlü olamayacagını,değişime açık olabilmemiz için gelecege umut taşıyarak ilerlemeniz gerektiğini belirtir.
Kitle haraketlerinden ve özgürlükten bahsederken bu iki kavramın birbiriyle bağlantısını daha net kavradığımı söyleyebilirim.Özgürlük bir çok işe teşebbüs etme cesareti sağlayacağından başarısızlığı ve hüsranı da çoğaltacaktır.Kitle burda devreye girer şöhrete ulaşacağını düşünen maceraperest insanların bir takım kitlesel haraketleri katılma olasılığı yüksektir.Aksi halde aidiyet duygusu bulunmayan bir kişinin hayatta kalmaktan başka hiç bir duygusu da kalmayacaktır. Diğer taraftan içinde bulunmuş oldugu kitlesel eylemlerden hiç bir kişisel çıkar gütmeden olayın içinde bulunan ve oraya başı boşluktan değil gerçekten inandığı için varoldugunu bilen insanları da unutmamak gerek.
Kesin
”Hayaller, rüyalar ve çılgın umutlar, güçlü silahlar ve gerçekçi araçlardır.”
Hoffer; 1902 yılında New York’da Alman yahudisi göçmeni bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelmiş, altı yaşında kör olmuş, on beş yaşında tekrar görmeye başlamış, kör olma endişesiyle olabildiğince okumuş ama hayatı boyunca eğitim görmemiş.
Kesin İnançlılar 1951 yılında yayımlandığında milyonlarca satış rakamına ulaşmış ve 1983 yılında Amerika’da ödül almış.
Dört bölüm ve her bölüm ayrı başlıklarla (ki bu okumayı kolaylaştırmış), kitle hareketlerini (devrimler, savaşlar, dinlerin yayılması vb.) yazar dini, sosyal, milliyetçi, psikolojik ve bireysel açılardan değerlendirilmiş, ortak yönlerini ele almış ve bunu tarihten örnekler vererek anlatmış.
Eserde birkaç yerde ve olumlu bir şekilde Mustafa Kemal Atatürk’ten bahsetmesi çok hoştu. Bir çok tarihi örneklerin haricinde çoğunlukla Hitler’in (olumsuz olarak) anlatılması, kitleleri böyle bir katliam için nasıl yöntem ve hilelerle peşinden sürüklediğini okumak benim açımdan çok ilginç ve aydınlatıcıydı.
Gözüm kapalı herkese önerebileceğim tam bir başucu kitabı olan, her okunduğunda yeni şeylerin keşfedileceği, 1951 de yazılmasına rağmen hala tespitlerin güncelliğini koruduğu, konusuna rağmen gayet anlaşılır bir dille yazılmış, bu kısa ama dolu dolu kitabı severek okudum. Çok tavsiye.
“Kemal Atatürk’ün hemen hemen bir gecede Türkiye’yi modernleştirmesi, sahici bir milliyetçi hareketin yükselişiyle mümkün olmuştur.”
Kesin İnançlılar Eric Hoffer'in kitle hareketlerinin doğası üzerine düşüncelerini yazdığı bir kitap. Felsefe, düşünce, siyaset, politika üzerine okuma yapmayı seviyorsanız ya da bu alanlara ilginiz varsa mutlaka okumanızı öneririm.
Yazar Eric Hoffer 1902'de Alsace'da doğar. Alman Yahudisi bir ailenin tek çocuğudur. 7 yaşında görme yetisini kaybeder ve 15 yaşında tekrar görmeye başlar. Yeniden kör olma korkusuyla açgözlü bir şekilde okumaya başlar. Babasının ölümünden sonra Anerika'ya gider ve 23 yıl boyunca ayak işlerinde ve tarlalarda çalışır. Bu sırada okumaya ve gözlem yapmaya devam eder. Monteigne'in Denemeler kitabından etkilenip yazmaya karar verir. Kesin İnançlılar yazarın liman işçiliği yaptığı sırada1951 yılında yayınlanır. 1960'larda yazar liman işçiliğinin bırakıp Berkeley Üniversitesi'nde misafir hoca olarak dersler verir. Oldukça ilginç bir yaşam öyküsü olan Hoffer 1983'te ABD'de yaşamını yitirir.
Kitaba dönecek olursak, kitle hareketlerinin bir çok yönden ele alındığı, hareketlerin dinamikleri, hareket içerisinde yer alan bireylerin hem psikolojik hem sosyolojik tahlillerini yapan kitap ne bir yargıya varır bunu yaparken ne de bir tercihte bulunur. Yazar kitaptaki tespitlerini yaparken her ne kadar kendi gözlemlerine dayansa da, tarihten de örnekler vererek bu gözlemlerini destekler ve daha anlaşılır kılar.
Fanatikler, kesin inançlılar, liderler, eylem insanları tüm bunların davranış biçimleri ve hareketin içinde yer alış şekillerini anlamak için ve bugünü okumak ve anlamak açısından da güzel bir kitap Kesin İnançlılar. Yazıldığı yıldan beri de pek çok dile çevrilmiş ve tüm dünya da çok satanlar da her zaman kendine yer bulmuş.
Kitapta yer alan ve bizimle ilgili bir alıntıyla bitirmek isterim.
"Türkiye'de de yabancı etki bir eylem insanında,
1951 de yazılmış ve hala güncel
Alman asıllı Amerikalı düşünür #erichoffer ‘in 1951 yılında kaleme aldığı #kesininançlılar hayatın değişmez bir döngüye sahip olduğunun net bir göstergesi. Sadece isimler, yüzler, yerler değişiyor. Siyasi yaşam tam anlamıyla bir tekrardan ibaret. 1951 yılında yazılmış bir kitabı okuduğunuzda tam bir şablon gibi günümüzde yaşananların üzerine oturuyor. Bugün neden hala böyle, neden oy oranları böyle , gibi soruların mantıklı yanıtlarını bulabileceğiniz bir kitap. Ben çok beğendim. Başucu kitaplarımdan birisi olacak. Sanırım okumakta biraz geç kalmış olabilirim.
Kesinleştikçe Çabuk Kırılır...!Düşünce
Kitabın genel muhtevası bireyin kitle içindeki konumu bağlamında hem bireysel hem de kolektif bağıntıdaki davranışları hakkında bilgi vermektedir. Bunu yaparken de hem siyasi hem de sosyolojik temellendirmelerle; kişi-kişi, kişi-toplum, kişi-devlet, toplum-devlet gibi ikili ilişkiler düzleminde hem bireysel duruşun hem de toplumsal duruşun olumlu ve olumsuz sekansları incelenmiştir.
Bir diğer yargılamayı da devlet-lider-yönetim üçlemesinde birey-toplum dinamikleri hakkında tez-antitez sac ayaklarında davranış, eylem ve karşıtlık üzerinden açıklama sunmaktadır. Bu açıklamadan hareketle; devletin, bireyin, toplumun, yönetimin ve liderin neliği ve nasıllığı tanımlasında bulunmuştur. Bu tanımlamayı sağlarken de orta çağ döneminden başlayarak modern çağa kadar geçen süreci tarihin hafızasında yer etmiş kişi ve kitle hareketleri dinamiğinde savunmuştur. Hatta bazı nokta ve detayları içerisinde dinsel tematikleri de kullanarak bireyin ve kitlenin hareketlerinde metafiziksel yanı da unutmamıştır. Ve bu hareketlerin kimliklerinde lider formuyla o lidere hayat veren toplumunda içkin ve aşkın hasletleri ele alarak kitle hareketinin hem metafiziksel hem de fiziki tandemine atıfta bulunmuştur.
Başlıkları incelediğimizde hem geçmiş hem de günümüz siyasi hayatında tarihsel süzgeçten geçirdiğimizde aslında toplumların ve liderlerin hala aynı frekansta olduğunu da açıkça görebilmekteyiz. Bu görü üzerinden kitle ve lider, toplum ve birey, birey ve devlet, toplum ve devlet gibi kavramların canlılıklarını hala yerleşik düzene geçildiğindeki gibi sağlandığı anlaşılacaktır. Sadece fark olarak şunlar dile getirilebilir; yasa, adalet, kural, davranış, kimlik vesaire gibi kavramların tanımları bazı noktalarda daha geniş ya da daha daraltılırken; bazı noktalarda en ince detayına kadar inilmiş
Yazar Hakkında
Eric HofferYazar · 5 kitap
Hayatı
Hoffer, 1902 yılında New York'da Alman Yahudisi göçmeni bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Daha beş yaşındayken annesini kaybetti. Altı yaşında bilinmeyen tıbbi sebeplerden dolayı kör oldu. Onbeş yaşında yine bilinmeyen sebeplerle görmeye başladı. Yeniden kör olabilme endişesiyle olabildiğince okumaya çalıştı. Hoffer, hayatı boyunca hiç eğitim almamıştır.
Genç bir adamken her iki ebeveynini de kaybetti. Parasızlıkla mücadele eden ve silahlı kuvvetlere başvurusu tıbbi gerekçelerle reddedilen Hoffer, bir dönem intihara bile kalkıştı. Hayata tekrar tutunan Hoffer; işportada meyve satıcılığı, tarlalarda ırgatlık, maden işçiliği, dok işçiliği gibi çeşitli işlerde çalıştı. Bu süre zarfında okuduğu Montaigne'nin ünlü Denemeler kitabının etkisiyle yazmaya karar verdi.
1938 yılında Common Ground isimli dergiye gönderdiği mektup ilgi çekti. İş çevresinde karşılaştığı insanları gözlemledi ve hepsi de toplumsal hayatla ilgili kitaplarını yazmaya başladı. Kitle hareketlerinin psikolojik temelleri üzerine kaleme aldığı Kesin İnançlılar kitabı 1951 yılında yayımlandı ve kitap milyonlar sattı. 1945 yılında Amerika Başkanı Harry Truman tarafından başlatılan ve Amerika'nın en önemli ve de en yüksek sivil nişanı olarak bilinen Presidential Medal of Freedom ile 1983 yılında Ronald Reagan tarafından onurlandırıldı.1964 yılında Kaliforniya'da bulunan Berkeley Üniversitesi Siyasal Bilimler Fakültesi'nde danışmanlık görevine başlamış olan Hoffer, danışmanlık görevinin yanı sıra iş arkadaşlarına hiçbir şey bahsetmeden rıhtımdaki hamallık görevine devam etmeyi tercih etti.
