Yazar:
Liam O'Flaherty
Çevirmen:
Celal Üster
Tahmini Okuma Süresi:
11 sa. 47 dk.
Sayfa Sayısı:
416
Basım Tarihi:
1 Haziran 2022
İlk Yayın Tarihi:
1937
Yayınevi:
Yordam Kitap
Orijinal Adı:
Famine
ISBN:
9786051725307
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
19.yüzyılın ortalarında İrlanda'da küçük bir köyde yaşayan bir aile üzerinden yazar Büyük Kıtlığı ya da diğer bilenen ismiyle Patates Kıtlığını anlatmaktadır. Büyük Kıtlık yaklaşık 1 milyon insanın ölmesine aynı zamanda 2 milyona yakın insanından yurdundan göç etmesine sebep olan İrlanda'da 1845 yılında başlayıp 1852 yılında son bulmuştur. Bu acı verici durum patateslere bulaşan bir çeşit mantar yüzünden oluyor. Eser işte bu kıtlığın getirdiği büyük yıkımı anlatırken bir yandan da bu yıkıma nasıl bile bile insanların sürüklendiğini gözler önüne seriyor.
Eserde olaylar Kilmartin ailesi üzerinden aktarılır. Ailenin başında 70'li yaşlarındaki Brain Kilmartin olup; eşi, çocukları ve geliniyle birlikte tarım ve hayvancılıkla uğraşarak geçimlerini kazanırlar. Yazar okuru fazla bekletmeden direkt konuya girer. İlk olarak patateslerde meydana gelen hastalığın haberi köye ulaşır ancak Kilmartin ailesinde durumlar beklenildiği kadar korkutucu değildir. Süreç ilerledikçe onlar için de artık hiçbir şey eskisi gibi olmaz. Büyük Kıtlık da insanlar mahsul alamadıkça ve ellerinden hayvanları yönetim tarafından zorla alınınca doğada bulunan böğürtlen, yosun, bulabildikleri kökleri ve balık yerler. İngiltere hükümeti yardım amacıyla çorba dağıtır ancak bu sadece yol çalışmasında görev alan insanlar içindir. Bunun yanı sıra mısır getirdiler ve ekmeye çalıştılar ancak hava koşulları uygun olmadığı için bu durumda ne yazık ki işe yaramamıştır. O dönem oldukça zengin olan İngiltere yeterli yardımda bulunamayıp insanlar bilerek ölüme terk edilmiştir. Bu duruma kayıtsız kalamayan Osmanlı Devleti ise dağılma döneminde olmasına rağmen oldukça yüksek, iyi meblağda yardımda bulunmuştur. Para yardımının yanı sıra erzak, ilaç ve tohum yardımları da yapmıştır.
Yazar yaşanan büyük kıtlığın
19.yüzyıl ortalarında İrlanda’nın küçük bir kasabasında yaşayan bir ailenin dağılma hikayesiyle birlikte İrlanda’nın tarihini anlatıyor Kıtlık. Birleşik Krallık’ın bataklık bölgelerinde yaşamaya mahkum edilmiş, üstelik buralarda da feodal düzen nedeniyle İngiliz toprak sahiplerine kira ödemek ve patates dışında yetiştirdikleri her tarım ürünü için vergi vermekle yükümlü olan halkın, mecburen temel gıda maddesi olmuş patateslere hastalık vurunca ülke tarihinde yaşanan en trajik olaylardan biri olan Büyük Kıtlık ya da İrlanda Patates Kıtlığı’nda yaşadıklarını aktarıyor. Her ne kadar kurgunun merkezinde yaklaşık yedi yıllık bir dönem olsa da, meselenin tarihi arka planını da es geçmemiş Liam O’Flaherty; sorunun köklerini de mercek altına almış ve İrlanda meselesini tüm boyutları ve detaylarıyla yedirmiş kurguya. Bunu da o kadar güzel yapmış ki okurken İrlanda tarihi hakkında ortalama düzeyde bilgi sahibi olmama rağmen bilgiye boğulma hissiyle kurgudan kopmadığım gibi, kafamda yazarın anlattıklarıyla bütünlüklü ve detaylı bir portre çizebildim ve konu hakkında daha çok araştırma yapma isteği duydum. Yaşanan kıtlık sürecinde din adamları ve Kilise’nin tutumuyla böyle bir felaketten dahi nemalanma derdinde olan siyasiler, her yeri kendisine sömürülecek bir ambar ya da maden gibi gören İngiltere’nin sömürgeci politikası başta olmak üzere felaketin sorumlularını tüm yönleriyle eleştirirken, aslında milli ya da dini, kimlik konusuyla ilgili görünen her şeyin özünde iktisadi olduğunu çok güzel vurgulamış. Tüm bu konuya yaklaşımı ve onu ele almaktaki başarısını, tamamen iyi ya da kötü olarak keskin çizgilerle ayrılmamış, dolayısıyla karikatürize durmayan karakterlerini oluşturmada ve sürükleyici bir hikaye ve duru bir anlatımla aktarmada da gösterince ortaya muazzam bir siyasi ve
Liam O'Flaherty'den Kıtlık adlı eserinden bahsedeceğim kısaca. 1937'de ilk kez yayımlanan eserin çevirisi Celâl Üster'e ait. Ankara'da Mamak Askerî Cezaevi'nde bitirmiş çeviriyi Üster.
Büyük Kıtlık ya da diğer adıyla İrlanda Patates Kıtlığı; 1845'de başlayıp 1852'de son bulan ve göçü, açlığı, hastalıkları beraberinde getiren kitlesel bir yıkım. Sekiz milyon nüfusun yedi yüz yirmi dokuz bini açlık ve diğer nedenlerle hayatını kaybederken, iki milyona yakını da göç etmek zorunda kalmış bu dönemde. Kurgusal bir yer olan Kara Vadi'de geçen olayları, Kilmartin ailesinin gözünden okuyoruz. Patates yetiştirdikleri topraklara kira ödemek durumunda olan ailelerden sadece biri Kilmartinler. Çünkü toprakları İngilizlere ait. Bu kiralar bellerini bükerken, temel besin ve geçim kaynakları olan patatesin etkilendiği bu hastalık yüzünden çaresizleşirler onlar. Ancak yine de bunun "Tanrı'dan gelen bir felâket" olduğuna inanırlar.
Bütün bunlar yaşanırken, İngiliz yöneticilerin duruma tepkisiz kalışı da gözlerden kaçmıyor Kıtlık'ı okurken. Siyasi çıkarlar, Kilise'nin tutumu, yükseltilen kiralar, her elli dönüm bataklığa yarım dönüm ekilebilir alan bırakan İngiliz parlementosu da burada gerçekleşen sömürünün ve insanlık ayıbının en korkunç yüzü. O'Flaherty romanın içine üstte bahsettiğim detayları öyle ustalıkla yerleştirmiş ki hem tarihi hem de psikolojik durumu gözler önüne sermiş. Halkın kimlik mücadelesini ve korkunç yıkıma rağmen yürekli bir toplum mücadelesini bütün çıplaklığı ile sunmuş okura.
Hem güçlü bir roman, hem de tarihi bir kurgu Kıtlık. Bu kurguda sadece aile ismi hayalgücüne dayanıyor ne yazık ki. Yoksul bir aile odağında ilerleyen bu güçlü romanı mutlaka tavsiye ediyorum. Tam da yeri iken, Flann O'Brian kitabı olan ve yine hem İrlanda halkını hem de buradaki kıtlığı
İrlandalı toplumcu yazarlar Liam O’Flaherty’nin ünlü romanı “Kıtlık” 1840’lı yıllarda İrlanda’da yaşanan Büyük Kıtlık’ı yoksul bir aileden yola çıkarak gözler önüne seriyor.
Roman irlanda da yaşanan kıtlık, veba ve adaletsiz düzen üzerine etkileyici bir hikaye, aç kalan insanların psikolojisini ve yaşadıkları deformasyonu yazar çok iyi anlatmış. Yine bir hükümet, yine bir yoksulları ölüme terk ediş ve ardından gelen isyan!
Hükümetler yüzyıllardır vatandaşlarını korumak adına yaptığı her girişimde aslında hep güçlü olanlar ve olmayanlar olarak ikiye bölüyor halkını, e tabii ki güçsüz olan, yani yoksul kesim kolaylıkla harcanabiliyor. Ayrıca ölümleri aniden ve acısız olmuyor her nedense! Bizler hiçbir zaman ilkel benliğimizden yani vahşi yanlarımızdan kurtulamadık ve kurtulamayacağız.
Ben kitabı çok sevdim, okuyucuyu içine alan, her anı, her duyguyu birebir hissettiren türden, çok da şiirsel bir anlatımı var. Okumanızı kesinlikle öneririm.
10/10
2025 16. kitabı
Her sözcük,her cümlede buram buram o açlık ve çaresizlik duygusunu alıyor ve yaşıyorsun. Liyakatsizlik ve kötü yönetimin insan hayatına nasıl mâl olduğunun dünya çapındaki örneklerinden bir tanesi daha.Yüzyıl önce İrlandadaki kıtlık ve açlık sorununun şuan bazı ülkelerde savaş yüzünden yaşanması hala kabul edemediğim bir durum olması yanında insanların açlık ve kıtlığa çözüm bulma konusunda yüzyıl sonra bile hala duyarsız kalması insanı hayrete düşürüyor.
İnsanlığın Sıfır Noktası Olarak "Kıtlık"
Puan vermedi·416 syf.·
2026 1. kitabı
Efendim, tarih kitaplarında "Büyük İrlanda Kıtlığı" (An Gorta Mór) diye geçen o meşum hadise, ekseriyetle istatistiki bir veri yığını olarak önümüze konulur. "Şu kadar milyon öldü, şu kadar milyon göç etti" denilir ve geçilir. Oysa ki tarih, rakamların soğukluğunda değil, insan hikayelerinin sıcaklığında ve trajedisinde gizlidir. İrlanda edebiyatının dev kalemi Liam O’Flaherty’nin başyapıtı Kıtlık, işte bu istatistik perdesini yırtıp atarak, bizleri açlığın, çaresizliğin ve ölümün o kesif kokusuyla baş başa bırakan sarsıcı bir belgedir.
O’Flaherty, bu eserinde sadece patates tarlalarına musallat olan o kara hastalığı (mildiyö) anlatmaz; esasında bir imparatorluğun, yani Viktorya dönemi İngiltere’sinin ahlaki çürümüşlüğünü, bürokrasinin o buz gibi kayıtsızlığını ve "bırakınız yapsınlar" (laissez-faire) iktisadının insan hayatını nasıl bir harcanabilir kaleme indirgediğini yüzümüze çarpar.
Romanı bir tarih meraklısı gözüyle okuduğumda, beni en çok dehşete düşüren husus, "doğal afet" ile "politik cinayet" arasındaki o ince çizginin nasıl silikleştiğidir. İrlanda’da insanlar yol kenarlarında ağızları yeşil otlarla dolu halde can verirken, limanlardan İngiltere’ye tahıl ve et yüklü gemilerin kalkmaya devam etmesi, hukuk felsefesi açısından devlet meşruiyetinin intiharıdır. Yazar, Kilmartin ailesi üzerinden bu büyük tabloyu mikro ölçekte öyle bir işler ki, açlığın sadece mideyi kemiren fiziksel bir acı olmadığını, aynı zamanda insan onurunu, aile bağlarını, gelenekleri ve inancı da yavaş yavaş çürüten bir zehir olduğunu iliklerinizde hissedersiniz.
O’Flaherty’nin üslubu, bir romantizmden tamamen uzaktır; o bir natüralisttir. Tabiatı, insana huzur veren pastoral bir sığınak olarak değil, acımasız, kör ve sağır bir güç olarak tasvir eder. Çürüyen patateslerin o ağır, genzi
Kitap, İrlanda'da 1845 yılında başlayıp yedi yıl süren kitlesel açlığı anlatıyor. Yaklaşık bir milyon insanın ölümüne ve iki milyon kadar insanın göç etmesine sebep olan kıtlık sona erdiğinde ülke nüfusu %24 oranında azalmıştır.
Kitap, İrlanda kıtlığını odak noktasına alarak yoksul bir ailenin etrafında şekilleniyor. Büyük kıtlığa sebep olan en büyük etken, halkın temel gıdası olan patatese bulaşan bir hastalık. Kötü yaşam ve açlığa politik başarısızlık da eklenince sonuç yıkımlarla dolu yedi yıla mal olmuş.
Yazar toplumsal karmaşayı ve kıtlığın insanlar üzerindeki etkilerini birçok yönüyle anlatarak, o dönemde yaşanan insan manzaralarını çarpıcı bir şekilde kaleme almış. Üstelik bu kıtlığı fırsata çeviren aç gözlü insanların varlığından da söz etmiş.
Açlığı, vefasızlığı, düşmanlığı, iki yüzlülüğü, çaresizliği anlatan ve insana pek çok insani değeri sorgulatan kitaplardan. Etkileyici, hüzünlü ve kendine hapsedecek kadar tesirli.
Liam O'Flaherty, İngiltere'nin boyunduruğu altındaki İrlanda'nın tarihinde yaşanmış bu en korkunç yıkımı, yöneticilerin yıkımdaki rolüyle birlikte ortaya koyar. Halkın yaşam, kimlik ve bağımsızlık mücadelesi, diğer romanları gibi 
Kıtlık'ın da konusudur.
Yazar İngiltere'nin boyunduruğu altındaki İrlanda'nın tarihinde yaşanmış bu en korkunç yıkımı, yöneticilerin yıkımdaki rolüyle birlikte ortaya koyuyor.
Halkın yaşam, kimlik ve bağımsızlık mücadelesi, diğer romanları gibi Kıtlık'ın da konusu. Yazarın kitabında ödünsüz bir doğalcılık ile şiirsel bir anlatımı, keskin bir yergi ile psikolojik çözümlemeyi ustaca birleştirtiği görülmektedir.
Kıtlık - Açlıkla SınanmakEdebiyat
1845, İrlanda.
İngiltere’nin hakimiyetinde olan İrlanda’da dünya tarihinin en büyük kıtlıklarından biri baş göstermiştir. Great Famine yani Büyük Kıtlık olarak adlandırılan bu facia İrlandalıların geleceğini tamamen değiştirmiştir. Yedi sene süren bu kıtlık sonucunda İrlanda nüfusunun yaklaşık %25’i ya ölmüş ya da başta Amerika olmak üzere başka ülkelere göç etmişti.
Kıtlığın sebebi İrlandalı’ların temel besin kaynağı olan patatese bir mantar türünün bulaşmış olmasıdır. Bu mantar türü sadece tarladaki patatesleri değil, depolardaki toplanmış patateslere bile bulaşmıştır. Halkın elinde bir tek hayvanları kalmıştır. O hayvanlarda toprak kirası olarak mülk sahiplerince ellerinden alınınca açlıkla karşı karşıya kalmışlardır. Bundan sonrası ise tam bir insanlık draması. Bu dramı anlatan bir çok cümle var kitap içinde ama beni en çok etkileyen aşağıdaki cümle oldu. Zira bir anne çocuklarının ölümünü bile bir kurtuluş olarak görmeye başlamıştır.
“Artık benim ve çocuklarımın sonu geldiği için seviniyorum. Umutluyken yalnızca yoksulluk vardı, hiç gelmeyecek olan kurtuluşun habercisini bekliyor, gözlerimiz ıssız yollarda geceleri rüzgârın yalanlarını dinliyorduk. Şimdiyse, rahat bir tabut ve toprağın karnında soğuk, sessiz bir çukur var sadece.” S.143
Bu kıtlık herkesi aynı şekilde etkilemiştir diye düşünüyorsanız yanılıyorsunuz. Zira bu kıtlık sayesinde servetine servet katan bir burjuva sınıfı da mevcuttur. Yaşanan kıtlığı “Yaşasın Kıtlık!” diye sevinerek karşılayan Hynes başı çekmektedir. Yaşanan zorlukları fırsata çevirmeye uğraşanlardan biridir bu şahsiyet. Amerika’dan ithal ettiği mısırı açlıktan beli bükülmüş halka fahiş fiyattan satma hesaplarındadır.
Bir de Chadwick vardır…kira toplama memurudur. Halkın düştüğü durum umurunda değildir. Sanki kişisel bir hesabı vardır
Yazar Hakkında
Liam O'FlahertyYazar · 4 kitap
1896 yılında İrlanda’nın Galway Körfezi’ne bakan Aran Adası’nda doğdu. Gençliğinde rahip olma yolunda eğitim gördü. Dublin’deki ünlü University College’de kısa bir süre okudu. Sonra Irish Guards isimli askeri birliğe girdi. Bu birlikle Fransa’da altı ay görev yaptı. Şarapnel yarası alarak İrlanda’ya döndü. Kendisini tamamen yazmaya verdi.
Çocukluğunun geçtiği, İrlanda’nın batı kıyısının çetin doğasından etkilendi. Öykülerinde doğayı, yaşam kavgası veren insanları ve hayvanları anlattı. Bunları gerçekçi, incelikli ve iyi bir gözlem gücünü yansıtan ayrıntılı bir biçemle canlandırdı.
Daha çok kısa öyküleriyle tanınmakla birlikte roman da yazdı. Dublin’in arka sokaklarında geçen kirli bir komünist entrikasını işleyen ‘The Informer’ (Muhbir) isimli romanı O’Flaherty’nin kuzeni olan ünlü film yönetmeni John Ford tarafından sinemaya aktarıldı. İrlanda’da yaşanan ve binlerce insanın göç etmesine neden olan acılarla dolu kıtlık ve buna bağlı açlık dönemini konu edinen ‘Famine’ (kıtlıkla birlikte yaşanan açlık anlamına gelir) isimli romanı da beğenilen yapıtları arasındadır. Adı geçen romanları sırayla 1925 ve 1937 yıllarında yayınlandı.
Bireyci, özgürlükçü, anında tepki vermekten çekinmeyen hareketli bir insandır. Bir yazısında şöyle demektedir: “Ben fırtınaların dövdüğü kayalarda doğdum. İnsanın içini titretmeyen güneşli kumsallardan nefret ederim. Hızlı düşünmek, aç yırtıcı kuşların uçuşları ve avlanan kuşların çığlıkları, benim için gerçek bunlardır.”
1984 yılında öldü.
