Ötgen Künler
Abdullah KadiriYazar:
Abdullah Kadiri
Çevirmen:
D. Ahsen Batur
Tahmini Okuma Süresi:
12 sa. 42 dk.
Sayfa Sayısı:
448
Basım Tarihi:
2014
İlk Yayın Tarihi:
1987
Yayınevi:
İleri Yayınları
ISBN:
9786055452803
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Sıralamalar
Yorumlar ve İncelemeler
Alanım gereği okuduğum romanlardan biri.
Aşk temalı kitapları sevmem ama bu eser başkaydı gerçekten. Orta Asya yazarlarından çok etkileyici bu kitabı sizlere de tavsiye ediyorum.
Abdullah Kadiri, Özbek romancılığının kurucusu ve en önemli ismi. 1938’de Sovyet rejimi tarafından milliyetçilikle suçlanarak kendisi gibi bir çok aydınla birlikte gizlice idam edilmiş. Ötgen Künler’de, Kıpçak/Özbek çatışmalarını, koltuk sevdası uğruna halkı birbirine kırdıran otoriteyi eleştirirken aynı zamanda bazı sosyal yaraları (çoklu evlilik, kuma meselesi, batıl inançlar vs) ve bir aşk hikayesini işlemiş. Yaşadığı döneme ve topluma rağmen modern ve ileri düşünce yapısı, özellikle kadının toplumdaki yeri ve örf/adetleri hedef alan eleştirileriyle kendini gösteriyor. Değerli bir eser...
446 Sayfada Dönem Entrikaları ve Tek Eşliliğin Hikmeti...Edebiyat
On üç bölümden oluşan Ötgen Künler romanı, biri Taşkent, diğeri ise Mergilan'lı olmak üzere Özbek Türkü iki gencin binbir güçlükle yaşamaya çalıştıkları aşk hikayesini, dönemin siyasi çatışmaları ile birlikte anlatan oldukça akıcı, çevirisi hoş bir roman. Kurguda 1847 yılından itibaren başlayan hikaye, tarihsel olarak Hokand Hanlığı'nın Hüdayar Han dönemini ve bu dönemin Özbekler ile Kıpçaklar arasındaki bölücü sıkıntılarını anlatmakta. Dönemin çatışmaları kitapta anılan isimlerle Taşkent hakimi Azizbey; Hüdayar Han'ın binbaşısı Müslümankul ve onun komutasındaki Kuşbeyi Narmuhammed arasında geçmekte. Azizbey vergilere el koyup, Kıpçakların sonunu getirmeye yemin ederek Özbek halkını gaza getirirken, vicdansız Müslümankul ve elemanlarının da Kıpçakları galeyana getirip Taşkent'e beş bin kişilik bir ordu sürdüğü söylentisi yayılıyor. Zaten arbedeyi ateşleyen asıl kıvılcım bununla birlikte çakıyor. Mağdur duruma düşen ve söz konusu çatışmadan en çok zararlı çıkan da zavallı, fukara halk oluyor tabii. O vakitlerde kendi içinde kuzu kuzu geçinen Çarlık Rusya da onların ensesinde, bu karışıklıktan yararlanmanın ve Türkistan'ı ele geçirmenin fırsatını kollamakta.
Rusya tehlikesinin farkında olan aklı başında iki karakter var kitapta. Birisi başkahramanımız Atabey diğeri de onun babası Hacı Yusuf.
Hacı Yusuf, Taşkent şehrinin hakimi Azizbey'in en yakınında bulunan, kendisine velinimetlik edilen saygın, hatırı sayılır bir şahıs. Fakat bu, onun Azizbey'in yaptığı zulümleri desteklediğini göstermiyor. Tam tersine oğlu da Hacı Yusuf da bu zulümlerden yaka silkmiş durumda ve barıştan yanalar.
Oğlu Atabey'i çatışmalar başlamadan önce ticaret işi için Mergilan'a yollayan Yusuf, yaşanacak olan tüm bu olayları onunla mektup vasıtasıyla haberleşiyor. Yine
Ruslar tarafından kurşuna dizilen Özbek yazar1000Kitap
Kitabın yazarı Abdullah Kadiri Özbek romancılığının kurucusu ve en büyük yazarlarından birisidir. 1894 yılında doğmuş Türkistan'ın Rus sömürgeciliği altında bulunduğu dönemi de Sovyet rejimi dönemini de yaşamıştır.
Ötgen Künler temelde bir aşk hikayesini anlatır. Atabey ve Gümüş'ün aşkını. Ancak yazar Sovyet rejimi tarafından milliyetçilikle suçlanır. Kitap yasaklanır. Yazar önce hapse atılıp sonrasında kurşuna dizilir.
Roman yasaklanıp tüm nüshaları yok edilse bile kitabı elinde bulunduranlar onu kendi imkânlarıyla çoğaltırlar. Hatta ezberleyip dilden dile anlatırlar.
Peki bir aşk romanından neden bu kadar korkuldu da kitap yasaklanmakla kalmayıp yazarı öldürüldü?
Bunun sebebi bir aşk hikayesini anlatan bu romanın, Türkistan bölgesinin Ruslardan bağımsız ve özgür bir yapıda bir araya gelmesini alt metinlerde işlemesidir.
Yazar kitapta dinin uygulanışını da eleştirir. Özellikle kuma konusu, kadın hakları konusu ve eşitlik konusu gibi birçok konuda yazarın düşüncelerini okuyoruz.
Benim kitapta en sevdiğim karakter Atabey'in babası Hacı Yusuf karakteridir. Kitabın yasaklanmasına sebep olan sözler genelde Hacı Yusuf karakterinin sözleridir.
Şimdiye kadar birçok roman okudum ve bu romanlarda birçok kötü karakterle tanıştım ama Hamid gibi kötüsünü ilk defa görüyorum. Hamid gibi insanların çevremizde olması beni biraz korkutuyor.
Son olarak kitap gerçekten çok güzel herkesin okumasını tavsiye ederim.
Özbekistan seyahati öncesinde, Özbek romancılığının kurucusu ve en büyük yazarlarından biri olduğunu öğrendiğim Abdullah Kadir’i‘nin ‘Ötgen Künler’ kitabını okumaya karar verdim. Bu kitap aslında büyük bir aşk romanı ama arka planda Rusların Türkistan’ı işgal etme hazırlıklarini ve bunun getirdiği olayları okuyoruz. O dönemdeki toplumun sosyal yapısı ile ilgili olarak da epey bilgi ediniyoruz romandan. Aile yapısı, ataya olan saygı, sevgiliye olan özlem ve vatan aşkı kitabın bence en önemli temaları. Tarihsel okuma sevenler için kesinlikle önerilebilecek bir kitap.
1938 yılında sovyet rejimi tarafından milliyetçilikle suçlanarak idam edilen Abdullah Kadiri, Özbek romancılığının kurucu ismi olarak kabul edilmektedir.
Kadiri, Ötgen Künler’de Özbek kültürü, Özbeklerin sosyal yaşamları, kadının toplumdaki yeri gibi konuları bir aşk hikayesi etrafında bizlere sunmaktadır.
Yazar bunun yanında, sosyal yaşamda görülen çoklu evlilik ve kuma meselesine, toplumda yer edinen hurafelere, yönetimde yaşanan aksaklıklara, otoritenin halka yaptığı baskıya ve rus yönetiminin Türkistan'daki Türklere uyguladığı zorbalıklara eleştiri getirmektedir.
Ötgen Künler = Geçmiş Günler
Öncelikle bu kitabı nerden buldum ?
2. Sınıf İlk Türk Tarihi derslerine oldukça meraklıydım. Hocamızı da çok çok severim. 3. Sınıfta zorunlu dersi yok ama seçmeli dersi var. 2. dönem onun dersini seçmek niyetindeydim. Ne işler ne okutur ön hazırlık yaptım. Bu kitabı okutup sınavda sorduguğunu öğrendim. Hazırlıklı olayım diye erkenden aldım. Okudum. Ama bilin bakalım ne oldu Hocamız dersi açmadı. Mail attım açmadı yanına gittim açmadı. E ama ben okuyacağınız kitabı bile okudum dedim. Oku oku iyi olur dedi. Neyse ki iyi oldu Atabey ve Gümüş.. çooook güzelsiniz ️ Kitaba gelecek olursak kısaca ; Baş kahraman Atabey'in hayatında geçen aşk maceraları aile içi sorunlar, halkın sosyal siyasi sorunlarını ele alır. Rus sömürgeciliğinin üstün geliş sebebi Türkmenistan'ın zayıflaması yönetim hataları açıkça ele alınmadan Atabey ve ilk eşi Gümüş'ün aşkı öne çıkarılarak arka planda sunulur. Ulusal roman ve Türkmenistan romanının doğuşuna öncülük eder.
#HaftamınBeşinciKitabı
#ÖtgenKünler #AbdullahKadiri
Bir gülse yüzümEdebiyat
Bir aşkın hikayesi bu kadar güzel anlatılabilir ancak. Kısa bir göz teması ile ortaya çıkan bir esenlik. Bunun sonucunda uzun yollardan, patikalardan, dağlardan, taşlardan geçen bir hayat. Acılar ne kadar büyük olsa da bir araya gelebilmek.
İyi okumalar.
Özbek RomanıEdebiyat & Roman
Ötgen künler, aşırı beğendiğim milliyetçi bir romandır. Abdullah kadiri de bu yüzden Rusların tarafından şehit edilmiş. Kitabın konusu aşk ama güncel konulara da değinilmiş. Kuma sorunu, kadın erkek eşitliği, kıskançlık, Rusları değil Kıpçakları düşman olarak görmek.
Atabey ve Gümüş'ün hikayesi okuyan herkesi etkisi altına alacak türden bir hikaye. Bizler aşkı Leyla ile Mecnun'dan, Ferhat ile Şirin'den duymuş, öğrenmiş olsak da Atabey ve Gümüş'ün aşkı hiçbirine benzemiyor. Unutulmayacak türden bir eser.
Reklam
Yazar Hakkında
Abdullah KadiriYazar · 2 kitap
(Taşkent, 1894 -1938)
20. yüzyıl Özbek milli edebiyatının kurucularından birisi de Abdullah Kâdirî'dir. 1894 yılında Taşkent şehrinde doğdu. İlk okuma-yazmayı mahalle mektebinde öğrendi. Kendisinin hâl tercümesinde yazdığına göre, fakir bir çiftçi ailesinin çocuğu olduğu için eski mektepte tam bir eğitim görememiş ve bir zenginin yanına hizmetkâr olarak verilmiştir. Hizmet ettiği efendisi, Rusça okuma-yazma bilen birisine ihtiyacı olduğu için Abdullah Kâdirî'yi Rus-Tüzem mektebine vermiştir. 1907- 1915 yılları arasında Türkistanlı tüccarların yanında kâtip olarak çalıştı. Bu arada devamlı oku yarak kendisini yetiştirdi. 1913 yılında çıkmaya başlayan Sadâ-yı Türkistan, Semerkand, Ayna gibi Türkistan'da neşredilen gazete ve dergileri oku yucu olarak yakından takip etti ve bir süre sonra kendisi de bu yayın organlarında çeşitli konularla ilgili yazılar kaleme almaya başladı. Mahmudhoca Behbûdî'nin 1913 yılında yayımlanan Pederküş piyesinden etkilenerek kendisi de 1915 yılında Baht sız Küyav piyesini yazdı. 1914 yılında Ahvâlimiz, Milletimge ve Toy gibi şiirleri yayımlandı. 1915- 1916 yıllarında Cüvanbaz ve Ulakda adlı hikâyeleri basıldı. Hâl tercümesinde verdiği bilgiye göre, 1917-1924 yılları arasında çeşitli Sovyet idarelerinde, gazete ve dergilerde çalıştı. Onun bu dev rede bilhassa Muştum dergisindeki faaliyeti ve hiciv eserleri önemlidir. 1925-1926 yıllarında, Moskova'daki Edebiyat Enstitüsü'nde okudu, devamlı eser yazmakla meşgul oldu.
Abdullah Kâdirî, Otken Künler adlı meşhur romanını da bu dönemde, 1925-1926 yıllarında üç bölüm halinde yayımladı. 1928 yılında, diğer meşhur romanı olan Mehrabdan Cayan yayımlandı. Her iki roman da kısa süre içersinde büyük şöhret kazandı. 1930'lu yıllarda bu romanlar tekrar yayımlandı. Ancak bu romanlar şöhretini artırdıkça Sovyet sistemi, yazarını bazen meslektaşlarının yardımlarıyla, bazen de başka yollarla sorgu ve işkencelere alarak yasaklar getirmeye ve tehdit etmeye başladı. Mahkeme karşısına çıkarılarak hapis cezasına çarptırıldı. Bu durum karşısında Kâdirî, mecburen Sovyet tarafına "geçmeye başladı" ve Sovyet ideologlarının direktiflerine uyarak bazı eserler de yazdı. Köyde sosyalizmin ve Sovyet sisteminin yarattığı yeni değerler hakkında veya Sovyet tenkitçilerinin "din ve reaksiyoner din adamlarının ipliğini pazara çıkarıcı" şeklinde değerlendirdikleri hicvî hikâyeleri bunlardandır. 1920'lerde yazdığı Cesaret Ayb Emes adlı makalesi, Kelvek Mahzumnın Hatıra Defterinden ve Taşpolat Tecen Nime Deydi gibi hicviyeleri ve 1934 yılında basılan Âbid Ketman adlı uzun hikayesi de aynı şekilde "ısmarlama" olarak değerlendirilen eserleridir. Bu eserler, muhteva bakımından "ısmarlama" olsa bile dil mükemmeliyeti ve sanat değeri yönünden önemlidir.
Kâdirî, yukarıda zikredilen iki romanını, 1920-1926 yılları arasında, yani nispeten serbest bir ortamda yazmıştır. Sonraki yıllarda devamlı surette askı altında yaşadı. Nihayet 31 Aralık 1937 tarihinde tutuklanarak hapse alındı ve "halk düşmanı" ilân edildi. Bir yıl kadar devam eden sorgulama ve işkencelerden sonra belli bir suçu olmadığı hâlde 4 Ekim 1938 günü akşamı gizlice Taşkent dışına çıkarılarak kendisi gibi birçok milli aydınla birlikte kurşuna dizildi. 1956 yılında Komünist Partisinin 20. Kurultayında, 1930'larda suçsuz oldukları halde öldürülenlerin aklanması yolunda bir karar alındı. Bu karardan sonra Kâdirî'nin eserleri yeniden yayımlandı. Önce Otken Künler romanı kısmen değiştirilerek 1958 yılında yayımlandı. Daha sonra Mehrabdan Cayan ve Âbid Ketman neşredildi. Hikayeleri ve hicviyeleri de Kiçik Eserler (1969) ve Gırvanlik Mallavay (1987) adlı eserlerde yeniden basıldı. Romanları, 1992 yılında, ilk orijinal baskıları dikkate alınarak tekrar yayımlandı. Otken Künler romanı, daha sonra Türkiye Türkçesine aktarılarak Türkiye'de de yayımlandı.
Abdullah Kâdirî'nin hayatı ve sanatı hakkında çok eser yazılmıştır. Aybek, İzzet Sultan ve Metyakub Koşcanov'un eserleri, Kâdirî hakkındaki hatıraları ihtiva etmektedir. 1990'larda çıkan Abdulla Kâdiriy Zamandaşları Hâtırasıda adlı kitap, oğlu Habibullah Kâdirî'nin yazdığı Atam Hakıda adlı eser ve Nebican Bâkî'nin devlet arşivindeki belgelere dayanarak hazırladığı Katlnâme adlı kitap, Kâdirî hakkında önemli kaynak eserler olarak değerlendirilebilir.
Bugün Kamalan mezarlığında sembolik bir kabri bulunan Kâdirî'nin yaşadığı evi de müze hâline getirilmiştir. Adı, çeşitli enstitü, yayın evi ve sokaklara verilmiştir. 1990 yılında, Kâdirî adına devlet ödülü ihdas edilmiş ve 1991 yılında, Ali Şîr Nevâî devlet ödülü, Abdullah Kâdirî'ye verilmiştir. 1994 yılında, doğumunun yüzüncü yıldönümü dolayısıyla törenler düzenlenen Kâdirî hakkında bir film hazırlanmış, eserleri yedi cilt hâlinde yayımlanmış ve bazı eserleri senaryolaştırılarak filme çekilmiştir.
Yazarın Otken Künler romanı, 19. Yüzyıl ortalarında Türkistan'da yaşanan hayatı ve bilhassa Hokand Hanı Hudayarhan dönemini hikâye etmektedir. Özbek millî aydınını temsil eden Atabek'in hayatını, aşkını ve çektiği sıkıntılarını sanatkârane bir şekilde anlatan eser, roman kahramanının sevgilisi Kümüş'ün ölümü ve Türkistan'ın Ruslar tarafından işgaliyle sona ermektedir. Mehrabdan Cayan romanında da Hokand hanlığındaki saray ve toplum hayatı, Enver ile Rânâ'nın aşkları çevresinde cereyan eden olaylar zinciri hâlinde hikâye edilmektedir.
