Yazar:
Herman Melville
Çevirmen:
Zafer Avşar
Tahmini Okuma Süresi:
9 sa. 31 dk.
Sayfa Sayısı:
336
Basım Tarihi:
Nisan 2026
İlk Yayın Tarihi:
Ocak 1849
Yayınevi:
Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları
Orijinal Adı:
Redburn - His First Voyage
Orijinal Dil:
İngilizce
ISBN:
9786253843540
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Sıralamalar
Diğer Baskılar
Redburn
26 okunmaAlfa Yayınları · 8 Ağustos 2019 · 475 s.
Redburn
11 okunmaAlfa Yayınları · 2 Eylül 2019 · 475 s.
Redburn
0 okunmaTürkçeye İş Bankası Kültür Yayınları · Nisan 2026 · 336 s.
Redburn
2 okunmaTürkiye İş Bankası Kültür Yayınları · Nisan 2026 · 336 s.
Redburn
0 okunmaPenguin Classics · 26 Ağustos 1976 · 448 s.
Yorumlar ve İncelemeler
Kitap, genç ve toy bir burjuva çocuğu olan Wellingborough Redburn’ün, ailesinin maddi çöküşü sonrası hayatta kalabilmek için New York’tan Liverpool’a giden bir ticaret gemisinde miço olarak işe girmesiyle başlıyor. Herman Melville'in de gençliğinde tam olarak böyle bir deniz yolculuğu yaptığını biliyoruz. Bu yüzden romandaki Redburn karakteri için doğrudan Melville’in kendi gençliğidir diyebiliriz.
Kitap başta tam bir deniz romanı olarak kuruluyor. Gemicilerin kendi aralarındaki sert konuşma dili, gemi yaşamındaki hiyerarşi ve tüm o rutubetli zorluklar, yazarın bizzat bu tecrübeden geçmesi sayesinde son derece gerçekçi bir dille aktarılıyor.
Gemi Liverpool limanına yanaştığı anda ise roman bir deniz hikayesi olmaktan çıkıp muazzam bir toplumsal ve sosyolojik katmana bürünüyor. Dönemin sanayileşen İngiltere’sindeki halkın yoksulluğu, sınıf farklılıkları ve katı toplumsal normlar Liverpool’un arka sokaklarında katman katman açılıyor. Redburn’ün Amerika’daki konforlu burjuva geçmişi, Liverpool sokaklarındaki açlıktan ölen insanların trajedisiyle büyük bir tezat oluşturuyor.
Üstelik genç Redburn bu şehre büyük umutlarla, yanına babasının yıllar önce kullandığı eski bir Liverpool şehir rehberini alarak gelmiştir. Amacı o rehbere bakarak adeta babasının izini sürmektir; ancak sokağa adım attığı an acı gerçekle yüzleşir: Şehir tamamen değişmiş, büyümüş, kirlenmiş ve yoksullaşmıştır; yani babasının rehberi artık tamamen işlevsizdir. Bu durum bize gösteriyor ki; insan kendi yolunu başkalarının rehberliğinden ziyade ancak yaşayarak, hata yaparak ve yanılarak bulabiliyor.
Redburn bana biraz da Victor Hugo’nun Deniz İşçileri’ni anımsattı. İki yazar da denizi masalsı bir macera sahnesi olarak görmek yerine; insanın ekmek kavgası verdiği, sert ve acımasız bir emek alanı olarak
Herman Melville’in Redburn romanını okurken, bunun yalnızca bir deniz macerası olmadığını çok erken fark ettim. İlk bakışta genç bir denizcinin yolculuğunu anlatıyor gibi görünse de, aslında bir büyüme, hayal kırıklığı ve gerçeklerle yüzleşme hikâyesi.
Benim için romanın en güçlü yanı, Wellingborough Redburn karakterinin geçirdiği dönüşümdü. Romanın başındaki Redburn ile sonundaki Redburn aynı kişi değil. Yolculuğa çıkarken dünyaya daha romantik ve daha saf bir gözle bakıyor. Deniz hayatını, uzak şehirleri ve macerayı hayal ediyor. Ancak yaşadıkları onu yavaş yavaş gerçek dünyanın sertliğiyle tanıştırıyor. Bu değişim bana oldukça doğal ve inandırıcı geldi.
Özellikle Liverpool bölümleri beni etkiledi. Redburn’ün çocukluğundan kalan anılarla kurduğu hayallerin, gerçek şehirle karşılaştığında parçalanmasını okumak oldukça çarpıcıydı. Bir zamanlar zihninde büyüttüğü yerlerin gerçekte çok farklı olması, bana insanların bazen geçmişe ve anılara gereğinden fazla anlam yüklediğini düşündürdü.
Kitapta dikkatimi çeken bir diğer nokta da Melville’in yoksulluk ve sınıf farklarını anlatış biçimiydi. Özellikle liman çevresindeki insanlar, göçmenler ve sefalet içindeki aileler yalnızca arka plan olarak kullanılmıyor. Redburn’ün gözünden onların hayatlarını da görüyoruz. Bu yüzden roman sadece bir gemi hikâyesi olmaktan çıkıp dönemin toplumuna dair güçlü gözlemler içeren bir metne dönüşüyor.
Kendi adıma romanda en çok sevdiğim şey, Redburn’ün kusursuz bir kahraman olmamasıydı. Zaman zaman hata yapıyor, yanılıyor, fazla hayal kuruyor ve bazı şeyleri geç anlıyor. Ama tam da bu yüzden gerçek geliyor. Onun yaşadığı deneyimlerde gençliğin saflığını ve hayatın kaçınılmaz öğreticiliğini görmek mümkün.
Melville’in daha çok Moby Dick ile tanınması nedeniyle Redburn bazen gölgede kalıyor.
Herman Melville denildiğinde şüphesiz ki ilk akla gelen Moby Dick oluyordur. Şimdi Moby Dick kitabını düşünün; Kaptan Ahab’ı o meşhur yolculuğa çıkmadan önce biraz oyalayarak Pequod gemisini durduralım ve Ishmael’i bir süreliğine ödünç alalım. O huysuz, aksi, acımasız, ama bir o kadar da sevdiğimiz Ahab bize çok kızacak ama Ishmael bize lazım. Ona “Gel bakalım Ishmael Kardeş; bize biraz anılarından bahset; özellikle de ‘İlk Sefer’inden...” deyip sözü ona bırakalım. Arada sırada Ishmael yerine Herman Melville’ın bizzat kendisini oturtup gerçek yaşantısından ilk denizcilik anılarını isteyelim. E tabii ki onu, özellikle de ‘Varlıklı bir tüccarken, Amerika’nın en buhranlı döneminin kurbanlarından biri olarak iflas bayrağını çekip akıl sağlığını yitirmiş ve vefat etmiş bir babanın’ geride kalan sekiz çocuğundan üçüncüsü olan beş parasız ve karada bulamadığı umudu denizde bulmayı umarak, hayallerinde sürekli görmeyi arzu ettiği İngiltere’ye giden bir gemiye miço olarak adını yazdıran Küçük Herman olarak dinleyelim. Şimdi Ishmael ile Herman’nın anlattıklarını birleştirerek, bunları yaşayana yeni bir isim verelim: REDBURN WELLINGBOROUGH.
Babasının ölmeden önce tüccarlık nedeniyle gezdiği ve gördüğü yerler hakkındaki anılarıyla, evlerinde tek değerli varlık olarak kalan kitapları okuyarak edindikleriyle, gözlem gücünden ve merakından kazandığı bilgiler ile “büyümüş de küçülmüş” bir delikanlının macerası olsa da; bu kitap, yarı kurgusal- yarı otobiyografik yapısıyla, en az Moby Dick kadar övülmeyi hak etmektedir.
Melville’ın hayatına göz attığımızda, gemicilik ile ilgili kitaplarla yazarlığa adım attığını açıkça görmekteyiz ki bunu denizde geçen yıllarının bir sonucu olarak dillendirmemiz hiç yanlış bir söylem olmaz. Yazdığı ilk iki kitabının denizcilik ile ilgili olmasına
Redburn, hayatı okumayi bilmeyen, kendisiyle ilgili tam ve gercekci fikirleri olmaysn genc bir delikanlidir. Babasının yaptigi gibi bir deniz yolculuguna çıkıp bunun kendisine katacagi degerleri dusunurken hayatin gerceklerini atlamasi onun icin hicte iyi sonuclar dogurmayacaktir.
Kitabin en sevdigim yani yavas yavas bir insanin dusunce biciminin yogurulusunu izlemek oldu. Adim adim hayatin ve getirdiklerinin sorgulanma tarzi, aile ve degerlerle ilgili kaideler, arkadaslar ve yanlislar uzerine cok iyi zamana yayilmis yavas ogrenilisi goruyoruz.
Aci gercekler ve ilk izlenimlerle dolu, herseyin tane tane aciklandigi ama sıkılmadığım muhtesem bir eserdi. Insanlar icin yozlaşmanın varligi ve ogrenilisi, zamanin getirdigi kazanimlar ve dsha niceleri bu kitapta bulabilirsiniz.
Romandaki ana karakter, çocukluğunda dedesinin anlattığı okyanus aşırı deniz seferlerinde yaşadıklarının etkisinde kalarak daha önce hiçbir deneyimi olmamasına rağmen yaşadığı köyden ayrılarak bir gemiye miço olarak yazılır. Romanda bu gencin hayalleriyle başladığı serüveni gerçeklerle karşılaşınca hayal kırıklıklarıyla ve değişik deneyimlerle devam eder. Edebi değeri olmayan ancak çevirisi başarılı ve okuyucuyu sıkmayan bir roman.
Genç Redburn’ün tek bir hayali vardı: denize açılmak. Fakat miço olarak ilk seferinde, Highlander’ın mürettebatı zayıflığıyla alay ederken ve acımasız denizci Jackson gözünü korkuturken, Redburn’ün New York’tan Liverpool’a uzun bir yolculuğa dayanması gerekiyordu. Melville’in bir yük gemisindeki deneyimlerinden ilham alan Redburn, acı tecrübelerle masumiyetin yok oluşunu anlatıyor.
“Redburn bir kitap değil, Herman Melville adındaki bir denizcinin dehasıyla ortaya çıkan bir sanat eseri.”
–Elizabeth Hardwick
“Melville’in ilk deniz seferiyle ilgili anılarına dayanan Redburn, onun olgunluğa erişirken attığı ilk acı çığlıktı.”
–Lewis Mumford
Reklam
Yazar Hakkında
Herman MelvilleYazar · 26 kitap
Herman Melville, Amerikalı yazardır.
Bir Amerikan edebiyat klasiği kabul edilen Moby Dick adlı ünlü romanın yazarıdır. Uzun yıllar boyunca unutulmuş bir yazar olarak kalmış; 1920'li yıllarda yeniden keşfedilip büyük bir yazar olarak kabul edilmiştir.
Yaşamı
1819'da New York'ta dünyaya geldi. Sekiz çocuklu bir ailenin üçüncü çocuğudur. 1830'da iflas eden babası, iki yıl sonra hayatını kaybedince Herman Melville, çocuk yaşta çalışmaya başlamak zorunda kaldı. Bir yandan okuyup bir yandan çeşitli işlerde çalışarak geçen beş yıl boyunca tarih ve antropoloji kadar Shakespeare'in eserlerini okuyarak kendini geliştirdi.
On sekiz yaşında Liverpool'e giden bir gemide tayfa olarak iş buldu; aynı gemi ile tekrar New York'a döndü. Bu deneyim, ona ileride yazacağı romanlar için malzeme sağlayan seyahatlerden ilkidir.
Bir kaç yıl New York'ta özel ders vererek hayatını kazanmaya çalışan Melville, 1841'de Acushnet adlı bir balina gemisine denizci olarak kabul edildi ve Pasifik'te yeni bir seyahate başladı. On sekiz aylık bir yolculuğun sonunda gemidekilerin kötü tavrından yıldığı için bir arkadaşı ile birlikte Markiz Adaları'nda gemiden kaçtı. Yamyam olarak bilinen Typee yerlilerinin arasında bir ay kadar yaşadı. Adaya gelen bir Avustralya gemisi ile yeniden denizciliğe döndü ancak gemide çıkan isyana katılmakla suçlandığı için Tahiti civarında bir yerel hapishanede birkaç gün tutuklu kaldı. 1843 yazını Tahiti'de yerliler arasında geçirdi. İleride yazacağı Moby Dick adlı romanın düşünsel altyapısı bu sırada oluştu. Bir başka balina gemisi ile Hawaii'ye kadar gitti.
Otuzlu yaşlarında Boston'a döndükten sonra artık deniz seferlerine bir son vermişti; ailesinin teşviki ile kitaplarını yazmaya başladı. 'Tippee' ve 'Omoo' adlarını taşıyan ilk iki kitabı 1846'da yayınlandı. Bu kitapları, yerliler arasında geçen günlerine aitti. 1850 yılında yayınlanan 'White Jacket'ta ise bahriye erlerinin zorlu hayatını anlattı. İlk kitapları onu bir anda hem İngiltere hem Birleşik Devletler'de çok ünlü bir yazar haline getirdi. Bu dönemde eski bir aile dostunun kızı olan Elizabeth Knapp Shaw ile evlendi. Çift, dört çocuk sahibi oldu. 1850'de Massachusetts'te bir çiftlik evi satın alan Melville, çiftlik işleri ve yazı ile uğraşarak 13 yıl boyunca bu evde yaşadı. 'Arrowhead' adını verdiği ev, günümüzde müzedir.
Yazar, en büyük eseri Moby Dick'i 1851'de tamamladı. Başlangıçta, balina avcılığını anlatan bir serüven öyküsü olarak tasarladığı kitabı tamamlamak üzere iken Amerikalı yazar Nathaniel Hawthorne ile tanışıp arkadaş olmuştu. Hawthorne'un tavsiyesi ile kitabını simgesel anlamlarla yüklü bir romana çeviren Melville, eseri dostuna adadı. Ancak kitap yayınlandığında beklediği başarıyı yakalayamadı ve çok olumsuz eleştiriler aldı.
Yayımcısı Harper's bir sonraki romanını basmayı reddedince maddi sıkıntıya giren Melville 1866'da New York'ta gümrük müfettişi olarak çalışmaya başladı. Bu dönemde yazdığı 'Pierre' ve 'Piazza memories' gibi kitaplar ilgi görmedi. Son yıllarında düz yazıyı bırakarak kendini tamamen şiir yazmaya verdi; şiirlerini kendi parasıyla bastırdı.
1888 yılında emekli oldu ve en büyük eserlerinden biri sayılan 'Billy budd'ı yazdı; eseri bastırmaya fırsat bulamadan 28 Eylül 1891'de New York'taki evinde kalp krizi geçirerek hayatını kaybetti.
Uzun yıllar boyunca unutulmuş bir yazar olarak kalan Melville, 1920'li yıllarda yeniden keşfedildi ve büyük bir yazar olarak kabul edildi. Eserleri Amerikan Kütüphanesi tarafından toplanıp basılan ilk yazar oldu.
