Yazar:
Kaveh Akbar
Çevirmen:
Berkan M. Şimşek
Tahmini Okuma Süresi:
12 sa. 1 dk.
Sayfa Sayısı:
424
Yayınevi:
Holden Kitap
Orijinal Adı:
Martyr
ISBN:
9786255539007
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
İran asıllı Amerikalı yazar Kaveh Akbar’ın “Şehit!”i çok güzel bir çağdaş Amerikan edebiyatı eseri. Çevrilmesini heyecanla bekliyordum, beklediğime değdi neyse ki. Çeviri de oldukça başarılı.
Yazarın kendisinden izler taşıdığını düşündüğüm Cyrus adlı, İran’da doğmuş, bebekken ABD’nin vurduğu bir uçakta annesini kaybedince babasıyla beraber ABD’ye göç etmiş, üniversitede de hayattaki tek yakını babasını aniden kaybeden, şiire meraklı, bağımlı ve eşcinsel bir gencin, hayatı, hayatın anlamını ve ölümü sorgulamasını anlatıyor kitap kısaca. Oldukça çok ve büyük meseleyi masaya yatırıyor yazar ancak o kadar başarılı bir şekilde yapıyor ki bunu, metin asla dağılıp gitmiyor ya da her tuşa basılıyormuş hissi vermiyor. Edebiyatın gücünün ne anlatıldığından ziyade nasıl anlatıldığından geldiğini görüyoruz yani yine.
Boşuna yaşamaktan ve boşuna ölmekten korkuyor kahramanımız. İnsanın içindeki boşluğu doldurması, hayatını daha yüce ve kendinden başka bir amaca adama ihtiyacı ve buradan hareketle ölümünün de bir bedenin yok olup gitmesinden öte bir anlamı ve hatta işlevi olması fikrinin peşinden koşuyoruz karakterimizle kitap boyunca. Büyük sorular bunlar ama bence Akbar gayet başarılı bir şekilde altından kalkıyor: Her şeyden önce gayet insani biçimde, her sorunun da cevabının belki de olamayacağını ve esas meselenin de bu olmadığını atlamıyor. Bu büyük soruların yanında pek çok yan izlek de var metinde, ki bence bunlar da en az ana izlek kadar güçlü ele alınmış: göçmenlik, kimlik, aidiyet, asimilasyon, aile, dil ve dünya düzeni gibi pek çok konuya temas ediyor Akbar.
Ele aldığı meselelerin hakkını verircesine, iyi yazılmış bir metin bu. Öncelikle, farklı karakterlerin ağzından dinliyoruz farklı bölümleri ve bu kısımlarda üslubu, bakış açısını değiştirmek konusunda yazar çok
5/10
2025 155. kitabı
Sürekli önüme çıktığı için okumaya başladığım bir kitap oldu Şehit. İyi başlamış olsa da iki üç sefer bırakma noktasına geldim. Roman bestseller olmak için yazılmış adeta. Bestseller olması gereken bir kitapta neler olur diye bir liste yapıp her bir maddeyi doldurmuş yazar. Göçmenler, farklı dinler, farklı cinsel yönelimler, sanat dünyası, Amerikan rüyası ne ararsanız var.
Bazı romanları okurken kurgularında büyük bir işçilik olduğunu fark ederim. Yazarın metinle uğraşmış olduğu düşüncesi hep hoşuma gitmiştir. Bazı yazarlar ne anlatsa okunur ama bazılarında bu işçilik olmalıdır. Bu kitaptaysa işin zanaat kısmı çok yorucuydu. İran asıllı karakterimiz başlarda iyi kurulmuş gibi olsa da kurguyla birlikte inandırıcılığını yitirdi. Muhtemelen Amerika'daki çeşitliliği iyi yansıtıyor diye çok sevilmiştir. Göçmenliğin getirdiği bir yere ait olamama hissi güzeldi. Annesizlik de eklenince karakterin alkol bağımlılığı da anlaşılırdı. Ölüm takıntısını da kabul ettim. Ama bir sergide kanser hastası bir sanatçı ile vaktini geçirip, şehitlik kavramına takıntı geliştirmesi, karakterin inandırıcılığını götürdü. Yazar her şeyi karaktere öyle bir yığıyor ki ne varoluş krizi ne de buhranı anlamlı oluyor. Sergideki sanatçıyla olan hikayesiyse öyle bir yere gitti ki gözlerimi devirerek bitirmek zorunda kaldım.
Romanın pasajlar halinde zamanda gezinmesi güzeldi. Karakterimizin ailesini tanıtma yolunu sevdim. Her birinin hayatından belli aralıkları okuyarak tanımamız çok güzeldi ve bence kitabın en güçlü yönü buydu. Fakat aile kurgusu inandırıcı olmayınca bu da yarım hissettirdi. İran ve Amerikan kültüründeki ayrılıkları göstermek için kullandığı ögelerin de harcandığını düşünüyorum. Körfez Savaşı, Firdevsi, Füruğ Ferruhzad ve unuttuğum onlarca element yüzeysel bir şekilde kullanılmıştı.
İran asıllı Amerikalı yazar Kaveh Akbar’ın Şehit’i bende tuhaf bir boşluk hissi bıraktı. Kitabı bitirdiğimde “Ben bu kitabı sevdim mi, sevmedim mi?” sorusuna net bir cevap yoktu elimde. Daha çok, yarım kalmış bir duygunun tortusu kaldı.
Hikâyenin merkezinde İranlı bir aile var: Ali, Rüya ve Cyrus. Trajik bir uçak kazasında Rüya hayatını kaybeder. Geride kalan baba, oğlunu da alarak İran’dan ayrılır ve bir daha dönmemek üzere Amerika’ya yerleşir. Kurgu, İran asıllı bir Amerikalı olarak büyüyen Cyrus’un etrafında şekillenir. Hayatında uzun yıllar alkol ve uyuşturucu bağımlılığı, derin bir aidiyetsizlik hissi ve içsel bir savrulma yer alır. Şehitlik kavramı da tam bu kırılma noktalarında zihnine sızar.
Metin, yas, kimlik, inanç ve bağımlılık gibi temalara yaslıyor sırtını. Kurgunun çok sesli yapısı ve yazarın yer yer başvurduğu şiirsel dil, okumayı kolaylaştırıyor; sayfaların elinizden kayıp gitmesini sağlıyor.
Bir ilk roman olduğu düşünülürse oldukça başarılı bir metin Şehit. Ama bence metinde beni yakalamayan sorun: Her şey anlamlı olma çabasında, fakat bazı duygular bana ulaşmadı. Kitapla aramda hep ince bir mesafe kaldı. Ne tamamen içine çekti ne de bütünüyle dışarıda bıraktı.
"Kalbi kırık bir küçücük bir adam var kalbimde..."
Başlarda sonunun böyle biteceğini hiç tahmin etmemiştim. Bir de başka bir ülkede yaşamak, hem de zorunlu yaşamak, kimlik bunalımı... Var oluşu sorgulama, kavramlar üzerinden hayatını, yaşamında olanları anlamlandırmaları anltiyir aynı zamanda. Göçmen olmak, Ortadoğu'lu olmak, hele hele Am*rika'da yaşadığı hem mücadeleyi hem kimlik arayışını olaylar örgüsünden anlatan bir kitaptı. Ve okurken şöyle bir not almışım;
"KAYBOLMAK İSTEMEK"
Bazı yaşamlar çok zor, çok daha fazla emek ve hayatta kalmak için efor istiyor... İşte Cyrus'un da yaşamı böyleydi.....
Çevirisi de çok iyiydi. Teşekkürler .
#kavehakbar #gulsahinkitapligi #martyr
Daha ilk sayfadan sizi içine alan kitaplar vardır ya, Şehit!’te öyle oldu benim için. Sayfalar akıp gitti ve ben çok güzel bir hikayenin tanığı oldum.
İnsanın anlam arayışı ölüm söz konusu oluncada beliriveriyor, yaşamının olduğu kadar ölümününde bir anlamı olsun istiyor insan. Aslına bakarsanız ölüm de yaşamın bir parçası. Genel olarak bu iki kelimeye birbirlerinden ayrıymış gibi baksakta yaşam, ölümü kapsayan bir şey.
İran asıllı Amerikalı yazar Kaveh Akbar’da bu kitabıyla insanın anlam arayışına ölüm üzerinden bakıyor. Ölümü sanat ile ilişkilendirerek, anlamlı olanın ve kalıcı olanan sanat olduğunu vurguluyor. Kitabı bu kadar sevmemin nedeni de bu aslında. Bu anlamı şahsi hayatımda, sanata dair yaptığım her şeyde tecrübe ediyorum ve bende, yazarla aynı yerden bakıyorum olaya. Sanatın mucizevi yönü beni tekrar ve tekrar mest ediyor!
Öte yandan, kurgu katman katman açıldıkça, baş karakter Cyrus’a ve annesine dair okuduğumuz detaylarda şunu da görüyoruz; sanatın, insanlar yaşarken onlara tutunacak bir dal olmasını görüyoruz. İnsanın anlam arayışının yegane bir parçası olduğunu görüyoruz. Neresinden bakarsak bakalım mucizevi bir şey!
Ayrıca kitabın dili de oldukça keyifli ve akıcıydı. Kitabın dili, aslında şair olan yazarın şair kimliğinden besleniyor ve ortaya sürükleyici ve bir o kadar da etkileciyi bir dil çıkıyor. Kitabın her bölümünde baş karakter Cyrus’un anlamlı ölebilmek üzerine, şehit olmak üzerine kaleme almak istediği ve adını “Şehitler Kitabı” koyduğu eserinden bazı kesitler de okuyoruz ayrıca. İnception misali “kitap içinde kitap” yani. Hatta kurgu öyle bir yere gidiyor ki, kitabın bir bölümünde, İran şiirinin, divan edebiyatının köklerinden biri olan Firdevsi ile ilgili bir hikaye de okuyoruz. Edebiyata nasıl doyduğumuzu varın siz düşünün!
Son olarak,
Ölmenin farklı sonuçları vardır. Bazen tarih yazarsınız kitaplarda, dillerde dolaşır adınız. Bazen yakınlarınızın yası sonrası nadiren anımsanacak bir anıya dönüşürsünüz. Bazen siz olmasanız da sizi yaşatacak anlam yüklenecek bir çok şey yapmış olursunuz.
Yazar ölümü anlamlı kılıp bir imge olmak istiyor. Ama yaşamı karmaşa ve gelgitlerle dolu. Bu karmaşadan sıyrılıp bir terapi sürecine ve Şehid olmaya karar verecekken aslında yaşamındaki kişileri, olayları, travmaları sorgulayıp tamamen bir varoluş sancılarını yoklayan yanlarını okuyor buluyorsunuz kendinizi.
Aldığı ödülleri hakedecek özgünlükte bir eser olmuş. Anlatımı yormuyor ve ele alışı yaklaşımı oldukça güzel. İranın mistikliği ile Amerikanın kaotik kişilik yapısı içiçe geçmiş. Tabi ki karakterin yönelimi, geçmiş bağımlılıkları, kendine uygun bir son arayışı içinde karşılaştığı şaşırtıcı sürprizler güzel bir kurgu çıkarmış ortaya. Özellikle İran’da savaş esnasında yaralıların, ölmek üzere olan ağır durumdaki yaralıların arasında atla gezinen dayısı ve bunun psikolojik çatışmaları etkileyiciydi. Tabi ki karakterin ilk yaptığı işte garip bir gizem de var. Yeni çevirisi yapılmış bir eser ve özgün kitap arayışında olanlar için mutlaka okunmalı. Keyifli okumalar.
Kaveh Akbar'ın 
Şehit! 'i yazarın ilk romanı olarak karşımıza çıkıyor. İlk romana göre baya başarılı bir metin. Özellikle kitabın sonuna doğru metinden iyice keyif aldım. Ölüm üzerine sohbetler çok iyiydi.
Kısaca konusuna değinecek olursak; Cyrus Şems, İran'da doğmuş ancak daha bebekken babası ile Amerika'ya göçmüş, annesini kaybetmiş bir gençtir. Uyuşturucu ve alkol batağına saplanmış, hayattaki yerini bulmaya çalışan biridir. Daha o bebekken annesinin bindiği uçak, Amerikan ordusu tarafından vurulup düşürülür ve annesi hayatını kaybeder. (Bu olay, 1988'de gerçekten yaşanmış ve 290 kişi hayatını kaybetmiştir.) Annesinin bu kadar basit bir olayda bir sayıdan ibaret olarak ölmesini kabul edemez ve şehitlik kavramı üzerine sorgulamalara başlar. Ve kime şehit deneceği üzerine bir kitap yazmaya karar verir.
Cyrus'un dönüşümüne şahitlik ediyoruz. Okuması akıcı, yer yerde şiirsel bir kitaptı. Ancak kitapta bir derinlik oluşsun diye bekledim ama o kısım bana göre eksik kaldı. Yada ben o konuda fazla beklentiye girdim. Birde zaman zaman Yeşilçam esintileri vardı kitapta. Okuyanlar ne demek isteyeceğimi anlayacaklardır, buna gerek var mıydı emin değilim. Ama her şeye rağmen ben romanı sevdim. Göçmen olan Cyrus'un tam Amerikalı olamaması, hep o arada kalmışlık hissini ben yeterince hissettim. Birde babası Ali'ye çok üzüldüm, sadece o tavuk çiftliğinde hayatını tüketmesi nedense beni çok üzdü.
Ölüm üzerine farklı bir kitap okumak isteyenlere tavsiyemdir
Göçmenlik , aidiyet duygusu , eşcinsellik , alkolizm ve ölümün anlamı . Tüm bu konular ve fazlası sırf çok satanlar listesinde üstlerde olsun diye bu kitapta yer almıyorlarsa ben de Arzu değilim.Amerika’da olan göçmen yazarlara sırf bu nedenle ödül veriyorlar galiba. Gereksiz küfürlerle altı çizilsin diye zorla yazılmış cümlelerle dolu bir sürü sayfa , ben ne okudum şimdi diyorsun
4/10
2025 47. kitabı
İran asıllı yazarın bol ödüllü ilk kitabı imiş. Anlamlı ve iz bırakan bir ölümün nasıl olacağı üzerine kurgulanmış bir kitap olsa da içinde yok yok. Dışlanma, göç, savaş, ayrımcılık, uyuşturucu ve alkol bağımlılığı, eşcinsel ilişkiler, sanat vs vs. Ben ne okudum dedim kitap bitince . İran-Irak savaşı sırasında dağılan bir ailenin hikayesi aslında.
Normal hayat akışına uymayan bir çok nokta olduğunu ve tesadüflerin romanı çok basit bir hale dönüştürdüğünü düşünüyorum. Sanırım yazar popüler olup ilgi çeken her konuya bir değineyim demiş ve sonuçta tüm tuşlara basmış. Ben naçizane çok beğenemedim dolayısıyla tavsiye diyemiyorum.
kitabın kapağı için bile okunur:))
Puan vermedi
inanılmaz bir kitaptı. kurgusu çok güzeldi. gayet akıcı. fakat can acıtan bir kitap. sürekli karakterlerle empati kuruyorsunuz ve bir yerden sonra canınız acıyor. kitabın sonunda ilginç bir kedi yumağı var. yeri geliyor anakaraktere hak veriyorsunuz ve düşüncelerini onaylıyorsunuz ama yeri geliyor sinirlenip her şey daha farklı olabilirdi diyebiliyorsunuz. tabi ki gene bir savaş ve otoriter rejimin kıydığı insanlar var. kesinlikle farklı bir kitap.
Yazar Hakkında
Kaveh AkbarYazar · 0 kitap
Kaveh Akbar (d. 15 Ocak 1989; Farsça : کاوه اکبر) İran asıllı Amerikalı şair, romancı ve editördür. Calling a Wolf a Wolf ve Pilgrim Bell şiir koleksiyonlarının ve Martyr! adlı romanın yazarıdır , New York Times'ın en çok satanlar listesinde yer almıştır, Ulusal Kitap Ödülü finalistidir ve Barack Obama'nın yılın en sevdiği kitaplarından biridir .
