Yazar:
Laurence Sterne
Çevirmen:
Nuran Yavuz
Tahmini Okuma Süresi:
18 sa. 49 dk.
Sayfa Sayısı:
664
Basım Tarihi:
Mayıs 2018
Yayınevi:
Yapı Kredi Yayınları
Orijinal Adı:
The Life and Opinions of Tristram Shandy, Gentleman
ISBN:
9789753631433
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Tamamını okuman için biraz sabretmen gerekiyor sevgili okur. Okurken bir-iki-üç-dört-beş-altı-yedi-sekiz sabır taşı parçalaman muhtemel. Bu yazıda sana bu kitabı nasıl okumaya karar verdiğimi anlatacağım-tabii klavyem bana güç verdikçe. Sana yazı boyunca güzel sürprizlerim olacak-ama duyu organlarını sekiz açman gerek. Lafı uzatıp seni farklı yerlere ve zamanlara götürürsem mazur gör-bu çetin yolda tek destekçim kelimeler olacak-onlara ne kadar az güvensem de. Başlamadan önce yazının birine ithaf edildiğini de belirtmek isterim. İlerledikçe daha iyi anlayacaksın. Hazırsan başlıyorum-
Rıza gösterirseniz ilk önce kitabı nerden aldığımı size anlatmak isterim-bunu anlatmazsam hikayem size yavan gelebilir-sonra hikayeye tam olarak başlarız.-Tabii bunu yaparken de önce aldığım yerin çevresinden bahsetmeliyim ki-aldığım yeri tam olarak aklınızda canlandırabilin. Bu yer- Atatürk Bulvarı-Ziya Gökalp Caddesi-Mithatpaşa Caddesi üçgeninde-Bayındır 1. Sokakta,-Zafer İşhanı-Giyim Dünyası-Flo-Passage Pub-Gürkan Plak-Urfalı Hayrağ’ın Yeri gibi dükkanları bulunca aldığım yeri görebileceğin-içerisinde-zemin katta; İşler Kitapevi, Yargı Kitapevi, Başkent Kitapevi, Paşa Sahaf, Pala Sahaf-ilk katta; Piraye Sahaf, Hazar Sahaf, Neva Kitapevi, Gülden Sahaf, Aşiyan Sahaf, Nevzat Kitapevi, Ve Kitap-ikinci katta; Cumhur Sahaf, Bulak Sahaf, Kırkambar Kitapevi-üçüncü katta; Sahra Kitap, Sedir Kitap, Akdağ Kitapevleri bulunan-unuttuğum kitapevi, sahaf varsa beni bağışla-hepsini aklımda tutamam-bir çarşı. Kitabı bu çarşıdan aldım işte. Şimdi daha iyi devam edebiliriz hikayeye-
İlk olarak kitabı nereden aldığımı anlatmayı uygun buldum-sevgili okur. Bu hikayem için önemliydi. Hikayemi önemli kılan bir şey daha var-bu sayıyı sekize de çıkarabilirim ama buna vaktim yok. Şimdi onu da anlatacağım.
Bu neyin kafası?Edebiyat
Bugüne kadar okuduğunuz tüm kitapları unutun! Böylesini okumuş olmanız mümkün değil.
Adam modernizm öncesinde post-modern roman yazmış resmen..
Öncelikle kitabın neyi anlattığını değil de anlatmadığını söyleyeyim: Bu kitap Tristram Sandy adlı beyefendinin hayatını ve görüşlerini anlatmıyor. Böyle bir beklentiniz olmasın.
Biz kitabın büyük bir çoğunluğunda Tristram'ın doğmasını bekliyoruz. Ve doğduktan sonra da olaylar hızla alıp gitmeyecek ve konu yine farklı yerlerde dolanacaktır.
Işte kitabın konusu tam da budur: Konusuzluk.. Yani kitap size birbirinden tamamen farklı birçok şey anlatırken aslında gerçekte hicbir şey anlatmıyor. Bu kitabın konusu nedir diye sorana "yani, şeyy, kem küm" diyebilirsiniz ancak. Yazar bu konuda o kadar iddialıdır ki " Bir sonraki sayfada ne yazdığımı tahmin edeceğinizi bilsem o sayfayı yırtıp atarım." demektedir.
Aslında kitabın baş karakteri Tristram Sandy değil amcası Toby'dir. Zaten okuduğumuz her şeyi Tristram'ın ağzından dinlesek de kendisi de bunları amcası Toby'den öğrendiğini belirtir.
Üslûp konusunda ise bambaşka bir dünya..
#okudumbitti
Hasan Ali Toptaş'in Harfler Ve Notalar kitabında övgüyle bahsettiği, Kuşlar Yasına Gider kitabında, kahramanın sürekli kitapçıya Tristram Shandy kitabı geldi mi? diye sorması ile bu kitabı oldukça merak ettim.
.
Borges'in kitaba adını veren Kum Kitabı öyküsü beni çok heyecanlandırmıştı. Başı ve sonu olmayan, sayfalarında yazanların sürekli değişmesi ile aynı sayfayı ikinci defa okuyamacağınız ve bu sebeple asla bitmeyecek kitap. İşte Sterne'nin bu kitap ile hayalimdeki Kum Kitabı'na oldukça yaklaştığını görmem ve yaşadığım heyecanı varın siz düşünün. "—Git! diyor bir gün yemekte burnuna konan ve yemek boyunca canına okuyan bir sineğe—ve sonunda, sayısız nafile hamleden sonra, onu yakalayınca da,—senin canını yakmayacağım diyor Toby amcam, sofradan kalkıp odayı elinde sinek boydan boya katederek,—saçının bir teline bile dokunmayacağım—git, diyor, camı kaldırıp uçup kurtulması için avcunu açarak, git zavallı musibet, uç git, niye senin canını yakayım ki?—Bu dünya sana da yeter bana da.” Tıpkı bu alıntı da olduğu gibi, ilk sayfasının aralanması ile kitabın içine süzülen bir sinek gibi ne yapacağınızı bilmeden harfler arasında dolaşıyorken, sayfaların arasında kalıp ezilmemek için büyük bir dikkat ile bir sonraki sayfaya konuyorsunuz. .
Yazar, anlatmak istediği şeyi anlatmaktan kaçmak için kitabın içerisine derin kuyular açmış sanki. Ve Sonsuz gibi gelen bir düşüş sonrasında ipini kuyuya sarkıtıp sizi tekrar yukarı çekiyor. Ve sonra yine bir kuyu. Dikkat etmek faydasız. Her bir kuyuya düşmeniz ve başınızı yukarıdaki açıklığa doğru kaldırıp ipin aşağı süzülmesini beklemeniz gerekiyor. .
Sanırım hâlâ kitabın konusu nedir? sorusunu cevaplayamadım🤔 .
Bunu yapabileceğimi de zannetmiyorum. Zira aklım hâlâ kitabın 55. ve 56. sayfalarının karanlığında. Çünkü benim
Puan vermedi·664 syf.··
Beğendi
·2018 44. kitabı
·82 günde okudu
·Okunma: 28 Haziran 2018 14:22
Laurence Sterne'nin ince zekâsıyla birleştirerek ortaya çıkardığı otobiyografisini yazmak için yola çıktığı "Tristram Shandy" kitabıyla edebiyat dünyasına; Cervantes, Don Quijoet kitabıyla Nasıl Roman kavramının oluşmasını sağladıysa, Laurence Sterne de Roman Yazan yazarların oluşmasını sağlayarak önemli katkılarda bulunmuş bir eser yazmıştır. 18. Yüzyıl'da Cervantes'den dolayı artan edebiyat dünyasında yazılan eserlerin her geçen gün artarak çoğalması ve bunun sonucunda yazarlar ve eleştirmenleri hiciv ederek, yaşamın yazım dünyasında uçsuz bucaksız bir metne ait biçimsiz ,anlatıcıyla okur arasında samimi bir şekilde yer yer her şey de olduğu gibi okurunu da iğneleyerek bunun yanında kitabın içinde olayların akışında yan rollerden biriymiş gibi olayın içinde tutarak özgün bir eser yazmasıyla olaya çok farklı bir şekilde bakılmasına neden olmuştur.
Her yönüyle bir okur olarak istemsizce yazarın zekâsı ve histerikli bir şekilde alay etmeyi seven, zekâsı karşısında metinle didişirken, bu didişmenin sonucunda okur olarak kendimi ümitsizce sağa sola bakınarak, kitabı aşırı zorlanarak, kendimle çelişerek 82 günde okuduğumu belirtmek isterim. Bu yönüyle bile benim için kitap hayatımın en önemli kitapları içinde yerini aldı.
Laurence Sterne bir kurguya bağlı kalmadan hayatını en başından hatta doğumundan öncesine kadar anlatmaya başlaması 630 sayfalık kitabın 500. Sayfasına gelene kadar ki süreçte hala altı aylık olmda Shandy hâlâ günümüzde okuyucuyu cezbetmesi ve her okuru yazmaya teşvik etmesi özelliğinin yanında hem basittir, hem de bir yandan Laurence Sterne tarafından büyük bir titizlikle oluşturduğu bir bilmecedir.
Trıstram ShandyEdebiyat
Tristram Shandy eşsiz bir kitap olmasıyla beraber yazarı Laurence Sterne' nin hayatı da bir o kadar eşsiz. Kitabın ayrıntılarına girmeden önce Laurence hakkında bilinmesi gerekenler önceliklidir. Kendisi bir din adamıydı aslında ve hayatını seyahatlere çıkarak renklendiriyordu. Kendi gibi kitaptaki Thristram karakteri de iyi bir gözlemciydi. İlk olarak bu kitap anonim yazıldı çünkü o dönemi düşünmek gerekirse bir din adamından böyle bir kitabın oluşması beklenemez. Anonim olması uzun sürmedi tabi. Okuyucular anladılar kim olduğunu, kendini saklayamazdı da. Eleştiri ve sivri diliyle de bilinen Laurence siyasette de rolünü oynadı. Kitaba gelirsek bir konusu yok. Bölümlerden oluşan hikayeler var ama bu hikayelerim hepsi birbirinden bağımsız ve anlamsız. Okumaktan öte anlamak bir hayli güç. Tristram'ın doğumundan başlayan bu hikaye, onun etrafında gelişen olaylarla devam ediyor. Aslında kendisi ana karakter değil. Kimse bu kitapta ana karakter değil. Kitabı bitirdiğinde ne öğrendin dersen hiçbir şey. Laurence'ın yazma stili tüm yazarlarınkinden farklı ve özel. Okuyucunun hayal gücünü kullanmasına izin veren, zihni yormaya çalışan bir sistemde yazılmış. Benim şahsi görüşüm ise Laurence'ın kafa karışıklığını bu satırlarda görebilmek mümkün. Kendisi bu kitabı yazarken hasta ve hikayelerini bu sebeble de yarıda bırakıyor. İyi bir gözlemci olarak da etrafındaki olayları canlı bir şekilde yansıtabiliyor. Kitapta bir anda diller değişebiliyor; Fransızca, Latince... Tarih ve mitoloji bilgisi de bir o kadar hayran verici. Bu kitabı okumak öyle kolay bir iş değildir. Dikkat gerektirse bile kitabın konusu nedire bir cevap bulunamaz. Laurence'ın kalemi eşsiz olduğu kadar İngiliz Edebiyatı'na da eşsiz bir iz bırakmıştır.
Bu kitabı okuyabilmek için epey çaba sarfettiğimi söyleyebilirim.
İlk karşılaşmamız, Hasan Ali Toptaş'ın kimselere ödünç vermek istemem dediği kitap listesini okuduğumda oldu. Çok ilgimi çekti ama beklesin dedim. Sonra bir daha çıktı karşıma, bir daha. Okuduğum bir kitapta sonra. Tamam dedim artık okumalıyım. Almaya kalktım baskısı yok, uzun süre geçti baktım var, alamadan bitti, derken tekrar baskıya girdi hemen edindim. Artık gecikmemeliydi.
Orhan Pamuk'un dillere destan önsözü beni resmen büyüledi. Onun cümlelerinin üstüne ne söylenebilir bilmiyorum ama, düşünün, Oğuz Atay'ın Tutunamayanlar'ı için feyz aldığı bir kitap duruyor karşınızda. Oğuz Atay'ın Olric'i, Sterne'ninYorick'i..
Sterne de, Don Kişot'tan esinlenmiş deniliyor ama bence Shandy daha güzel.
Yazının bu kısmına kadar hala konusunu söyleyemedim çünkü bu kitap hakkındaki en zor şey ne anlattığını anlatmak. Kitabın isminden mütevellit, Tristram'ın hayatı anlatılıyor gibi duruyor önce. Aslında hayatını değil de, nasıl peydahlandığını anlatmak isteyen Tristram Shandy'nin anlatısı diyebiliriz. İlk 100 sayfada adı dahi geçmiyor, kitabın çoğunda doğmadı bile. Sürekli konuşuyor ama. Okura sevgili okur şeklinde hitap eden, arada özür dileyen, okuruyla kitap boyunca sohbet eden, zamanda bir ileri bir geri giderek, bazen önceki bir bölümü tekrar okuyup gelmenizi söylerek emir veren, bir çok şey söyleyen, hissettiren ve gösteren bir beyefendi bu Tristram!
Kitapta sayısız hikaye anlatıyor ama hiçbir şeyi basitçe açıklayamıyor, sürekli anlattığı şeyden sapmalar yaşıyor, okurun beyni dallanıp budaklanan bir ağaca dönüyor. Bazen merak etmiyorsa eğer okurun bu bölümü atlayıp okumaya devam edebileceğini söylerken bazen anlatısına karşı nasıl davranacağına dair talimatlar veriyor, okuyucusuna (tahammül et, hiddete
Olmasa da olurEdebiyat
Otobiyografi tarzını bu kadar başkalaştırılmış bir biçimde okumak, bir hıristiyan vaiz olan yazarın yarattığı karakterlerden birinin ağzından onun düşüncelerini dinlemek, daldan dala ve konu birliği olmaksızın yazılan kitapların gönderilerini bütünleştirmeye çalışmak çok zevk vermedi. Belki de benim keyif aldığım bir biçim olmadığı içindir, bilemedim. Öte yandan önsözünü okurken Orhan Pamuk’un kaleminden kitap hakkında bilgi edinmek ve bakış açısı kazanmak, kitabın kendisini okumaktan daha keyifliydi. Bazı sözleri etkileyici olsa da altı yüz küsür sayfalık bir kitaba ayrılan zamana değecek kadar etkileyici bir kitap değil ne yazık ki. Okuyacak olanlara kolay gelsin.
Kitabın sonunda yer alan şu egolu ifade bile yeterince itici bulmaya sebeptir:
“Okumayacak olan var mı Tristram Shandy’yi?
Böyle kötü yetişmiş ölümlü olabilir mi?”
Not: Türklere dair bazı rahatsız edici sözlere yer verilmesi de rahatsız etti. Örneğin;
“Şeytan’ın işi bu -düpedüz hınzırlık
Böylesini yapamaz ne Yahudi, ne Türk, ne de zındık.”
Okuduğum en farklı kitaptı. İlk postmodern roman olarak edebiyat aleminde yerini almış nadide eserlerden biri. Ancak bu kitap ne anlatıyordu sorusunu cevaplamak işin en zor yanı. Her şeyi ya da hiçbir şeyi, hayatın ta kendisi gibi.
Yazım stili olarak Cervantes’in Don Quijote’sini anımsatacak size. Zaten içinde de çokça atıf var kendisine. Rabelais’in Gargantua ve Pantagruel eserleri, Shakespeare’in Hamlet ve Jül Sezar’ı , çokça mitolojik olay ve karakter, felsefe, din, bilim, günlük hayat, Tristram’ın doğumu, daha çok babası ve amcası, savaş, aşk... Dedim ya hayatın ta kendisi. Tekdüze bir kurgu yok, yazar bolca kurgu dışına çıkıyor, tabiri caizse sohbet ederken daldan dala atlayarak konuşan biri gibi. Zaten kitabın ta başında okuru dikkatli olması için uyarıyor, hatta azarlıyor nerdeyse iyi ve sabırlı okurlar az olduğu için.
Kitabı okumaya niyetliyseniz tamamen beklentilerden sıyrılın ve tabula rasa halinde başlayın okumaya. Ama bilin ki kolay olmayan, farklı bir tecrübe sizi bekliyor. Unutamayacağınız bir eser olacağına eminim.
Youtube kanalım : youtube.com/user/ayseum
Laurence Sterne’nin 18.yy’da kaleme aldığı ve tarz olarak yazıldığı dönemin çok ilerisinde olan eseri Tristram Shandy Beyefendi’nin Hayatı ve Görüşleri, Tristram Shandy isimli karakterimizin ailesini, babasını, amcasını, onların fikirlerini, yaşadıkları kasabayı ve dönemi anlatmasından oluşuyor. Eserin adı ve yazıldığı dönem düşünüldüğünde her ne kadar Tristram Shandy’nin hayatını kronolojik çizgide anlattığı sanılsa da, Sterne amaçsız bir metin yazmayı amaçlamış. 9 bölümden oluşan ve tefrika halinde yayımlanan eser, ahlak, din, vicdan, evlilik gibi birçok konuda yazarın herhangi bir kural ya da düzen kaygısı gütmeden paylaştığı, yer yer de kahramanımız Tristram ve aile üyelerinin başından geçenlere yer verdiği bir metin. Sterne, Rabelais’nin Gargantua ve Pantagruel eserleri ile Don Quijote’tan çokça etkilenmiş, öncesinde bu eserlerinin okunmasının iyi olacağını düşünüyorum. Edebiyattan hoşlanan herkesin bir gün yolunun kesişeceği bu eseri keyifle okudum. Zaman zaman fazla uzatıldığını düşündüğüm kısımlar olsa da, genel olarak keyifli bir eser.
Tefrika halinde bir yayımlanmış bir kitap. Değişik bir havası var ben çok sevmiştim. Kitabın yarısına yakınına kadar ailesi Tristramın hangi şartlar altında doğumunun gerçekleşeceğini, isminin ne olacağını filan tartışıyorlar.Tabi bunlar ön plandaki olaylar arka planda çok şey vaad ediyor kitap almak isteyene...
Hasan Ali Toptaş'ın önerdiği kitaplardandır kendisi .
Yazar Hakkında
Laurence SterneYazar · 4 kitap
Laurence Sterne 24 Kasım 1713 yılında Clonmel'de dünyaya geldi. Teğmen babası, İspanya'yla savaşı bitiren Utrecht sözleşmesi sonrasında ailesiyle birlikte göç etti. 1723'de İrlanda'dan İngiltere'ye okumak için giden Sterne, orada amcasının yanında kaldı. Babası Roger Sterne 1731'de vefat etti ve Jamaika'da toprağa verildi. Laurence Sterne, 1733'de Cambridge'deki Jesus College'de okumaya başladı.
