9/10
2020 42. kitabı
“TAK TAK TAK…!
İncelemeyi tıklattım açtım girdim!
Gece sessiz… Aaa… tren gidiyor. İstasyon yakın Çufçufçuf! Dıııııtttt! Dur bakalım gökyüzüne hava açık mı? Hay Allah! Bacağım masaya çarptı. Morarır şimdi. Eyvah! Kardeşim uyandı.
--Abla yatıp zıbarır mısın artık?
--Derya kes çeneni işim var sen uyu… “
Diye girdim incelemeye, şimdi biraz ciddiyet.
Neden böyle girdim? Çünkü kitap bu şekilde ilerlemekte genel olarak. James Bey çok farklı bir yazım kullandığı için, çevirisi baya zor olmuş başyapıtımızın. Hatta örnek veriyorum bunu aceba hangi kafa ile nasıl çevirdi?:
“ Fifofom. Buynuma biy İylandalıyın kan kokusuy geliyoy.”(sayfa 75-YKY)
Yorumsuz kaldım. Devam edelim
James Joyce ile tanışma kitabımdı. Yanlış bir seçim oldu. Siz ilk bu eserden başlamayın. Ama pişman olmadım. Ön hazırlık yapıp gelmiştim. Nedir bu ön hazırlık?
Baya abartanlar var ama bence yapılması gereken ilk başta Kitabı Mukaddes hakkında bilgi edinilmeli, Odysseia ve Hamlet okunmalı. Bunlar yeterli mi? Hayır değil ancak ben şöyle düşünüyorum:
Az bilgi ile bu kitap okunup daha sonra okunması gereken kitaplar okunup, araştırılması gereken tüm bilgiler toplanıp, tekrardan okunmalı ki ben, çocukken okuduğum klasikler dışında, başka bir kitabı ikinci kez okumam. Sıkılıyorum çünkü. Ama Ulysses’i ikinci kez okuyacağım. Okunmalı ki tam olarak oturtulabilsin. Peki böyle yapılsa da tamamen anlaşılabilir mi ki? Hayır sanmam. Nitekim buyrunuz kitapla ilgili bazı sözler:
Umberto Eco, Ulysses’i ilk defa okumasını “zahmetli” sözcüğü ile tarif ederek, kitabın zor okunduğundan bahsediyor. Ayrıca Eco, Ulysses hakkındaki ilk düşüncelerini şöyle aktarıyor: “Kitabın ilk, zahmetli okumasından sonra, aradan fazla zaman geçmeden hemen söyleyelim, Ulysses bir sanat eseri değil. Joyce romanın uygulamalarında bir tür psikolojik
“Hayat, kötü bir kitabı okumayacak kadar kısadır.” /Ulysses-James Joyce
16 Haziran 1904, günlerden Perşembe.
Sıradan bir adamın, sıradan bir gününü anlatan modernizmin başyapıtı. Tüm zamanların en çok yarım bırakılan eseri. Edebiyat namına bir şeyler yapmaya çalışan birçok kişinin, özellikle Oğuz Atay’ın Tutunamayanlar kitabının 14. Bölümünde Joyce’dan ne kadar etkilendiğini görebiliyoruz. Kitap başlı başına bir bulmaca. Bunu okur olarak ben değil James Joyce kendisi belirtiyor: “Profesörleri yüzlerce yıl meşgul edeceğim.”
Aslında 841 sayfalık kitabın özeti şu: Ana karakterlerden Bloom kahvaltısını yapar, bir cenaze törenine katılır, sonrasında sokaklarda avare avare dolanır, gün sonu evine döner.
Peki sıradan bir günü anlatan bu eser nasıl oluyor da edebiyatın en zor okunan eseri oluyor? Mamafih, biz nasıl ve neden bu karmaşık eseri okumalıyız?
-İlk olarak edebiyat aşkına okumalıyız. Büyük bir dil ustasının marifetlerini, kullandığı teknikleri, kelimelerle oyununu görmek için okumalıyız.
-Anlatımın sınırsızlığını görebilmek için okumalıyız. Ulysses 18 bölümden oluşmakta ve bu bölümlerin her biri farklı bir tarzda yazılmış. Başka bir romanda lafı bile geçmeyecek şeyler tam da bu eserde ayrıntılı bir biçimde konu edilmiş.
-Modernizmi deneyimlemek için okumalıyız. Romanın düşünce sürecini gözler önüne sermesi eseri modernist kılar. Bu bilinç akışı tekniği bir yana, birçok tarzın beraber kullanılması, klasik edebiyatta bahsedilmeyen müstehcen detaylar, kimi zaman kabaca olayların anlatılması ve detaycılığı onu modernist nitelendiren diğer etkenler.
-Madem zor ve karmaşık, o zaman neden okuyorsun bu romanı diyenlere meydan okumak için okumalıyız. Herkesin imkansız dediği şeyi siz yaparsanız zafer de sizindir. Kitabın dili farklı gelebilir. Kurgu karmaşıktır. Belki
Reklam
Tek Bir Şehir, Tek Bir Gün ve Üç Kişinin HikâyesiEdebiyat
Homeros’un destanlarından biri olan Odysseia’nın yakın tarihimize evrilmiş modern bir versiyonu diyebiliriz Ulysses için. ‘’Ulysses’’ İthaka Kralı Odysseus’un adının Latince türevidir. Tıpkı Odysseia gibi on sekiz bölümden oluşan Ulysses’te bu bölümlere ek olarak üç farklı bap bulunuyor. Neden üç bap altında bölümlere ayrıldı peki? Çünkü her birinin bir karşılığı var:
1- Stephen Dedalus: Telemakhos
2- Leopold Bloom: Odysseus
3- Molly Bloom: Penelope
Homeros’un Odysseia adlı epik şiirinde Odysseus Troya Savaşı’ndan sonraki on yılını evinin yolunu bulamadan geçirmiştir. Başına birçok talihsizlik gelir. Evine döndüğünde ise sarayı taliplilerle doludur kendisi de çok yaşlanmıştır artık. Eşi Penelope de yaşlanmış haliyle hep onu bekler. Oğlu Telemakhos adadan ayrılıp onu aramaya çıkar ve bölümlerin bazıları Telemakhos’un dinlediği savaş hikâyeleriyle doludur.
Odysseia'nın bölümlerinin hepsi Ulysses’te karşılık bulmuyor aslında. Daha karmaşık bir yapısı var ve konuların içeriğine eser içinde değinilmiyor. Joyce’un arkadaşlarına Ulysses hakkında yazdığı mektuplardan anlaşılıyor durum. Bölümlerin detayını Nevzat Erkmen’in Ulysses Sözlüğü’nde okuma fırsatı buldum neyse ki. Zaten kitabı da onun çevirisinden okudum. Kitabın detaylarına geçmeden önce çeviriden bahsetmek istiyorum: İçimden geçti. Orijinaline en yakın ve en doğru çeviriyi okuduğumu düşünüyorum tabii, ama yine de zorlandığımı itiraf etmeliyim. Şöyle ki hangi kelime veyahut cümlenin sözlükte olup olmadığı açık bir şekilde belirtilmediğinden iki kitabın sayfalarını da eş zamanlı biçimde okumam gerekti. Özellikle de bir tanecik Fransızca veya İtalyanca bir sözcüğün anlamına bakmak için bile sözlükten gözümü ayırmamak beni epey yordu. Kitabın sayfalarının alt kısmına, en azından bu gibi kelimeler için dipnot
Delinin biri bir kuyuya taş atmış, kırk akıllı çıkaramamış. James Joyce'un amacı da buymuş sanki. Öyle bir kitap yazayım ki, kimse anlayamasın. Zaten kendi kitabına kendi açıklaması da şöyle. "İçine o kadar çok bilmece, bulmaca ve zeka oyunu koydum ki, profesörler yüzyıllarca ne demek istediğimi tartışacaklar; insanın ölümsüzlüğü garantilemesinin tek yolu da budur." Okumak isteyenlere, okumaya başlayanlara sabırlar diliyorum.
Ulysses - İncelemesiEdebiyat
Bu güzel kitabı kütüphaneme eklemeden önce, yapmış olduğum ufak ön araştırmalar ile okunacak en iyi temel eserler arasında olduğunu öğrendikten sonra almaya karar verdim. Yazarımız James Joyce'un 1904 yılında kaleme aldığı eseri, Nevzat Erkmen’in katkıları ile dilimize çevrilmiştir ve 850 sayfaya yakın bir kitap ortaya çıkmıştır. Joyce, 1914-1921 yıllarında Dublin'de vuku bulan iç karışıklık ve ayaklanmalardan dolayı, kitabın yayımlanabilmesi için Fransa’da bulunan bir kitabevi ile anlaşarak taslakları onlara teslim etmiştir. Her zaman ki gibi, kendi dilleri dışında bir başka yabancı dile sıcak bakmayan milliyetçi Fransız dizgicilerin iyi derece İngilizceye hâkim olmamalarından ve Joyce'un el yazması taslaklarının neredeyse okunaksız olmasından dolayı, kitap o zaman diliminde üzerinde birçok dizgi hataları ile 1922’de basılarak yayımlanmıştır. Yazarın tüm bu hataları fark ederek düzeltme gayreti, gözlerinde yaşamakta olduğu rahatsızlığı sebebiyle boşa çıkmıştır ve kendisi de vazgeçmek zorunda kalmıştır. James Joyce’in ünlü romanı Ulysses’in yayınlanması ile birlikte, çığır açan bir bilinç akışı olmuştur ve kitap, cinsel konulu içeriği ile çok tanınan edebi bir esere dönüşmüştür. Birçok eleştirmen, eseri şimdiye kadar yazılan en iyi romanlardan biri olarak da övmekten geri kalmamıştır diyebilirim. Joyce, 1934’te ABD’de ve 1936’da İngiltere’de dönüm noktası davaları kazanana kadar Ulysses müstehcen olduğu gerekçesi ile yasaklandı.
Ulysses'in üç ana karakteri vardır: Leopold Bloom, Molly Bloom ve Stephen Dedalus. Orta yaşlı Leopold Bloom reklamcı olarak çalışır. Kendisi Yahudi’dir ve Molly Bloom'la evlidir. Stephen Dedalus, Genç Adam olarak Sanatçının Portresi'nde ana karakter olan bir öğretmen ve hevesli, istekli bir yazıdır.
“Senin kalbine dokunuyor belki de iki
Edebiyatın doruklarında bir gezinti, düşmek serbest.Edebiyat
James Joyce'un 1922 yılında yayımlanan şaheseri Ulysses'i bitirmiş bulunmaktayım. Daha önce 
Nevzat Erkmen çevirisiyle Yapı Kredi Yayınları Kazım Taşkent serisinden okumuştum ancak pek verimli bir okuma olmamıştı. 
Ulysses Sözlüğü kitabı dahi kitabı anlamama yardımcı olmamış, aksine çıkışı olmayan bir labirentte kitabı anlamaya çabalayarak bitirmiştim. Biraz araştırma yapınca Nevzat Bey'in kitaba yıllarını harcayıp kitapta yer alan tüm şifreli metinleri deşifre etme çabasına girdiği için zaten zor okunan bir eseri daha da zorlaştırdığını fark etmiştim. Fuat Sevimay çevirisi gayet anlaşılır düzeydeydi bence. Neyse, kitabı bölümler halinde inceleyip karakterleri irdelemek istiyorum. Şimdiden keyifli okumalar.
1. Bölüm: Kitaba Giriş
Bu roman 20. yüzyıl edebiyatının temel taşlarından biri olmanın ötesinde, roman sanatının sınırlarını yeniden tanımlayan devrimci bir eser olma özelliği taşıyor bana göre. Modernist hareketin de zirvesi olarak kabul edilen roman, Dublin'de geçen tek bir günü, 16 Haziran 1904'ü, üç ana karakterin zihinlerinin en derin ve karmaşık labirentlerinde gezinerek epik bir boyuta taşıyor. Biz okuyucuları geleneksel anlatının konforlu sularından alıp dilin, bilincin ve insanlık durumunun çalkantılı denizlerine bırakan Ulysses, zorlu olduğu kadar ödüllendirici de bir edebi deneyim sunuyor.
Romanın yapısal iskeletini 
Homeros'un 
Odysseia destanı oluşturuyor. Ancak Joyce, Antik Yunan'ın mitolojik kahramanları ve tanrısal maceraları yerine, Dublin sokaklarında dolaşan sıradan insanları koymuş. Bu modern destanın merkezinde, Yahudi bir reklam pazarlamacısı olan Leopold Bloom (Odysseus), genç ve idealist sanatçı Stephen Dedalus (Telemakhos) ve Bloom’un karısı, şehvetli ve yaşam dolu Molly Bloom (Penelope) yer alıyor. Joyce, bu üç karakterin bir gün boyunca yaşadıklarını,
Nevzat Erkmen çevirisiyle Yapı Kredi Yayınları Kazım Taşkent serisinden okumuştum ancak pek verimli bir okuma olmamıştı. Ulysses Sözlüğü kitabı dahi kitabı anlamama yardımcı olmamış, aksine çıkışı olmayan bir labirentte kitabı anlamaya çabalayarak bitirmiştim. Biraz araştırma yapınca Nevzat Bey'in kitaba yıllarını harcayıp kitapta yer alan tüm şifreli metinleri deşifre etme çabasına girdiği için zaten zor okunan bir eseri daha da zorlaştırdığını fark etmiştim. Fuat Sevimay çevirisi gayet anlaşılır düzeydeydi bence. Neyse, kitabı bölümler halinde inceleyip karakterleri irdelemek istiyorum. Şimdiden keyifli okumalar.
1. Bölüm: Kitaba Giriş
Bu roman 20. yüzyıl edebiyatının temel taşlarından biri olmanın ötesinde, roman sanatının sınırlarını yeniden tanımlayan devrimci bir eser olma özelliği taşıyor bana göre. Modernist hareketin de zirvesi olarak kabul edilen roman, Dublin'de geçen tek bir günü, 16 Haziran 1904'ü, üç ana karakterin zihinlerinin en derin ve karmaşık labirentlerinde gezinerek epik bir boyuta taşıyor. Biz okuyucuları geleneksel anlatının konforlu sularından alıp dilin, bilincin ve insanlık durumunun çalkantılı denizlerine bırakan Ulysses, zorlu olduğu kadar ödüllendirici de bir edebi deneyim sunuyor.
Romanın yapısal iskeletini Homeros'un Odysseia destanı oluşturuyor. Ancak Joyce, Antik Yunan'ın mitolojik kahramanları ve tanrısal maceraları yerine, Dublin sokaklarında dolaşan sıradan insanları koymuş. Bu modern destanın merkezinde, Yahudi bir reklam pazarlamacısı olan Leopold Bloom (Odysseus), genç ve idealist sanatçı Stephen Dedalus (Telemakhos) ve Bloom’un karısı, şehvetli ve yaşam dolu Molly Bloom (Penelope) yer alıyor. Joyce, bu üç karakterin bir gün boyunca yaşadıklarını,Reklam
Reklam