Yazar:
Erdal Öz
Tahmini Okuma Süresi:
7 sa. 2 dk.
Sayfa Sayısı:
248
Basım Tarihi:
Haziran 2019
İlk Yayın Tarihi:
1972
Yayınevi:
Can Yayınları
ISBN:
9789755100876
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Yaralısın
Erdal Öz’ün Yaralısın adlı romanı, 12 Mart döneminin siyasal atmosferini bireysel bir dram üzerinden ele alarak, toplumsal baskı ile bireysel travma arasındaki bağı gözler önüne serer. Roman, yalnızca işkence ve şiddetin dışsal yönlerini değil, aynı zamanda insan ruhunun kırılganlığını ve kimlik kaybını da derinlemesine işler. Öz’ün yalın ama yoğun dili, okuru bir tanıklık alanına davet eder; bireyin yaşadığı acılar evrensel bir insanlık hâline dönüşür.
Romanın merkezinde, toplumsal baskılarla kuşatılmış bireyin “yaralı” hâli yer alır. Karakterler, hem kendi kişisel kırılmalarını hem de otoritenin yarattığı travmaları taşır. İşkence sahneleri, yalnızca fiziksel bir acıyı değil, aynı zamanda bireyin kimliğini silme ve onu nesneleştirme sürecini anlatır. Bu noktada dinin ve ideolojinin baskı aracına dönüştürülmesi, romanın toplumsal eleştirisini derinleştirir.
Eserde dikkat çeken unsurlardan biri de “Nuri” adının farklı karakterlere verilmesidir. Bu durum, bireylerin özgün kimliklerini kaybederek tek tipleştirildiğini simgeler. Her Nuri, aynı baskıların ve aynı travmaların taşıyıcısıdır. Bu sembolik anlatım, romanı bireysel bir hikâyeden çıkarıp toplumsal bir metafora dönüştürür.
Anlatım tekniği açısından ise Öz, iç monolog, bilinç akışı ve parçalı kurgu gibi yöntemlerle karakterlerin ruhsal çözülüşünü görünür kılar. İkinci tekil şahıs anlatımı (“sen”) ise okuru doğrudan metnin içine çeker; okuyucu, yalnızca gözlemleyen değil, adeta işkenceyi yaşayan ve yarayı hisseden bir özneye dönüşür. Yaralısın, yalnızca bir roman değil, aynı zamanda toplumsal belleğin yazınsal bir kaydıdır. Erdal Öz, bireysel travmaları toplumsal bağlamla ilişkilendirerek, 1970’li yılların siyasal atmosferini insan ruhunun yaraları üzerinden dile getirmiştir. Bu yönüyle eser, Türk
NurileşmekEdebiyat
Erdal Öz'ün -Nuri-leşmeyi anlattığı kitabı
Burda herkes Nuri: Sarışın Nuri, Ufaklık Nuri, Yozgatlı Nuri, Gılay Nuri, Efendi Nuri, Terzi Nuri, Mavzer Nuri, Kral Nuri.
Herkes Nuri olmak zorunda, sistem bunu istiyor...
Ne mi var Yaralısın'da?
Ev baskınları, kitap yakmalar, insanlık dışı davranışlar, insanlıktan uzaklaşmış duyarsız insanlar, kan, tekmeler, falaka, elektrik, sopalar, çaya, sigaraya,çatala bile özlem, korkular, umutsuz bekleyişler, anılarla yaşamaya alışmak...Yani her şey...
Nuri'nin etrafında insanlar var, kızgın insanlar, ona çok öfkeliler ama bu insanların neden bu kadar kızgın olduğunu anlayamıyor.
Vurulan oluyor, vuran değil.Vurulan olmaktan memnun, dudağının patlamış olması, burnunun kan boşanıyor olması onu mutlu ediyor.
Nuri acı çekiyor, acıları ne kadar büyük olsa da "Uzun sürmez." diyor biter.
Korkuyor, çözülmekten korkuyor, "Kendi yüzüme bile bakamazsam başkalarının karşısına ne yüzle çıkarım" diye korkuyor.
Çözülmüyor, konuşmuyor.
Nuri yaralanıyor, eziliyor bir papatya gibi.
Yine dayanıyor.
Yeni başlayacak günün ne acılar getireceğini düşünüyor, kestiremiyor ama ölümden korkmuyor, ölüm korkunç gelmiyor ona.
Nuri, çayı bile unutmuş, yıllar öncesinde yaşanmış tatlı bir anı olarak hatırlıyor.Bir evin perdesini çekmek, ışıklarını yakmak, çatal bıçak kullanmak bile ona özgürlüğü hatırlatıyor.
Nuri, Nuri'lerle dolu hapishane avlusunda doğayı arıyor.Doğa yok.Avlunun üstüne küçücük bir gökyüzünü çivilemişler.Nuri'lerin güneşi bile alınmış.
Nuri'ler için yeni bir gün başlıyor.Tutuklu bir gün...
Bütün Nuri'lere selam olsun...
Yaralısın
Erdal Öz'ün direnmenin ve uzlaşmazlığın çabası olarak adlandırdığı bu roman, 1975 Orhan Kemal kitap ödülü almış, Orhan Kemal tarafından kendisinden övgüyle bahsedilmiş bir çalışmadır.
"Yasaklı kitapları"okuması üzerine siyasi suçlu etiketi ile türlü işkence ve zorbalıklara maruz kalan ve bunlara direnmek kudretini gösteren bir ana kahraman üzerinden toplumun kanayan bir yarasına işaret ediliyor. Bir koğuşta yatan suçluların evvela isimsizleşmesi, ardından her birinin Nuri ismiyle kendini tanıtması. Siyasi suçlu olarak hapse atılan bir gencin maruz kaldığı türlü işkenceler ve bunca kimliksiz sayılmaları, kişiliklerine yönelik hakaretlerin ardından ilk kez kendisine isminin sorulması ve kendisini de Nuri olarak tanıtması. Direnen adamın destanıdır bu roman. Çok ince mesajları olan bir direniş romanı.
Kitaptan kopamıyor, anlatılanların parçası oluyorsunuz ve kitap bitince parçalanmış olduğunuzu, yaralı olduğunuzu fark ediyorsunuz. Derin bir utanç ve usanç ile .. Yaralı olan ya da yararlanmayı göze alanlar okusun..
Yerin dibine batsın Faşist, İslamcı siyaset!!!
Erdal Öz bu kitapta 12 Mart cuntasını yapan devlet görevlileri içindeki O. çocuklarını anlatıyor. Bana hiç cinsiyetçi küfürden falan bahsetmeyin, çünkü bu durumu anlatacak Türkçe'de başka hiçbir kelime yok.
Erdal Öz bu kitabı Sergi kitap evini işletirken, Atatürk, Che Guevara, Marx, Engels, Mao, Lenin gibi devrimcilerin özlü sözlerinin yer aldığı ambalaj kağıtlarındaki sözlerden dolayı hüküm giydiği cezaevinde bulunduğu sırada, işkenceden geçirilen devrimcilerin ve özellikle de İrfan Uçar'ın sözlerine dayanarak yazmıştır.
12 Mart ve 12 Eylül'de İslamcı faşist iktidarların işkenceden geçirdikleri tüm devrimcilere selam olsun. Yolları yolumuzdur...
Can Yücel'e de selam olsun!!
Can Yücel'e de selam olsun!!
'Ne yaptılar sana?'
'Her şey.'
'Ne istediler senden peki?'
'Her şey, her şey. '
'Sen ne dedin? '
'Hiçbir şey...'
Başka söze, cümleye gerek mi var. Yine acılar, yine çaresizlik. Bu kadar yalın, samimi bir anlatım. Bu gibi olayları yaşayan insanları, yaşarken ölenleri, yaşarken kaybolanları anmak adına...
NURİLER
Tam anlamıyla bir direnişin kitabıydı . Kahramanın falakada ayaklarına inen her sopanın acısını ruhumda duydum diyebilirim, Erdal Öz harika bir iş çıkarmış. Kitapta Nuriler var. Bunlar koğuştaki insanlar aslında ama hepsinin adı Nuri. Kitabın sonuna doğru da bizim kahramanımız -adı söylenmediği için böyle hitap ediyorum- Nurileşiyor. Okurken yapılan işkenceleri insanların yaptığını düşündükçe kendi insanlığından utanıyor insan. Bence fazla söze gerek yok okunmalı ve okutulmalı bu eser.
YaralısınEdebiyat
Ne yaptın Erdal Öz, ne yaptın?!
Ben evde kendimce oturuyordum, beni hapishanenin bir koğuşuna bir tecritine öylece sürükledin.
Evet, tam olarak böyle. Yaralısın'ı elinize aldıktan sonra çok üzgünüm ki artık kendiniz değil kitaptaki karaktersiniz, olacaksınız. Bu hissiyatı kuvvetlendirmek için de yazarımız 2. tekil kişili bir anlatım tekniği kullanmış yani sen'li yazmış. "Yaralısın, ağlıyorsun, diyorsun" gibi. Özellikle işkence bölümlerinde bu teknik gerçekten etkisini gösteriyor. Hem de tüm çıplaklığıyla. Kitabın sonu ise i-na-nıl-maz!
..................................................................................
Burada biraz spoiler verebilirim, çünkü bunu söylemek zorunluluğu hissediyorum. Kitabın en sonundaki Nuri'leşme aslında bir kişinin daha kimliksizleştirilmesi olarak nitelendirilebilir. Kitabı okumuş olanlar bilecektir ki Nurilerin fiziksel özellikleri dışında belirgin bir şeyleri yok. Ne yazık ki karakterimiz de Nuriler dünyasına girdi, girmek zorunda bırakıldı.
.................................................................................
Geçmişte ve günümüzde bunları yaşamış ve yaşayan insanların olduğunu bilmek çok acı verici. Bazı kısımları 
Gülünün Solduğu Akşam 'daki İrfan Uçar'a benzettim. Hep aynı olaylar, farklı yerler ve farklı kişiler olmak kaydıyla...
İnsanların düşünceleri nedeniyle yargılanmadığı bir ülke, bir dünya umuduyla. Psikolojisinin sağlam olduğunu düşünenlere önerimdir, hassas insanların kaldıramayacağı kadar çok acı var kitapta. Ama hayatınızın bir bölümünde mutlaka okumalısınız. İyi(?) okumalar dilerim.
Gülünün Solduğu Akşam 'daki İrfan Uçar'a benzettim. Hep aynı olaylar, farklı yerler ve farklı kişiler olmak kaydıyla...
İnsanların düşünceleri nedeniyle yargılanmadığı bir ülke, bir dünya umuduyla. Psikolojisinin sağlam olduğunu düşünenlere önerimdir, hassas insanların kaldıramayacağı kadar çok acı var kitapta. Ama hayatınızın bir bölümünde mutlaka okumalısınız. İyi(?) okumalar dilerim.
Sağlık sorunları sebebiyle ara verdiğim okumama inşallah yeniden başlıyorum.
Bu kitabı ikinci okuyuşumdu. Cok etkilenmiştim.
Siyasi olarak adlandırılan bir gencin hapse düşmesi ve orada yaşadıkları. Detaylı bir şekilde çektiği işkenceler..sizi derinden yaralayacak türden.. orada tanıştığı tüm insanların adının Nuri oluşu ve sonunda kendisin de bir Nuri'ye dönüşmesi..
Tavsiyelerimle..
Bazı kitaplar vardır onları okurken boğazınıza bir yumru oturur ve bir sürede gitmez. Yaralısın da bende o etkiyi yaratan kitaplardan biri. O kadar zor ki bunu anlatmak gerçi yaşamak kadar olamaz. Kitabın ilk sayfalarında bizleri Yaşar Kemal karşılıyor ve şöyle diyor: "İyi romanın yaşamda daha gerçek olabileceğini , Erdal Öz'ün romanını okuduktan sonra bir daha anladım." Aslında bu Yaşar Kemal'in bu sözlerinden sonra mükemmel bir kitap okuyacağımı biliyordum fakat yine de kitabı bitirdiğimde bu kadarını beklemiyordum. Kahramanın yaşadığı işkenceyi öyle bir anlatmış ki Erdal Öz, sanki o işkencenin vermiş olduğu acıyı onunla birlikte siz de yaşıyorsunuz. Kitabın 1975 Orhan Kemal Roman Armağanı'na ne denli layık olduğunu görüyoruz. Bu işkencenin anlatıldığı kısımları okurken dayanamadım daha fazla bir süreliğine kitabı okumayı bıraktım. Kahramanımız cezaevine giriyor peki ya neden? Okuduğu sözde yasaklı kitaplar yüzünden. Tabii benden önceki nesiller daha iyi bilir bunu bir süre bazı kitapların okunması ve evde tutulması yasaklanmıştı. Bu yüzden kimi o kitapları toprağa gömer kimi de sobalarda yakardı. Okumak suçtu o zamanlar...
12 Mart sonrası hapishane gerçeği Öz'ün hayatında derin izler bırakmış ve eserlerinde hapishane ve işkence temalarını işlemiştir. Yaralısın da bunlardan biri. Kitap 2. tekil şahıs ile anlatılmasıyla edebiyatımızın bu alanda ilk örneği olmuştur. Hapishanedeki herkesin adı Nuri bu da bize tek tipleşmeyi gösterir. Adları aynı olsa da acıları, suçları farklıdır aslında. Romanın sonlarına doğru bakıyoruz ki kahramanımız da onlardan biri olmuş. O artık Nuri. Aslında o bundan hoşnut olmaya başlıyor ve Nuri olduğunu kabulleniyor.
İnsanlıkİnsanlar ve Duygular
Dünyamızda insan mekanikleşiyor. Mekanikleştikçe insanlıktan uzaklaşıyor. Belki bu epeyce sert bir sav. Bu savı bütün kesimler için kullanamayız. Ama kullanabileceğimiz kesimler var. Insanın bürokratlaşması, hele çağımızda bir çeşit makine haline gelmesidir; yabancılaşması, daha da çok yozlaşmasıdır. Bürokrat, kullanılan adamdır, bir çeşit alettir.
Kitabımız Yaşar Kemal'in ön sözü ile başlıyor. Ve buradan bile anlıyoruz, insanlık ile insanın makineleşmesi arasındaki çizgiyi eserleştirdiğini....
Eser anladığımız üzere hapishane de geçiyor. Siyasi suçtan içeri giren mahkum. Günlerce işkenceye maruz kalıyor. Ama yaptıklarına işkence demek bence az bile kalır. Okurken benim gibi boğazınızda bir düğünlenme , gözlerinizde damla bekler durur. İşkence görmüş insan artık bambaşka birisi olmuştur. Aşağilanmanin en dibini yaşamıştır. " insanoğlunun insanlığına kıymanın ne demek olduğunu bilir."
..
Hapishane de bir sürü Nuri vardır. İşkence gören Nuri, karısından mektup bekleyen Nuri, kıdemli Nuri, Bıçak taşıyan Nuri... insanların bütün halleri gibi....
Yazar Hakkında
Erdal ÖzYazar · 23 kitap
Erdal Öz, 26 Mart 1935'te Sivas, Yıldızeli'nde doğdu. Devlet memuru olan babasıyla birlikte Türkiye'nin değişik yerlerini dolaştı. Tokat Lisesi'ni bitirdikten sonra İstanbul Üniversitesi'nde başladığı Hukuk eğitimini, Ankara Hukuk Fakültesi'nde tamamladı. Türk Dil Kurumu Yayın Kolu'nda, Türk Sinematek Derneği Ankara Şubesi'nde çalıştı. Sergi Kitabevi'ni kurdu. 12 Mart 1971 müdahalesiyle başlayan ara rejim döneminde siyasal görüşlerinden dolayı üç kez tutuklandı ama yargılanma sonucunda aklandı. İstanbul'da üniversite çevresindeki arkadaşlarıyla a dergisini çıkardı. İlk öykü kitabı Yorgunlar'a (1960) dergisi yayınları arasında çıktı. İlk romanı Odalarda, aynı yıl Varlık Yayınları'nca yayımlandı. 1975-1981 yılları arasında Cem Yayınevi'nin Arkadaş Kitaplar adlı çocuk edebiyatı dizisini yönetti. 1981'de Can Yayınları'nı kurdu. Çok sayıda yazarı Türk edebiyatına kazandırmanın yanı sıra dünya edebiyatını saygın yazarlarının kitaplarını yayımladı.
Edebiyat yaşamına şiirle başlayan Erdal Öz'ün Rasgele başlıklı şiiri, Kaynak dergisinde çıktı (1952). Yağmurlu Hikâye adlı öyküsü, Seçilmiş Hikâyeler dergisinde yayımlandı (1954). Varlık, Yenilik, Yeditepe, Pazar Postası, a, Değişim, Emek, Cumhuriyet gibi dergi ve gazetelerde çeşitli öykü ve eleştirileri çıktı.
Erdal Öz, yapıtlarında toplum yaşamının bireyin iç dünyasındaki etkilerini duygusal bir üslupla dile getirdi. 1970 sonrasında toplumsal gerçekçi çizgiye yöneldi. 1970'lerde ve 80'lerde yayımladığı yapıtlarında 12 Mart döneminin hukuk dışı uygulamaları ve baskılarıyla karşılaşan tutukluların yaşantılarından kesitler verdi. Bireyin baskı, korku ve acı karşısındaki yalnızlığını, ezikliğini, direncini, umudunu etkin bir duyarlılık çerçevesinde işledi. Bunun başarılı bir örneği olan Yaralısın (1974) adlı romanıyla Orhan Kemal Roman Armağanı'nı kazandı. Kanayan (1973) adlı öykü kitabında; Deniz Gezmiş Anlatıyor (1976) ve Gülünün Solduğu Akşam (1986) adlı anı-romanlarında Deniz Gezmiş ile arkadaşlarının idam kararı öncesi ve sonrasını, kendi izlenimlerini de katarak anlattı. Gülünün Solduğu Akşam'a girmeyen notlar ve izlenimlerini 2003'te Defterimde Kuş Sesleri kitabında topladı. SSCB gezisini içeren Allı Turnam (1977), 1998'de Bir Gün Yine Allı Turnam adıyla yeniden yayımlandı. Dedem Korkut Öyküleri (1979), Beyaz Yele (1981), Alçacıktan Kar Yağar (1982) ve Babam Resim Yaptı (2003) adlı çocuk kitaplarını çıkardı. Havada Kar Sesi Var adlı öykü kitabı, 1987'de basıldı. Sular Ne Güzelse adlı kitabıyla 1998 Sait Faik Hikâye Armağanı'nı, Cam Kırıkları adlı yapıtıyla 2001 Sedat Simavi Öykü Ödülü'nü aldı.
Erdal Öz, yakalandığı akciğer kanseri hastalığından kurtulamayarak 6 Mayıs 2006 günü İstanbul'da vefat etti. Şile Mezarlığı'na defnedildi.
