4 perdeden oluşan tiyatro oyunudur. Eser kadar yazarının da hayatı da ilgimi çekti.
Fransız Devriminin yıllara yayılan oluşumu ve sonrasında devam eden süreç ile ilgili kitaplar okumayı seviyorum. Bize 1789 olarak öğretilen tarihi olayın öncesinde ve sonrasındaki uzun yıllar süren etkileri mevcut. Yazarin yaşadığı yıllarda bu etkilerin en yakından hissedildiği tarihler.
Kitaba konu olan Georges Danton Fransa devrimininen önemli kişilerinden biridir. Kralın devrilmesi ve Bririnci Fransız Cumhuriyeti kuruluşunda baştaki güç olarak tanımlanmaktadır. Kralın idamına evet oyu veren Jakobenler grubunda yer almasına rağmen bir süre sonra bu kadar can alınmasına karşı çıkmıştır. Birlikte yola çıktığı Robespierre 'nin önderliğindeki grup tarafından yargılanıp 1794 te idam edilmistir.
Kitapta tarihi bir olayla birlikte dönemin insanlarının bakış açıları, halkın çok çabuk manipule edilebildiğini de görüyoruz. İdealist fikirlerle yola çıkan yol arkadaşlarının bir anda düşman kutuplarda yer alabileceğine, gücü elde ettikten sonra kontrol edemeyip yanlış diye nitelendirilen tarafa geçenlerin iç çatışmalarına da dikkat çekmiş yazar. Karakterlerin varoluşsal kavramlara değinmeler ile yaradılış, ölüm gibi felsefi konularını da sohbetlerine eklemiş. Anlam yönünden pek çok imgeler yer alan ağır bir tiyatro oyunu. Fransız devrimi hakkında önceden bilgi sahibi olmak gerekiyor kimi bölümleri anlayabilmek için.
Georg Büchner: 1813 doğumlu Alman yazar. 1837 de 24 yaşında hastalik sebebiyle vefat ediyor . Bu kısacık ömrüne bir adet hikaye ve 3 adet oyun sığdırmış: Lenz , Woyzeck, Leonce ve Lena , Danton'un Ölümü. Fransız ihtilalinin getirdiği yeni düşünce akımının etkisiyle Alman halkına bağımsızlık ve özgürlük fikirlerini anlatmis. Alman köylülerini harekete geçirmek istemiş,
Georg Büchner’in Woyzeck ve Leonce ve Lena adlı iki oyunu, birbirinden çok farklı atmosferlere sahip görünse de aslında aynı sorunun iki ayrı cevabıdır:
“İnsan hayatı ne kadar özgürdür?”
WOYZECK
Woyzeck, modern tiyatronun en karanlık, en keskin ve en erken yazılmış toplumsal eleştiri metinlerinden biridir.
Büchner burada bireyin nasıl sistem, bilim, ordu, otorite ve sınıf farkı tarafından parçalandığını anlatır.
Woyzeck bir karakter değildir; baskının, yokluğun ve aşağılanmanın kırdığı sıradan insanın trajedisidir.
Oyun, “insan doğuştan iyi midir, yoksa şartlar mı onu bozar?” sorusunun çarpıcı bir yanıtıdır:
Büchner’e göre insanı delirten, insanın kendisi değil, ona yaptıklarımızdır.
Modern dünyanın ilk “psikolojik parçalanma” oyunlarından biri olan Woyzeck, hem sosyal bir çığlık hem varoluşsal bir fısıltıdır.
LEONCE VE LENA
Leonce ve Lena ise bu karanlığın zıt kutbunda duran, hafif görünümlü ama sert bir siyasal ve romantik hiciv oyunudur.
Burada Büchner, monarşiyi, mekanikleşmiş toplumu ve bireyin boş vermişliğini mizah yoluyla yerle bir eder.
Leonce’nin hayat karşısındaki bıkkınlığı ve anlamsızlık hissi, Büchner’in dünyaya yönelttiği sorunun başka bir tonu:
“Ya hayat anlamsızsa? O zaman özgürlük neye yarar?”
Leonce ile Lena’nın kaçışı, bir aşk hikâyesi değil;
zorunluluklarla dolu bir dünyadan kaçmaya çalışan iki ruhun trajikomik mücadelesidir.
İki Oyunun Kesiştiği Yer
Her iki eserde de Büchner, insanı sıkıştıran yapıları sınıf, devlet, kader, toplum, gelenek sorgular.
İster Woyzeck’in yoksulluğu, ister Leonce’nin sarayındaki sıkıntı olsun, ortada aynı gerçek vardır:
“Kötü bir anıyı unutmanın en iyi yolu güzel bir tanesiyle değişmektir.”
Bir oyununda komedi de var hiciv de; sınıf çatışmaları, aristokrasi taşlaması, zarafet ve özgürlük arayışı da. Var da var yani. Bir klasik eder bu kadar çok şeyi nasıl böyle incelikle taşıyor, akıl almıyor doğrusu.
Ayrıca Georg Büchner’in tıp okuduğu bazı bölümlerde yoğun olarak hissediliyor. Mesela aristokrat ve diplomatları tek hücrelilere benzeterek onları mikroskop altında incelemekten bahsediyor ki bir yer de bayıldım:)) Ay o preparatları ben de bir görmek isterdim doğrusu:))
Son olarak da Woyzeck yarım kalmış; ama işin ilginç yanı metin bittiğinde öyle bir yarım kalmışlık hissedilmiyor. Bu da Büchner’in edebi gücü değil de ne… Çok ama çok sevdim.
Behlüller ölmez,şekil değistirir...1000Kitap
Puan vermedi·176 syf.·
2025 25. kitabı
Uyanış, Edna Pontellier’in kendi ruhunu bulma hikâyesi; ama bu hikâye, öyle klasik bir “kadın kendi mutluluğunu bulur” masalı değil. Edna, hem anneliği hem de evliliği arasında sıkışmış, toplumun çizdiği sınırlar içinde nefes almakta zorlanan bir kadın. Kitap boyunca gördüğümüz şey basit ama yıkıcı: “Kadın sadece anne ve eş değildir, o bir insandır.” Ve Edna bunu hem bedeninde hem ruhunda hissettikçe, içsel bir uyanış yaşıyor.
Robert var tabii. Ah Robert… Sevgi var ama cesaret yok. Tam bir Behlül kaçışı: “Ben de seni seviyorum ama toplumu karşıma almak mı? Ooo hayır, ben çiçek sulamaya gidiyorum” modunda. Robert’in gitmesi Edna için en büyük darbe ama aynı zamanda onu kendisiyle yüzleşmeye iten kıvılcım.
Léonce, Edna’nın kocası, dönemin prototip erkek modeli: saygın, düzenli, ama ruhsuz bir sahip. Evdeki huzur ve statü önemli, Edna’nın duyguları ise dekoratif bir detay. Bir yanda sevgi eksikliği, diğer yanda sahiplenici ama sevgi yoksunu bir eş… Allah’ın cezaları erkekler
Edna’nın çocukları da cabası. Onları seviyor ama onların uğruna kendi benliğini yok etmeyi reddediyor. Burada duralım: Edna’nın tercihi kurgu trajedisi, gerçek anneler için bir örnek değil. Gerçek hayatta anneler, çocuklarına sevgi verirken kendi varlıklarını da korur. Edna’nın “vazgeçişi” ise dönemin baskısı ve kendi özgürlüğünü seçme ihtiyacıyla alakalı.
Ve doruk nokta: deniz. Edna’nın suya bırakışı, intiharı, hem bir son hem de en saf özgürlük ifadesi. Yaşam ve toplum baskıları arasında sıkışmış bir kadının, kendi ruhunu seçme cesareti.
Kitap, duygusal olarak yıpratıcı ama bir o kadar da zekice. Chopin, dönemin ahlak kurallarını hiçe sayarak, okuyucuya “Kadın da düşünebilir, isteyebilir ve özgür olmalı” mesajını veriyor. Edna’nın trajedisi kurgu, ama bize kendi sınırlarımızı ve özgürlüğümüzü
esirlikten esirliğe koşan hürriyet şarkıları dinlemeyin!Edebiyat Felsefe Şiir
Merhabalar kitapsevenherkes ailesi bugün size yazıldığı dönemde çok ses getirmiş bir kitaptan bahsedeceğim.
Kitapla tanışmam da Netflix'de tesadüf eseri izlediğim gizem dolu dizi 1899’un bir bölümünde ekrana yansıyan bir sahne ile oldu. Merak edip hemen okuma listeme ekledim.
Kitapta tam ummuduğumu tam anlamıyla bulamamış olsam da yorumun ilerleyen yerlerinde neden olduğunu açıklayacağım sevdiğim bir kitap oldu.
Gelelim kitabın konusuna
Uyanış: Bir kadının uyanış hikayesi.. Ana karakterimiz Edna Pontellier, zengin bir eşe ve iki erkek çocuğa sahip, rolü ise evin işlerini ve çocuklara annelik yapmaktır.
Yaz tatilinde çocuklarıyla bir pansiyonda kalır ve Robert adında bir genç ile tanışır. Arkadaş olarak başlayan ilişki aşka doğru yol alır. Edna için uyanış bu noktada başlar.
Rolü gereği sorumluluk olarak üstlendiği şeylerden vazgeçip aşkı mı seçmeli yoksa rolüne devam mı etmeli!
Kitap yazıldığı dönemde çok ses getirmiş. Kadının toplumdaki yerini ve kimliğini sorgulaması, kadınların yaptıklarının kendileri için değil toplum için yapmaları bu detaylar güzel aktarılmış.
Güçlü kadın yazar güçlü kalem, akıcı bir dil. Klasik okumayı sevenler bir göz atsın derim Ayrıca kitap Madam Bovary ile benzerlik taşıdığı dile getirilmiş içerik olarak benzitilebilir ama her klasiğin kendine has okunası bir tadı var.
"Amerikan toplumunda şiddetle bastırılan kadın zihinsel ve sosyal yaşam alanı sonucu Edna adeta hapsedilmiştir. ... Edna karakteri ile Chopin 19. yüzyılda evlilik kurumuna yaptığı şiddetli eleştirileri ile zamanının çok ötesinde bir söylem geliştirmektedir.
Politik bir roman olan Uyanış’ta da hedef “…toplumsal reform veya hükümeti oluşturan güçlerdir”.Hemcinslerinin aksine Edna’ya göre eşi Léonce Pontelliér için evlilik, eve “bonbon ve fıstık” getirmekten ibaret olan
#uyanış #theawakening #katechopin
Herkese merhaba #harflerleokuyoruz grubumda U harfindeyiz ve @nihllck.kitap #aydabirklasik grubu için bu kitabı seçtim.
Mr ve Mrs. Pontellier 'i okuyoruz.Edna, kocası herkes tarafından sevilen ve ideal eş olarak görülen ancak evliliklerinde karısını ataerkil yaklaşımlarla duygusal baskıda tutan biri. Edna, üzüntüsünün sebebini kavrayamamakta ancak kuralcı ve onu çok seviyor görünen Leonce'un söylemleri onu üzmektedir. Tipik erkek çalışır kadın evde oturur ilişkisi. Leonce çalışmaya ana karaya giderken kadın pansiyon olarak adada kiraladıkları bungalowda kalır. Çiftin arkadaşları Adele ratignolle çiftte özellikle adamda hayranlık uyandırır. Örgü dikiş ve çocuk bakımı dışı da hayatı olmayan çok güzel bir kadındır . Bir de pansiyoncunun oğlu genç Robert var. Yazları herhangi bir kadına yapışıp sözde arkadaşlık ediyor. Yapışkan acayip bir tip. Edna, kendini içinde buluverdiği evlilik ve anne olmaktan sıyırıp Robert'e hisler beslemeye başlar. O da yetmez evliliğin getirdiği tüm sorumluluklardan canı istedi diye sıyrılıp toplum nırmlarını da bir kenara bırakıp istediği gibi yaşamaya başlar.
Anlatım kolay ve akıcı. Rahatsız olduğum bir konu çocukların dadısının sürekli dörtte bir siyahi olduğunun tekrarlanması. Mesela dadı kelimesi tek başına asla geçmiyor 1/4 siyahi dadı şeklinde geçiyor. Anlatma ve konuyu hiçbir katkısı olmayan bu ayrıntının neden bu kadar çok üzerinde durulduğunu anlamadım zaten. Yazar feminist edebiyatçılara öncülük etmiş. Feminizmden kasıt kendi cinsiyetinden birini sürekli kökeni dolayısıyla yargılamak mı bilmiyorum Onun dışında kadınların kendi potansiyellerinin keşfine varması ve bunların arkasında kendilerini tanıyıp yola çıkmalarını konu ediniyor kitap. Rahatsız olduğum diğer şey ise "köpek derisi eldivenler" ilk