III. Bölüm
Duyguların Kökeni ve Doğası
LIII. Önerme
Zihin kendisine ve kendi etki gücüne yoğunlaştığında sevinç duyar; kendini ve etki gücünü ne kadar seçik şekilde hayal ederse sevinci de o oranda artar.
Kanıtlama: Zihin daha mükemmel bir konuma geçtikçe kendisine de o oranda yoğunlaşabilir.
Önermenin Sonucu: İnsan kendisinin başkaları tarafından övüldüğünü hayal ettikçe sevinci de beslendikçe beslenir.
M. Constans çok samimi; hemen güzelce babayani havasını takını yor; ama bu, hem nalına, hem mıhına vurmasını engellemiyor..
Çalışmacısında, şişman haliyle, ağırlaşmış göz kapaklarının altında dalgın gözleri sarkmış bıyıklarının örttüğü gevşek ağzıyla görülünce, yarı uykuya dalış ş, ya da yenilmez bir sıkıntı içinde sanılıyor. . . Birdenbire mavi gözleri yaşlanlanıyor, gülümsemesi belirginleşiyor, tüm yüzü yirmi yaşa genç- Toulouselu şivesi, karşısındakini bunaltan beklenmedik muzipli guzel bir lezzet katıyor.
Bacın diyor ki:
Selamlığa mı gitmek istiyorsunuz? Sultan'ı görmek için mi? . . Acele l'lııı 'yin . .. Bu kez olmazsa, gelecek hafta bir başka selamlık olacaktır . . . Zaman, bu işi yapacak kişiler vardır - Ama bu hafta, kimseye seninle gitmesini tavsiye etmem . . . Kim bilir? . . Her şey iyi olabilir . . . . olasıdır . . . ama . . . ama . . .
LIII. ÖNERME
Zihin kendisine ve kendi etki gücüne yoğunlaştığında sevinç duyar; kendini ve etki gücünü ne kadar seçik şekilde hayal ederse sevinci de o oranda artar.Kanıtlama: İnsan kendisini ancak kendi bedeninin
duygulanımları ve bu duygulanımların fikirleri aracı-lığıyla bilir (II. Bölümün 19 ve 23. Önermelerine göre). Hal böyle olduğundan, zihin daha mükemmel bir ko-numa geçtikçe kendisine de o oranda yoğunlaşabilir, yani (bu Bölümün 11. Önermesine düşülen Nota göre) sevinç duygusu yaşadığı varsayılır ve bu sevinç duy-gusu kendisini ve etki gücünü seçik şekilde hayal et-mesiyle birlikte artar. Q.E.D.
ÖNERME SONUCU
İnsan kendisinin başkaları tarafından övüldüğünü ha-yal ettikçe sevinci de beslendikçe beslenir. Çünkü ne kadar başkaları tarafından övüldüğünü hayal ederse başkalarına da o kadar sevinç verdiğini hayal eder, bu sevinç kendi fikriyle beraber giden bir sevinçtir (bu Bölümün 29. Önermesine düşülen Nota göre) ve bu yüzden (bu Bölümün 27. Önermesinde göre) kendi fikrinin eşlik ettiği bir sevinçten daha çok etkilenir.
Sayfa 389 - Alfa yayınları, 1.baski ocak 2023·Kitabı okudu