Evet, yine bir kitabın daha sonuna geldim. Sabahattin Ali'nin kitabı olan Kuyucaklı Yusuf'u yeni bitirdim ve kitap bana cidden çok garip geldi. Garipten kastım, okurken bu kitabı nedense İçimizdeki Şeytan'la birleştirdim. Özellikle iki kitaptaki kadın karakterleri, yani Macide ile Muazzez'i birbirine çok benzettim. İkisi de kendi dünyalarında sevgiyi ve aradıkları şeyi bulduklarını sandılar ama ne yazık ki Yusuf bu sevgiyi ve sahiplenmeyi tam olarak Muazzez'e gösteremedi.
Tabii burada sadece Yusuf'u suçlamak da olmaz, sonuçta Yusuf'un çocukluktan gelme bir olayı, travması var. O içine kapanıklığı, kasaba hayatına ve toplumsal baskılara ayak uyduramayıp sürekli başka yere, kendi içine çekilmesi de bu durumda illaki büyük bir etkendir. Ama yine de Muazzez'i evde öylece başıboş bırakması, sadece gidip çalışması ve kadına asıl ihtiyacı olan ilgiyi göstermemesi kesinlikle Muazzez'in istediği, hatta hiçbir kadının isteyeceği bir şey değil. Muazzez sadece sığınacak güvenli bir yer ve gerçek bir sevgi arıyordu; Yusuf ise hem kendi içine çekildiği için hem de o çevre yüzünden Muazzez'i ihmal etti ve kasabanın o pis, yozlaşmış insanlarının ortasında tek başına bıraktı.
Kitabın devamında da zaten bu ilgisizliğin ve geç kalmışlığın faturası çok ağır oldu. Yusuf onu korumak için ancak en sonlarda her şeyi geride bırakıp alıp gitme eyleminde bulundu ama artık iş işten geçmişti. Sevginin tek başına yetmediğini, insanın kendi içindeki sıkıntıların ve toplumsal baskıların her şeyi nasıl mahvedebileceğini çok buruk bir şekilde hissettiren, garip ama acayip etkileyici bir romandı.
Ömer’in o bitmek bilmeyen içsel çatışmalarını, kararsızlıklarını ve kendi zayıflıklarını sürekli dış bir güce, yani o soyut şeytana yükleme çabasını okumak muazzam bir insan analizi. Macide ile olan ilişkilerinin o naif ama adım adım yozlaşan süreci, aslında bireyin kendi iradesizliğiyle yüzleşememesinin trajedisi. Kendi hatalarımızın faturasını başkalarına kesme kolaycılığımızı çok net bir dille yüzümüze vuran, insanı kendi iç dürüstlüğüyle baş başa bırakan bir roman.
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
2. Abdülhamit'in en ele avucu sığmaz oğlu Abdulkadir Efendi'nin eşi Macide hanımın hatırlarını içeren aslında ilk Macaristanta Macarca yayınlanan sonradan Türkçe'ye çevrilen kitaptır.
Kitap Macide hanımın hayatını açıkça kendi bakış açısıyla yazmış sıklıkla Abdülkadir Efendiye bu kadar da olmaz yok artık daha neler minvalinde düşünceler sunmamızı sağlıyor. Ama bu kitapta saray entirikalarını inceliyoruz demek çok mantıksız bence Macide hanım hiç sarayda yaşamamış Sultan Abdülhamit'i bir kez görmüş kayınvalidesi Bidar Sultan'ı bile ilk oğlu doğduktan bir süre sonra görmüştür.( Sultan Abdülhamit de Bidar Sultan da Macide hanım evlenmezden çok önce oğulları Abdülkadir Efendi ile görüşmeyi kesmiştir) Kitap bence genelde Abdülkadir Efendi'nin kişilik sorunları, eş ve aile babası olmayı bilmemesi, narsist kişiliği ve kadınlara karşı bitmek bilmeyen iştahının anlatıldığı anılardır.
**__Kitabın merkezinde yer alan Ömer karakteri, bana göre dönemin ötesinde yazılmış bir karakterdir. Zeki ve duygulu olmasına rağmen hayatının sorumluluğunu almakta zorlanan, sürekli bir bahane bulan ve kendi eksiklerini dış etkenlere yükleyen bir yapıya sahiptir. Sabahattin Ali’nin “içimizdeki şeytan” dediği şey aslında çoğu zaman insanın kendi korkuları, tembelliği ve iradesizliğidir. Ömer de bunun en somut örneğidir.
Roman boyunca en çok etkilendiğim karakter ise Macide oldu. Hayatın karşısına çıkardığı zorluklara rağmen sevgisine sahip çıkan, fedakâr ve iyi niyetli bir genç kadın. Ancak ne yazık ki en büyük bedeli de o ödüyor. Sevdiği adamla birlikte olabilmek için birçok şeyi göze alırken, karşılığında hak ettiği güveni ve istikrarı tam anlamıyla bulamıyor. Bu nedenle roman boyunca zaman zaman Ömer’e kızarken, Macide için üzüntü hissetmemek mümkün değil.
Bedri karakteri ise romanın en olgun insanlarından biri olarak öne çıkıyor. Macide’ye olan sevgisini baskıya dönüştürmeyen, sabırlı ve dürüst bir karakter. Onun varlığı, Ömer’in eksik yönlerini daha da görünür hâle getiriyor. Bedri’nin sonunda muradına ermiş gibi görünmesine rağmen, romanın finali yine de tam anlamıyla mutlu bir son hissi vermiyor.
Romanın en etkileyici yanı ise sonu. Çünkü ayrılığın nedeni sevgisizlik değil. Ömer ve Macide birbirlerini sevmeye devam ederken yolları ayrılıyor. Kitabı bitirdiğinizde içinizde bir eksiklik hissi kalıyor ve “Acaba başka türlü olabilir miydi?” diye düşünüyorsunuz. Belki de romanın gücü tam olarak burada yatıyor.
İçimizdeki Şeytan, yalnızca bir aşk hikâyesi değil; insanın kendi zaaflarıyla mücadelesini, sorumluluktan kaçışın sonuçlarını ve sevginin tek başına her şeyi çözmeye yetmeyebileceğini anlatan derin bir eser. Başlarda yavaş ilerlese de ortalarından itibaren
Puan vermedi
Evet, kürk mantolu Madonna kitabını da okudum elbette popüleritesi tedavülden kalkınca. Bir şekilde dilden dile yayılması gereken eseri neden bu değil acaba diye düşünmeden edemedim. Ana karakteri ömer ve macide. İkili ilişkilerin zamanına göre her zaman şaibe taşıyan yönünü bir şekilde izahatı anlaşılamayan aşk'ın karışık yüzünü toplumsal normlar içinde nasıl harmanlandığını , sade zarif bir dille aktarmış. Bunun yanında o hiç susmayan şeytani sesin varlığını insan dediğimiz 5 harfli mahlukun ne hale düşebildigini üst bilinç ya da süper ego denilen vicdani dedektöre uğramadan neler yapabileceğini göz önüne sermiş. Klasik bir aşk sergüzeşti mevzubahis değil. Beklediğimiz yücelttiğimiz yoğun acı kıvranmalarının yanında insanı beklentiler, istekler ve çoğu zaman anlayamadan yola revan oluşlar yer alıyor. Keyifle okuduğum benim gözümde her okuyanın kendinden bir değil bin parça bulacağı ve her okunmada farklı tasavvurlar çıkarabilecegi bir eser.
Eğer siz de benim gibi o Kadıköy vapurundaki ilk karşılaşmada, Ömer’le Macide’nin o büyülü aşkına kapılıp "Ah ne güzel bir hikaye başlıyor" dediyseniz, geçmiş olsun. Çünkü yazar bizi o naif aşktan alıyor ve insanın o en çirkin, en karanlık ve kimselere itiraf edemediği o izbe dehlizlerine fırlatıyor.
Okurken Ömer’e kaç kere bağırmak, yakasından tutup "Kendine gel be adam!" diye silkelemek istedim, saymadım. O iradesizliği, her zorlukta arkasını dönüp kaçışı, kendi hatalarının faturasını hep o hayali "içimdeki şeytan" bahanesine kesmeye çalışması beni delirtti. Ama dürüst olalım mı biraz? Ömer’e bu kadar çok öfkelenmemin asıl sebebi, onun o ödlek hallerinde kendimden de bir şeyler görmemdi belki de. Hangimiz hayatın sorumlulukları ağır geldiğinde kafamızı kuma gömüp suçu kadere, şansa ya da "içimizdeki o görünmez güce" atmıyoruz ki? Sabahattin Ali yüzümüze öyle bir tokat patlatıyor ki, sızısı günlerce geçmiyor: İçimizde şeytan falan yok; asıl şeytan bizim korkaklığımız, bizim tembelliğimiz.
Macide ise... Ah Macide. O fırtınanın, o çürümüşlüğün ortasında tek başına dimdik durmaya çalışan o asil, o şefkat açlığı çeken ruhu içimi paramparça etti. Ömer’in o aydın geçinen, salonda memleket kurtarıp masada birbirinin kuyusunu kazan o leş gibi entelektüel çevreye paçasını kaptırmasını, Macide’nin o tertemiz aşkını o bataklıkta nasıl harcadığını izlemek canımı çok yaktı. Sevginin, o güzelim ihtimallerin, insanın kendi zaafları altında nasıl un ufak olduğunu görmek resmen boğazımda düğümlendi.
Kitabın kapağını kapatıp masaya koyduğumda, o odanın sessizliğinde kendi içimdeki Ömer’le baş başa kaldım. Bu kitap benim için sadece eski bir dönem romanı değil dostlar; bu kitap, insanın kendi kendisiyle oynadığı o en acımasız oyunun, aynaya bakacak cesareti olmayanların