"Homo sum; humani nil a me alienum puto"·83 syf.·
4/10
2023 46. kitabı
"Ben insanım ve kendimi insanca olan hiçbir şeye yabancı saymam."
(Heauton Timorumenos, Terentius
Perde I, sahne I)
Publius Terentius Afer MÖ 184'te Kartaca'da doğan Berberi asıllı Latin komedya yazarıdır. Çocukken köleleştirilen Afer'e bu ad Afrikalılar tarafından verilmiştir. Afer'in siyahi olup olmadığı belirsizken, estetik açıdan göz doldurduğu söylene gelmiştir. Afer, sahipliği Romalı senatör Terentius Lucanus'a geçtiğinde Terentius adını alır. Yeni sahip senatör Lucanus, Terentius'un yeteneklerini erken yaşta farkedip onun özgür bir insan gibi eğitilmesini ve azad edilmesini sağlar. Cumhuriyet Dönemi'nde sanata son derece önem vermesiyle bilinen politikacı Scipio Aemilianus ile yakınlık kuran Terentius, bu sayede saygınlığını artırmıştır. Oyunlarını Yunanca yazdığı bilinen Terentius, aynı zamanda Yunanistan ziyareti ile Menandros'un oyunları üzerinde çalışma fırsarı bulmuş ve bu oyunları Latince'ye çevirmiştir. Kariyeri ömrüne bağlı olarak kısa süren Terentius, yaşama çok genç yaşta veda etmiştir. Antik Roma'nın en önemli komedya yazarının Yunanistan'da 25 ya da 35 yaşlarında bir gemi kazasında ya da üzüntüye bağlı olarak öldüğü rivayet edilir.
Bilinen eserleri:
Andria (Andros Güzeli), Eunuchus (Hadım), Mostellaria ( Hortlak), Kaynana, Hecyra, Héautontimoroumenos, Phormio, Adelphes (kardeşler)
Terentius'un, Andros Güzeli, Hadım, Hortlak, Kaynana, Epidicus, Formio, Özünün Celladı, Kardeşler isimli oyunları Nurullah Ataç tarafından Fransızcadan Türkçeye çevrilmiş ve MEB Yayınları'ndan çıkmıştır. Ayrıca Mitos Boyut Yayınları'ndan çıkan Furkan Akderin'nin çevirdiği Bütün Oyunları 1 : Andros Güzeli, Kaynana, Erkek Kardeşler, Bütün Oyunları 2 : Hadım Ağası, Phormia, Kendinin Celladı çevirileri Türk okuruna Terentius'u tanıma fırsatı tanımaktadır.
[Terentius
Tüm eserlerini Truva savaşı üzerinden işleyen #euripides , Antik Yunan mitolojisinin önemli kahramanlarıyla bütünlük kurup yaşanılan olayları bölümlere ayırıp yayımlamış ve sahnelemiştir.
#kyklops eserinde de Homeros'un Odysseia destanındaki ana karakter Odysseus'un,
Polyphemos ile mücadelesinin bir bölümünü ele alıyor.
Tam metin halinde günümüze ulaşan tek #satyrikon drama olup tragedya tekniği ile okurunu/seyircisini düşündürürken güldüren komedya özelliklerine yoğunluk veriyor.
Bir prologos (Açıklama), parodos (koronun ilk şiiri), üç adet epeisodion (Diyalog), üç adet stasimon (Koro) ve eksodos (Çıkış) bölümlerinden oluşmaktadır.
Kitabın ismini taşıyan “Kyklops”(Polyphemos) gök ve toprağın çocukları; hiç bir tanrıdan korkmayan, insan eti ile beslenen tek gözlü devdir.
Koroyu seslendirenler, Dionysos,Şarap Tanrısı eğlenceye düşkün,barış elçisinin maiyetinde olan #satirler yani Tanrı pan’ın çocukları,yarı keçi yarı insan kır ve orman iyelerinden oluşuyor.
#silenos ise satirlerin en yaşlı babası,ki oyunumuzun ana karakterleri ne kadar Odysseus ve Polyphemos olsada benim için ‘As’ oyuncu Silenos oldu
Oyunu daha iyi anlamanız için kişileri açıkladım ve şimdi rahatlıkla kurgumuzdan bahsedebilirim.
Troya seferinden memleketine dönen İthaki kralı Odysseus'un gemisi fırtınaya yakalanır ve Kyklopsların adasında mecburen durmak zorunda kalır.Karşılarına çıkan Silenos ile erzak karşılığı anlaşma yaparlar ama Polyphemos bunu duyunca işler arapsaçına dönüşür ve kehanet gerçekleşmeye başlar.
Aklın öncüsü ,doğruluk timsali Odysseus ve dostları neler yaşadı, tek gözlü deve ve Silenos’a neler oldu en önemlisi de kehanet nasıl gerçekleşti…?
Merak ediyorsanız keyifli bir okuma sizleri bekliyor.
Reklam
HeraklesoğullarıEdebiyat
Puan vermedi·88 syf.·
2022 95. kitabı
Herakles'in ölümünün ardından Argos kralı Eurystheus tarafından yok edilmek istenen çocuklarının başlarında yaşlı İolaos ile kaçışları ve en sonunda Atina kralı Demophon'a sığınmaları tragedyanın ana konusunu oluşturuyor.
Euripides'in günümüze ulaşabilen en kısa tragedyası olan Heraklesoğulları için orjinal metnin bir kısmının kayıp olduğu düşünülüyor. Özellikle finalindeki ani bitiş bende yarım kalmış hissi uyandırdı.
Prologos (Açıklama), parodos (koronun ilk şiiri), dört adet epeisodion (Diyalog), dört adet stasimon (Koro) ve eksodos (çıkış) sahnesinden oluşan; savaş etiği ve yurtseverlik temalı oyun Atina'da geçiyor.
İyi okumalar.
Euripides, Troya efsanesinde yaşanılanların öncesi ve sonrasını kaleme aldığı oyunlarının ilk kitabı #iphigeniaauliste ‘yi geçen hafta yorumlamıştım.
Bugün de devam kitabı #iphigeniatauriste ’nin yorumu ile geldim.
Auslis’te ‘nin devamı Tauris’te oyunu olduğu halde ,daha önce sahnelenmiş olup Antik tiyatronun teknik açıdan en başarılı eserlerinden biri olarak kabul edilmiştir.
Euripides, tragedyasında insanların tanrılara ve vatanına karşı ahlâkî görevlerinin her şeyden üstün olduğunu ele alırken dini inanışlar ve batıl inançlar arasında tercih yapanları tarafsızca eleştiriyor.Kardeş sevgisinin büyüklüğünü,önünde kimsenin duramayacağını,zamansız,sınırsız
olduğunu vurguluyor.
Oyun: Bir prologos (giriş), parados(koro giriş-bitiş)3 stasimon (koro şarkısı),
3 epeisodion (dialog) ve eksodos’tan (kapanış)oluşmaktadır.
Iphigenia Aulis’te oyunu biraz hatırlayalım.
Paris ,Helene’yi kaçırmasının ardından Hellenler,Aulis limanında toplanıp Troya ‘yı işgal etmek ve Helene’yi kurtarması için rüzgârın esmesini beklerler.
Kâhin ,Artemis’e kurban sunulursa donanma harekete geçeceğini söylemesi üzerine başkomutan Agamemnon’un kızı Iphigenia,kurban olarak seçilmesiyle olaylar başlıyordu.
Touris’te de ise, Kırım’daki tapınağın başrahibesi ve tapınağa getiren esirleri, kurban törenine hazırlamakla görevlendirilen bakire Iphigenia,olarak karşımıza çıkıyor.Bir gün kardeşi Ortesus ,bazı sebeplerden dolayı tapınağa tutsak olarak getirilince …
İşte oyunumuz başlıyor.
Bu anlattıklarım sadece giriş kısmı diyebilirim.Asıl Artemis ‘in mucizesi,
Iphigenia,Kırım’a nasıl geldi, başrahibe nasıl oldu,lanetli Atreus soyunun tarihi,lanetin bitmesi için ne yapılması gerekiyor,kardeşi hangi sebeple tapınağa gönderildi,nasıl bir sonla karşı karşıya kalıyorlar?Daha nice soruların cevapları
Çağdaşları tarafından “sahnelerin filozofu”olarak tanınan Euripides,ömrünün son on sekiz ayını geçirdiği Makedonya’da yazdığı oyunu #iphigeniaaulis’te trajedisi ile geldim bugün.
İphigenia Auslis’te ve İphigenia Tauris oyunları Troya efsanesinde yaşanılanların öncesi ve sonrasını ele alıyor.
Genellikle ikileme olarak bilinen oyun aslında Korint’te Alkmaeon ve Bakkhalar adlı oyunlarıyla birlikte tetralojinin (dörtlü serinin)bir parçasıdır.
#dipnot Bu arada tetraloji eski yunan trajedi yazarlarının yarışmalar için hazırladıkları üç trajedi ile bir dramdan oluşan esere verilen addır.
Euripides’in oğlu adaşı küçük Euripides,babasının ölümünün ardından 405 yılında bu oyunu sahneleyip yarışmalardaki beşinci birinciliğini kazandırmıştır.
Oyunda bir adet prologos(giriş),üç adet stasimon (koro şarkısı), üç adet epeisodion (dialog) ve bir adet eksodos(kapanış) mevcutttur.
Euripides,oyunlarında Tanrı’lara karşı yanlış bir şey yapıldığında bedel ödettirdiklerini ama adaletli olduklarını öne sürüp vatanı uğruna kendisini feda edenlerin ahlâkî değerlerini vurgulayarak iktidarda kalmak için onurunu kaybetmemek gerektiğini ve
kardeş kavgalarının son bulmasını, herkesin birlik beraberlikle yaşaması için çağrıda bulunuyor.
Kısa bilgilerin ardından oyunumuza geçelim.
Hepimizin çok iyi bildiği Troya efsanesi…
Prens Paris,dönemin en güzel kadını olan evli Helene ‘yi kaçırarak bütün Hellenlere hakaret etmiş sayılıyor.
Helene’nin kocası Menelaos ve Hellen ordusunun başkomutanı ağabeyi Agamemnon,ordusuyla birlikte Helene’yi Paris’in elinden geri almak ve Truva’yı kazanmak için Aulis Limanı’nda toplanırlar.
Ama rüzgâr esmediğinden donanma denize açılamaz.Kâhinler rüzgârın esmesi için Artemis’e bedel ödenmesi gerektiğini söyler…İşte şimdi olaylar başlıyor.
Ödenmesi gereken bedel ne,ordu
Yunan Trajedisi Hakkında
Aktörler, Great Dionysia adlı bir Yunan tiyatro festivalinde Zincire Vurulmuş Prometheus'u oynadılar. Şarap ve bereket tanrısı Dionysos'u ve tiyatroyu onurlandırmak için düzenlenen yıllık bir oyun yazarlığı festivali ve yarışmasıydı. Tanrıyı onurlandırmak için bir keçi kurban edilirdi ve "keçi şarkısı" anlamına gelen trajedi kelimesi, kurbana eşlik eden orijinal ritüel şarkı ve danstan gelişen bir tür tiyatro performansının adıdır. Diğer oyun yazarları, Aeschylus'tan önce, yaklaşık MÖ 535'ten başlayarak trajedi oyunları yazmışlardı, ancak o, büyük yazar üçlüsünün ilkiydi: Aeschylus, 
Sophokles (yaklaşık MÖ 496-06) ve 
Euripides (yaklaşık MÖ 484-07). günümüze ulaşan 32 büyük trajediyi yazdı.
Zincire Vurulmuş Prometheus, bir üçlemenin ilk oyunudur. Tamamı Prometheia olarak adlandırılan üç oyunluk döngüdeki diğer iki oyundan geriye yalnızca parçalar kaldı. Dionysos yarışması için bir günde binlerce seyirci oyun üçlemesinin tamamını izlerdi. Oyun yazarları en iyi trajedi ödülünü aldı ve Aeschylus ödülü diğer tüm oyun yazarlarından daha sık kazandı.
Her trajedi öngörülen özelliklere uygundur:
* Tema, mitolojiden veya diğer antik masallardan gelmeliydi.
* Oyuncuların erkek olması ve maske takması gerekiyordu.
* Oyuncuların birden fazla rolü oynayabilmesine rağmen, oyuncuların sahip olabileceği konuşma rollerinin sayısı üçle sınırlıydı.
* Koro 12 ila 15 icracıdan oluşuyordu. Aeschylus'un oyunlarında koro üyelerinin sayısı sürekli olarak 12 idi. Daha sonra oyun yazarları sayıyı artıracaktı.
Açık hava tiyatrolarında trajediler oynanırdı. Şiddet ve ölümün sahnede gösterilmesi yasaklandı. Oyunlardaki herhangi bir şiddet eylemi diyalog yoluyla geldi ve doğrudan gösterilmedi. Gösteriler sahnenin
Sophokles (yaklaşık MÖ 496-06) ve Euripides (yaklaşık MÖ 484-07). günümüze ulaşan 32 büyük trajediyi yazdı.
Zincire Vurulmuş Prometheus, bir üçlemenin ilk oyunudur. Tamamı Prometheia olarak adlandırılan üç oyunluk döngüdeki diğer iki oyundan geriye yalnızca parçalar kaldı. Dionysos yarışması için bir günde binlerce seyirci oyun üçlemesinin tamamını izlerdi. Oyun yazarları en iyi trajedi ödülünü aldı ve Aeschylus ödülü diğer tüm oyun yazarlarından daha sık kazandı.
Her trajedi öngörülen özelliklere uygundur:
* Tema, mitolojiden veya diğer antik masallardan gelmeliydi.
* Oyuncuların erkek olması ve maske takması gerekiyordu.
* Oyuncuların birden fazla rolü oynayabilmesine rağmen, oyuncuların sahip olabileceği konuşma rollerinin sayısı üçle sınırlıydı.
* Koro 12 ila 15 icracıdan oluşuyordu. Aeschylus'un oyunlarında koro üyelerinin sayısı sürekli olarak 12 idi. Daha sonra oyun yazarları sayıyı artıracaktı.
Açık hava tiyatrolarında trajediler oynanırdı. Şiddet ve ölümün sahnede gösterilmesi yasaklandı. Oyunlardaki herhangi bir şiddet eylemi diyalog yoluyla geldi ve doğrudan gösterilmedi. Gösteriler sahnenin
Reklam
Reklam