Hannah Arend/ Kötülüğün sıradanlığı
Hannah Arend/ Kötülüğün sıradanlığı
Nazi Almanyasında Yahudilerin toplama kamplarına ve gettolara naklinden sorumlu Otto Adolf Eichmann 11 Mayıs 1960’ta Buenos Airesin kenarı mahallelerinden birinde yakalandı ve İsrail’e getirildi 11 Nisan 1961’de Kudüs bölge Mahkemesi’ne çıkarıldı ve 15 ayrı iddia ile suçlandı başkalarıyla birlikte nazi rejiminin başından sonuna kadar özellikle ikinci Dünya Savaşı sırasında Yahudi halkına karşı suçlar insanlar karşı suçlar işemişti
Türkiye’de totalizm üzerine çalışmalar ile tanınan ünlü siyaset bilimci Hannah Arend bu kitabında nazi Almanyası döneminde milyonlarca Yahudilerin toplama kamplarında önüme gönderilmesinden sorumlu SS yetkilisi Otto Adolf Eichmann Kudüs’teki yargılama sürecini ele alıyor Yahudi soykırımının mimari olarak sunulan Adolf Eichmann sadist bir canavardan ziyade hatta korkutucu derecede normal bir insan olduğunu dikkat çeken Arend özellikle düşünme ve muhakeme iletişimin kaybolması ile birlikte kötülüğün nasıl sıradanlaştığını vurguluyor.
Arend ,Adolf Eichmann'ın davasını The New Yorker dergisi için takip ederken geliştirdi ve daha sonra bunu Eichmann Kudüs'te adlı kitabında derinleştirdi.
Arendt davanın başına gittiğinde, milyonlarca Yahudinin toplama kamplarına gönderilmesini (lojistiğini) organize eden Eichmann'ın "sadist bir canavar" ya da "psikopat bir nefret figürü" olmasını bekliyordu. Ancak mahkeme salonunda karşılaştığı figür tamamen farklıydı.
Kitap , Soykırım sürecini de başlık başlık ele almış
özellikler3-13 arasın bölümler Soykırım’ın nasıl planlandı nerede ne şekilde hayata geçirildiği konusunda net bilgiler sunmaktadır örneğin
İlk çözüm olarak Yahudiler sürgün etmek düşünürken ikinci çözüm olarak Yahudiler bir merkezli toplamak ve nihai çözüm olarak da öldürmeyi planlıyorlar
Soykırım sadece
Beylik Çiftliği'ndeki Koca Reis adıyla anılan bir domuzun teşvikiyle hayvanlar isyan çıkartıp çiftliği ele geçirirler. Snowball başkan olmuştur ki, Napoleon adlı domuz yönetimi ele geçirir. Bundan sonra domuzlar, diğer hayvanlara insanların yaptığı kötülüklerden daha da kötüsünü yapmaya başlarlar.
Reklam
Hayvan Çiftliği okurken hikâyenin aslında sadece hayvanlarla ilgili olmadığını fark ettim. Kitap, insanların güç sahibi olduklarında nasıl değişebileceğini ve adaletin nasıl bozulabileceğini etkileyici bir şekilde anlatıyor. En çok hoşuma giden yönü, kısa olmasına rağmen çok şey düşündürmesiydi. Bazı olayların günümüzde yaşanan durumlarla benzerlik göstermesi kitabı daha ilgi çekici hale getirdi. Anlatımı sade ve akıcı olduğu için sıkılmadan okudum. Kitabı bitirdiğimde, insanların yönetim ve eşitlik konularında daha dikkatli olması gerektiğini düşündüm. Bence herkesin en az bir kez okuması gereken anlamlı ve etkileyici bir eser.
Bir kez filizlenen fikirler yeniden toprağa gömülemezlerEdebiyat
Bir kitabın büyüklüğünü bazen satış rakamları değil, yazarının ölümünden sonra insanların ona nasıl veda ettiği gösterir.
Emile Zola öldüğünde cenazesine gelen işçiler “Zola!” diye bağırmıyorlar. “Germinal! Germinal!” diye bağırıyorlar. Çünkü artık o kitap bir romandan çıkıp bir sembole dönüşmüş oluyor. İşçilerin sesi, öfkesi ve umudu haline geliyor. Bunu öğrendiğimde kitabı ve özellikle de kitabın adının anlamını merak edip okumaya başladım.
Kitap boyunca yerin altında çalışan madencileri okuyoruz. insanların bir günlük ücret uğruna ömürlerini verdiği bir düzen… Bir noktadan sonra insanların neyi neden yaptığını değil, neden başka türlü yapamadığını düşünmeye başlıyorsunuz. İşte o noktada Germinal yalnızca bir roman olmaktan çıkıyor. İnsan, haklı olmakla kazanmak arasındaki farkı görüyor. Çünkü bazen insanlar haklıdır ama güç onlarda değildir. Ama kitabın en güzel tarafı umutsuzluğun içinde bile umudu saklaması. Bunu da kitabın isminden anlıyoruz; Germinal, Fransız Devrim Takvimi’nde baharın başladığı, toprağın altındaki tohumların filizlenmeye başladığı ayın adı. İlk bakışta bu isim kitapla çelişiyor gibi görünüyor. Çünkü roman boyunca karanlık, açlık, ölüm ve yıkım görüyoruz. Ama Zola’nın anlatmak istediği şey tam da bu. Toprağın üstünde her şey kaybedilmiş gibi görünse de, toprağın altında bir şeyler büyümeye devam ediyor. Zola’nın en büyük başarısı ise bunu bir propaganda metnine dönüştürmeden yapması.
Grev başarısız olabilir. İnsanlar ölebilir. Maden yeniden çalışmaya başlayabilir. Ama artık hiçbir şey eskisi gibi değildir. Çünkü bir kez filizlenen fikirleri yeniden toprağa gömmek mümkün değildir. Sanırım Zola’nın cenazesinde işçilerin “Germinal!” diye haykırmasının sebebi de buydu. Onlar bir kitabın adını değil; kendi umutlarını, mücadelelerini ve geleceklerini
Emile Zola öldüğünde cenazesine gelen işçiler “Zola!” diye bağırmıyorlar. “Germinal! Germinal!” diye bağırıyorlar. Çünkü artık o kitap bir romandan çıkıp bir sembole dönüşmüş oluyor. İşçilerin sesi, öfkesi ve umudu haline geliyor. Bunu öğrendiğimde kitabı ve özellikle de kitabın adının anlamını merak edip okumaya başladım.
Kitap boyunca yerin altında çalışan madencileri okuyoruz. insanların bir günlük ücret uğruna ömürlerini verdiği bir düzen… Bir noktadan sonra insanların neyi neden yaptığını değil, neden başka türlü yapamadığını düşünmeye başlıyorsunuz. İşte o noktada Germinal yalnızca bir roman olmaktan çıkıyor. İnsan, haklı olmakla kazanmak arasındaki farkı görüyor. Çünkü bazen insanlar haklıdır ama güç onlarda değildir. Ama kitabın en güzel tarafı umutsuzluğun içinde bile umudu saklaması. Bunu da kitabın isminden anlıyoruz; Germinal, Fransız Devrim Takvimi’nde baharın başladığı, toprağın altındaki tohumların filizlenmeye başladığı ayın adı. İlk bakışta bu isim kitapla çelişiyor gibi görünüyor. Çünkü roman boyunca karanlık, açlık, ölüm ve yıkım görüyoruz. Ama Zola’nın anlatmak istediği şey tam da bu. Toprağın üstünde her şey kaybedilmiş gibi görünse de, toprağın altında bir şeyler büyümeye devam ediyor. Zola’nın en büyük başarısı ise bunu bir propaganda metnine dönüştürmeden yapması.
Grev başarısız olabilir. İnsanlar ölebilir. Maden yeniden çalışmaya başlayabilir. Ama artık hiçbir şey eskisi gibi değildir. Çünkü bir kez filizlenen fikirleri yeniden toprağa gömmek mümkün değildir. Sanırım Zola’nın cenazesinde işçilerin “Germinal!” diye haykırmasının sebebi de buydu. Onlar bir kitabın adını değil; kendi umutlarını, mücadelelerini ve geleceklerini
Bence Hayvan Çiftliği küçük hacmine rağmen insanı uzun süre düşündüren kitaplardan biri.
İlk bakışta hayvanların devrimi gibi görünse de aslında şu soruyu soruyor:
"İyi niyetle başlayan bir hareket neden zamanla baskıcı bir düzene dönüşebilir?"
Kitap boyunca beni en çok etkileyen şey, değişimin bir anda olmaması. Napoleon bir gecede diktatör olmuyor. Kurallar bir gecede değişmiyor. Her şey yavaş yavaş oluyor. O kadar yavaş oluyor ki hayvanlar çoğu zaman neyi kaybettiklerini fark etmiyorlar. Bu da gerçek hayattaki birçok toplumsal değişime benziyor.
Bir diğer güçlü tarafı ise şu:
Orwell sadece kötü liderleri eleştirmiyor. Aynı zamanda insanların:
sorgulamama eğilimini,
rahatına düşkünlüğünü,
güçlü olana inanma isteğini,
propaganda karşısındaki savunmasızlığını da gösteriyor.
Bu yüzden kitap sadece "Napoleon kötüydü" diye okununca eksik kalıyor. Çünkü domuzların güç kazanmasına izin veren bir ortam da vardı.
Bazı kitaplarda olduğu gibi burada da etik sorular çok güçlü:
Sessiz kalmak suç ortaklığı mıdır?
İyi niyet tek başına yeterli midir?
Gücü denetleyecek mekanizmalar olmazsa en iyi fikirler bile bozulur mu?
Ve bence kitabın en hüzünlü yanı Boxer değil, aslında hafızanın kaybolması. Hayvanlar zamanla geçmişi unutuyorlar. Kuralların değiştiğini hatırlamıyorlar. Eski vaatleri hatırlamıyorlar. Böylece gerçeklik, onu anlatanların elinde şekilleniyor.
Son sahne ise müthiş bir kapanış:
Domuzlarla insanların birbirine benzemesi, Orwell'in "Sorun sadece kim yönetiyor değil; gücün kendisi kontrol edilmezse herkes birbirine dönüşebilir" demesinin bir yolu gibi.
Ben kitaba puan verecek olsam 10 üzerinden 9 derdim. Çünkü dili çok sade ama altında katman katman anlam var.
Düzen ve insan doğası üzerine bir bağış yapıt
George Orwell’in Hayvan Çiftliği eseri, kısa olmasına rağmen etkisi uzun süre devam eden kitaplardan biri. İlk bakışta bir hayvan hikayesi gibi görünse de aslında güç, yönetim, eşitlik ve insan doğası üzerine oldukça düşündürcü bir anlatım sunuyor.
Kitabın en güçlü yanı, sade diliyle çok katmanlı bir hikaye anlatabilmesi. Okurken hem akıcı bir olay örgüsünün içinde kalıyorsunuz hem de satır aralarında verilen mesajları fark etmeye başlıyorsunuz. Özellikle otorite, propaganda ve kitle psikolojisine dair yaptığı göndermeler bugün bile güncelliğini koruyor.
Orwell’in anlatımı oldukça net ve vurucu. Gereksiz ayrıntılara boğmadan okuyucuyu sürekli düşünmeye itiyor. Bu yüzden sadece bir “klasik” olduğu için değil, gerçekten etkileyici bir okuma deneyimi sunduğu için okunmayı hak ediyor.
Hayvan Çiftliği, bittikten sonra üzerine uzun süre düşündüren, farklı yaşlarda farklı anlamlar kazanabilen güçlü bir eser. Kısa ama yoğun bir kitap okumak isteyen herkese rahatlıkla öneririm.
Reklam
Reklam