Eski hocam Dr. Abdullah Ünalan’ın Şîa’da Hadis Usûlü adlı eserini inceleme fırsatı buldum. Şiî hadis anlayışını temel kavramlarıyla ele alan bu çalışma, özellikle isnad, ricâl ve metin tenkidi gibi konuları anlaşılır bir şekilde ortaya koyuyor.
Kitabın en dikkat çekici yönlerinden biri, Şîa hadis usûlünü Ehl-i sünnet perspektifiyle mukayeseli olarak sunması. Bu sayede iki gelenek arasındaki benzerlikleri ve farklılıkları daha net görmek mümkün oluyor.
Türkiye’de bu alanda yapılan çalışmaların sınırlı olduğu düşünülürse, bu eser hem akademik anlamda hem de konuya ilgi duyanlar için önemli bir katkı sağlıyor. Özellikle konuya giriş yapmak isteyenler için oldukça faydalı bir kaynak olduğunu düşünüyorum.
Emeği geçen hocama teşekkür ediyor, bu alana ilgi duyan herkese tavsiye ediyorum.
Hadis branşı okumalarımızda okuduğumuz bir kitaptı. Hadislerin tespit ve tedvin dönemi özetle ifade edilmiş sonra tasnif dönemine yer verilmiş, böylece kitabın ana konusu olan hadis edebiyatına geçilmiş. Ana hadis kaynakları yararlanma usulleri ile ele alınmış, kitapların öne çıkan özelliklerine değinilmiş. Temel hadis kaynakları, şerh edebiyatı, hadis usulü edebiyatı, rical edebiyatı gibi birçok ilim dalına değinilmiş ve en önemli eserleri özet bilgilerle tanıtılmış. Kitapta günümüz hadis çalışmalarına da ayrı bir başlıkla yer verilmiş. Kitap sonunda yer verilen eser tabloları ise tüm kitabı özetler mahiyette. Okuması bazı ilmi kitapları okumak kadar zor değil. Kolay okunan güzel bir kitap.
Halbuki okusalar Devlet-i Aliye ne büyük gailelerden kurtulacaktı
Cemil Meriç bu eserinde Osmanlı Devletinin çektiği acılarını her yönüyle gözler önüne seriyor. Tarafsız şekilde yapılan hatalarını inceliyor. Ayrıca kitapta Sedad Zeki'nin yazdığı bir mektubu inceliyoruz, Osmanlının politikaları, padişahları, değişen sadrazamları, paşaları bir bir konuşuyoruz. Ayaklanmalar, entelijansiyanın kalleşliği, Avrupalı Devletlerin ikiyüzlülüğü ve çıkarları... Sağdan soldan şamar yiyen, yalnız bırakılmış bir devletin çatırdama seslerini işitiyoruz. Son bölümde de Ali Paşa'nın belki de başka bir yerde okumadığınız bir vasiyetnamesini okuyoruz. Kitabın sonunda Cemil Meriç in bir serzenişini işitiyoruz. Bu vasiyetnamenin daha önce padişaha ulaşması durumunda belki herşey daha farklı olabilirdi diye bir seslenişle kitap sonlanıyor. Tarihine değer verip, özünden kopmayan herkese tavsiyemdir.
Son bölümden istifadenize...
# Paşa'nın sözleri burada bitiyor. Vasiyetname Türkiye'de yayımlanmış mı? Bilen yok. Gaalib, Âli ve Fuad Paşaların vasiyetnamelerinden söz etmekte, fakat bunların ne zaman, hangi dilde yazıldıklarını kaydetmemektedir.
(Tarih-i Osmânî Encümeni Mecmuası, 1329, s.70)
# Tanzîmât'ın yüzüncü yıldönümü münâsebetiyle yayımlanan Tanzîmât adlı kitabın 892. sahifesinde Vasiyetnamenin adına rastlıyoruz: Walter Wright, Âli Paşa'nın bir nevî siyâsî vasiyetname bıraktığını, bunun da Türkçe olarak yayımlandığını söylerken, Birge böyle bir eserin basılmamış olduğunu ileri sürüyor.
# Ben vasiyetnamenin iki nüshasını gördüm, her ikisi de Fransızca. Birinci nüsha yazma: Edebiyat Fakültesi Kitaplığı’na Fransız Sefareti’nden gelmiş. Schneider'in bir önsözünü muhtevî ve onun tarafından kaleme alınmış. Yıldız evrakı arasında rastladığımız bir vesikadan Bianchi'nin kayın biraderi olduğunu ve Âli Paşa'nın kâtipliğinden ayrıldıktanEdebiyat
Cemil Meriç bu eserinde Osmanlı Devletinin çektiği acılarını her yönüyle gözler önüne seriyor. Tarafsız şekilde yapılan hatalarını inceliyor. Ayrıca kitapta Sedad Zeki'nin yazdığı bir mektubu inceliyoruz, Osmanlının politikaları, padişahları, değişen sadrazamları, paşaları bir bir konuşuyoruz. Ayaklanmalar, entelijansiyanın kalleşliği, Avrupalı Devletlerin ikiyüzlülüğü ve çıkarları... Sağdan soldan şamar yiyen, yalnız bırakılmış bir devletin çatırdama seslerini işitiyoruz. Son bölümde de Ali Paşa'nın belki de başka bir yerde okumadığınız bir vasiyetnamesini okuyoruz. Kitabın sonunda Cemil Meriç in bir serzenişini işitiyoruz. Bu vasiyetnamenin daha önce padişaha ulaşması durumunda belki herşey daha farklı olabilirdi diye bir seslenişle kitap sonlanıyor. Tarihine değer verip, özünden kopmayan herkese tavsiyemdir.
Son bölümden istifadenize...
# Paşa'nın sözleri burada bitiyor. Vasiyetname Türkiye'de yayımlanmış mı? Bilen yok. Gaalib, Âli ve Fuad Paşaların vasiyetnamelerinden söz etmekte, fakat bunların ne zaman, hangi dilde yazıldıklarını kaydetmemektedir.
(Tarih-i Osmânî Encümeni Mecmuası, 1329, s.70)
# Tanzîmât'ın yüzüncü yıldönümü münâsebetiyle yayımlanan Tanzîmât adlı kitabın 892. sahifesinde Vasiyetnamenin adına rastlıyoruz: Walter Wright, Âli Paşa'nın bir nevî siyâsî vasiyetname bıraktığını, bunun da Türkçe olarak yayımlandığını söylerken, Birge böyle bir eserin basılmamış olduğunu ileri sürüyor.
# Ben vasiyetnamenin iki nüshasını gördüm, her ikisi de Fransızca. Birinci nüsha yazma: Edebiyat Fakültesi Kitaplığı’na Fransız Sefareti’nden gelmiş. Schneider'in bir önsözünü muhtevî ve onun tarafından kaleme alınmış. Yıldız evrakı arasında rastladığımız bir vesikadan Bianchi'nin kayın biraderi olduğunu ve Âli Paşa'nın kâtipliğinden ayrıldıktanBeş Şehir Kitap Tahlili
Beş Şehir 
Ahmet Hamdi Tanpınar
Tanpınar Beş Şehir adlı kitabında İstanbul'a madde ve mana olmak üzere iki yönden bakmıştır.
MADDE:
" Tarih, mimari,peyzaj, ticaret hayatı, yaşam,sanat, şehrin görünümü, İstanbul'dan insan manzaraları, semtlere bakış, eğlence hayatı v.b. "
Tarih:
Yazar, tarihi kullanarak İstanbul'daki değişimi, insanların değişimini hatta İstanbul ile başka şehirlerle arasında ilişki kurmada kullanmıştır.
Örnek:
" Birinci Dünya Harbi'nden sonraki Fransız nesrinde hemen on yıl önceki Paris'in hasreti belli başlı bir temadır. İstanbul böyle değişmedi, 1908 ile 1923 arasındaki on beş yıl o eski hüviyetinden tamamıyla çıktı. Meşrutiyet inkılâbı, üç büyük muharebe, birbiri üstüne bir yığın küçük, büyük yangın, malî buhranlar, imparatorluğun tasfiyesi, yüzyıldır eşiğinde başımızı kaşıyarak durdurduğumuz bir medeniyeti nihayet 1923'de olduğu gibi kabullenmemiz onun eski hüviyetini tamamıyla giderdi. "
Mimari:
İstanbul'un eski halini ve şimdiki halini karşılaştırırken eski mimari ile yeni mimari hakkında bilgi vermektedir. Mimarinin yanında kullanılan eşyalardan da bahsetmiştir.
Örnek:
" İstanbul'un asıl iç manzarasını şehnişinleri, cumba ve çıkmalarıyla, saçak ve sayvanlarıyla, bir kadife gibi yumuşak çizgileri ve süsleriyle çok renkli olan bu sivil mimari yapardı. "
Örnek:
" Çocukluğunda, İstanbul'un hemen her evinde, saat başlarında, ' Entarisi ala benziyor' u, yahut ' Üsküdar 'dan geçer iken' çalan masa saatleri vardı."
İstanbul'dan İnsan Manzaraları:
Yazar, İstanbul'daki sokaklarda insanların yaşamını incelemiştir.
Örnek:
" Satıcı sesleri bunlardan biriydi. Eski İstanbul mahallelerinde bu sesler bütün bir günü baştanbaşa idare eder, saatlerin rengini verirdi."
Eğlence Hayatı:
Eski İstanbul ile yaşadığı İstanbul'un eğlence anlayışını karşılaştırmıştır.
Örnek:
" Şehirde yeni
Beş Şehir Ahmet Hamdi Tanpınar
Tanpınar Beş Şehir adlı kitabında İstanbul'a madde ve mana olmak üzere iki yönden bakmıştır.
MADDE:
" Tarih, mimari,peyzaj, ticaret hayatı, yaşam,sanat, şehrin görünümü, İstanbul'dan insan manzaraları, semtlere bakış, eğlence hayatı v.b. "
Tarih:
Yazar, tarihi kullanarak İstanbul'daki değişimi, insanların değişimini hatta İstanbul ile başka şehirlerle arasında ilişki kurmada kullanmıştır.
Örnek:
" Birinci Dünya Harbi'nden sonraki Fransız nesrinde hemen on yıl önceki Paris'in hasreti belli başlı bir temadır. İstanbul böyle değişmedi, 1908 ile 1923 arasındaki on beş yıl o eski hüviyetinden tamamıyla çıktı. Meşrutiyet inkılâbı, üç büyük muharebe, birbiri üstüne bir yığın küçük, büyük yangın, malî buhranlar, imparatorluğun tasfiyesi, yüzyıldır eşiğinde başımızı kaşıyarak durdurduğumuz bir medeniyeti nihayet 1923'de olduğu gibi kabullenmemiz onun eski hüviyetini tamamıyla giderdi. "
Mimari:
İstanbul'un eski halini ve şimdiki halini karşılaştırırken eski mimari ile yeni mimari hakkında bilgi vermektedir. Mimarinin yanında kullanılan eşyalardan da bahsetmiştir.
Örnek:
" İstanbul'un asıl iç manzarasını şehnişinleri, cumba ve çıkmalarıyla, saçak ve sayvanlarıyla, bir kadife gibi yumuşak çizgileri ve süsleriyle çok renkli olan bu sivil mimari yapardı. "
Örnek:
" Çocukluğunda, İstanbul'un hemen her evinde, saat başlarında, ' Entarisi ala benziyor' u, yahut ' Üsküdar 'dan geçer iken' çalan masa saatleri vardı."
İstanbul'dan İnsan Manzaraları:
Yazar, İstanbul'daki sokaklarda insanların yaşamını incelemiştir.
Örnek:
" Satıcı sesleri bunlardan biriydi. Eski İstanbul mahallelerinde bu sesler bütün bir günü baştanbaşa idare eder, saatlerin rengini verirdi."
Eğlence Hayatı:
Eski İstanbul ile yaşadığı İstanbul'un eğlence anlayışını karşılaştırmıştır.
Örnek:
" Şehirde yeni
Kur'an Surelerinin Fazileti - İmam Nesâî:
Giriş
İmam Nesâî (tam adı Ahmed b. Şuayb en-Nesâî), hadis ilminin önde gelen isimlerinden biridir. 215/830 yılında günümüz Türkmenistan'ında yer alan Nesâ şehrinde doğmuş, 303/915 yılında vefat etmiştir. Genç yaşta hadis tahsiline başlayan Nesâî, Horasan, Irak, Mısır, Şam ve Arabistan gibi bölgeleri dolaşarak binlerce hadis toplamış ve ezberlemiştir. Hadis eleştirisi ve rivayet konusunda üstün bir yeteneğe sahip olan Nesâî, Sünen en-Nesâî adlı eseriyle Sihâh-ı Sitte (altı sahih hadis kitabı) arasında yer almıştır. Bu eserinin yanı sıra tefsir, ricâl (hadis râvileri) ve fezâil (faziletler) gibi alanlarda da katkıları bulunmaktadır.
Nesâî'nin "Kur'an Surelerinin Fazileti" adlı kitabı, onun Sünen'indeki "Fezâilü'l-Kur'ân" bölümünden derlenmiş bir çalışmadır. Bu eser, Kur'ân-ı Kerîm'in sûre ve âyetlerinin faziletlerini konu edinen bağımsız bir derleme olarak öne çıkmakta olup, hadis literatüründeki benzer çalışmalar arasında önemli bir yer tutar.
Eser, hadis âlimlerinin Kur'ân faziletleri üzerine kaleme aldığı müstakil kitaplar arasında, İmam Buhârî, Tirmizî ve Dârimî gibi isimlerin çalışmalarına benzer şekilde değerlendirilmektedir.
İçerik Özeti
Eser, Kur'ân sûrelerinin faziletlerini rivayet edilen hadisler üzerinden ele almaktadır. İmam Nesâî'nin derlediği 40 güvenilir hadisten oluşan kitap, bu hadisleri sahih kaynaklardan seçerek sunar. Hadislerin tamamı, diğer muteber hadis kitaplarında da yer alan rivayetlerdir.
Örneğin, Abdullâh b. Amr (r.a.) rivayetine göre Hz. Peygamber (s.a.v.), Kur'ân'ı okuyup amel eden kimseye âhirette "Oku ve yüksel (cennet derecelerinde), dünyada ağır ağır okuduğun gibi oku; zira makamın, okuduğun en son âyetin seviyesindedir" buyurmuştur. Bir başka rivayette ise Hz. Âişe (r.a.) aracılığıyla,
İsmail Hakkı Uzunçarşılı, Türk tarihçiliğinin abidevi isimlerindendir ve eserleri kaynak niteliğindedir. Bu kitabında da onun karakteristik üslubu ve titiz tarihçilik anlayışı öne çıkar. Uzunçarşılı, Osmanlı sarayını sadece padişahın yaşadığı bir mekân olarak değil, aynı zamanda devletin merkezi, yönetim erkânının toplandığı yer ve bir eğitim kurumu olarak ele alır. Kitap, ana başlıklar altında saray teşkilatının tüm detaylarını sunar.
Sarayın Bölümleri ve Yapısı: Topkapı Sarayı'nın Enderun (iç saray), Harem ve Birun (dış saray) olmak üzere üç ana bölümünün mimari özellikleri, fonksiyonları ve bu bölümlerdeki yaşam. Her bir bölümdeki görevlilerin yerleri ve işleyiş düzeni.
Saray Görevlileri ve Hiyerarşi: Sarayın en üst düzeyinden en alt kademesine kadar tüm görevlilerin (Kapı Ağası, Hazinedarbaşı, Silahtar, Çuhadar, Rical-i Divan, Baltacılar, Kapıcılar vb.) adları, rütbeleri, görev ve sorumlulukları, maaşları ve saray içindeki konumları. Bu, saray hiyerarşisinin ne kadar detaylı ve düzenli olduğunu gösterir.
Padişahın Günlük Yaşamı ve Protokol: Padişahın günlük rutinleri, saraydaki törenler, kabul merasimleri, bayramlaşmalar ve diplomatik protokoller. Padişahın devlet işlerini nasıl yürüttüğü ve sarayın devlet yönetimindeki merkezi rolü.
Enderun Mektebi ve Eğitimi: Saray içinde bir nevi yüksekokul olan Enderun'un yapısı, burada yetiştirilen devşirme kökenli gençlerin eğitimi (askeri, idari, dini, edebi), bu okuldan çıkan devlet adamları ve onların kariyer yolları.
Harem Teşkilatı: Harem-i Hümayun'un idari yapısı, buradaki görevliler (Kızlarağası, Haseki Sultan, Valide Sultan, Cariyelik sistemi), haremdeki eğitim ve sosyal yaşam.
.
.
Osmanlı Devleti'nin Saray Teşkilatıİsmail Hakkı Uzunçarşılı · Türk Tarih Kurumu Yayınları · 201468 okunma