Ben uzun zamandır beyni anlamak için çabalayan ve sinirbilim çalışan bir bilim insanıyım.
Sinirbilim (neuroscience) alanında yapılan çalışmalar gösteriyor ki, yalnız insanlarda değil, hemen hemen tüm memelilerde sistem şöyle çalışıyor: Kendisinden güçlü, çekindiği biriyle etkileşim içinde olan ve sevilmediğini hisseden çocuğun hipotalamusu alarm durumuna geçip tehlike işaretleri veriyor. Bu durum, kortizol hormonu salgılanmasına yol açıyor. Kortizol hormonu tüm sistemi savunma hâline sokuyor. Savunma hâline geçen organizmada stres oluşuyor ve kaçmaya ya da saldırma hazırlığına giriyor. Bu hâl uzun sürerse kişinin bağışıklık sistemi çöküyor ve her türlü hastalığa açık hâle geliyor. Kendisini tehlikeli bir ortamda savunmasız hisseden çocukta, bu süreç daha abartılmış olarak ortaya çıkar.
Reklam
Bariz bir soru sormaya başladım kendime. Hayat hızlanırken, biz de enformasyon sağanağı altında gitgide hiçbir şeye odaklanamaz hale gelirken, neden yeterince tepki olmamıştı? Hayatı açık seçik düşünmemizi mümkün kılacak bir hıza indirmeyi neden denememiştik? Bu sorunun yanıtının ilk kısmını -sadece ilk kısmını- Profesör Earl Miller'la görüşmeye gittiğimde buldum. 16 Sinirbilim alanında dünyanın önemli ödüllerinden bazılarını kazanmış olan, en yeni teknolojilerle yürütülen beyin araştırmaları üstünde çalışan Earl'le Mas-sachusetts Teknoloji Enstitüsü'ndeki (MIT) ofisinde görüştüm. Sınırlarımızın farkına varıp onlarla yaşamayı öğrenmek yerine -topluca- muazzam bir aldanma içine düştüğümüzü söyledi doğruca.
Her insanın anlaması gereken hayati bir gerçek var, dedi Earl, açıklayacağı diğer her şey de buna dayanıyordu. Zihnimizde "beyin [aynı anda] sadece bir veya iki düşünce üretebiliyor". O kadar. "Tek bir şeye odaklanabiliyoruz. Bilişsel kapasitemiz çok sınırlı." Bu du-rum "beynin temel yapısından kaynaklanıyor" ve hiç değişmeyecek. Ama bunu kabullenmek yerine bir mit icat etmişiz, dedi Earl. Üç, beş, on şeyi aynı anda düşünmenin mümkün olduğunu sanıyoruz. Öyleymiş gibi yapacağız diye, aslında insanlar için düşünülmemiş olan bir terimi kendimize yormuşuz. Bilgisayar bilimciler 1960'larda birden fazla işlemcisi olan, yani iki (veya daha fazla) şeyi sahiden aynı anda yapabilen makineler icat etmiş, bu makine gücüne de "çoklu görev" (multitasking) adını vermişlerdi. Sonrasında bu kavramı alıp kendimize uyguladık.
Sayfa 44 - Metis/Ağustos 2025/10.basım/İstanbul
İlk cümleden kalbimi fethetti:)
Merhaba. Ne kadar yoğun olduğunuzu biliyoruz. O nedenle bu seriyi sizler için hazırladık. Vakti Olmayanlar İçin Sinirbilim (VOİS)
Edebiyat ve tasavvuf açısından birkaç kütüphane kadar işte. :)
Aşk dediğimiz kavram sinirbilim açısından inanılmaz karışık bir konu olup tek başına birkaç kitap dolduracak kadar içeriğe sahip derin bir meseledir.
Hakikaten gözler kalbin aynasıymış.
“Sinirbilim artık, gözlerin gönüllere açılan pencere olduğu yönündeki şiirsel fikre yakın bir şey söylüyor bize.”
Reklam
Reklam