Bir Ruhun Kendi Kendini İnşası ve Yıkımı:
Kitabı okumaya başladığımda, karşımda sadece denizci bir gencin aşka duyduğu saf tutkuyu ve bu aşk için kendini eğitme çabasını gördüm. Martin Eden, o kaba saba, eğitimsiz ama içinde devasa bir açlık barındıran denizci; sevdiği kadının, Ruth’un dünyasına girebilmek için bilgisizliğini bir zincir gibi kırmaya çalışıyordu. O "kendini yaratma" sürecindeki azmi, geceleri uykusuz geçirdiği o öğrenme sancıları, aslında hepimizin içindeki o "daha fazlası olma" arzusunun bir yansıması gibiydi.
Ancak kitabın ilerleyen sayfalarında fark ettim ki, Martin Eden’in asıl trajedisi, yükselişinde saklıydı. O, toplumun üst kademelerine tırmandıkça, aslında ait olduğu o samimi, gerçek dünyadan uzaklaşıyor; tırmandığı o "seçkin" çevrelerin aslında ne kadar yüzeysel, ne kadar sahte olduğunu görüyordu. Birine ulaşmak için değişirken, kendinden vazgeçmek zorunda kalması... İşte bu, kitabın beni en çok yaralayan kısmı oldu. Sevdiği kadının dünyasına girdiğinde, onun aslında o dünyada olmadığını, sadece bir illüzyonun peşinden koştuğunu anladığında duyduğu o derin hayal kırıklığı...
Jack London, Martin Eden’in kaleminden kendi hayatını mı anlatıyordu, yoksa başarının zirvesinde insanın neden uçuruma baktığını mı sorguluyordu? Başarı, Martin için bir amaçken, sonunda ona sadece bir "hiçlik" ve "yabancılaşma" getirdi. Zirveye ulaştığında artık kimseyle konuşacak ortak bir dili kalmamıştı. O kadar çok çalışmıştı ki, sonunda tek bir şey kalmıştı: "Büyük bir yorgunluk."
Okurken şunu düşündüm; Martin Eden sadece sınıfsal bir farkın kurbanı değildi. O, kendi aklının ve ruhunun derinliklerinde kaybolan bir yolcuydu. Hayalleri gerçekleştiğinde, hayal kuracak bir şeyi kalmayan bir insanın o sessiz çöküşü... Kitap bittiğinde, zihnimde yankılanan o son sahneler, başarının sadece ulaşılan bir nokta
UTZ / Bruce Chatwin
Her yeni kitap, yeni bir hikâyeyi ziyaret etmek ve ona kısa bir süreliğine konuk olmak demek.
İzninizle direkt kitaba dalıyorum.
Nasıl güzel olurdu, o orijinal porselenlerle dolu evi gerçekten gidip görmek.
Ama okurken Prag'ı ve o evi hayal etmek bile keyifliydi.
Koleksiyon yapan insanlara her zaman gıptayla bakmışımdır. Çünkü bir şeye tutkuyla bağlanabilmek, onu korumak ve yıllarca emek vermek bana özel bir duygu gibi gelir.
Her şey algı meselesi değildir, bazen olanı olduğu gibi görmek gerekir.
Kitapta savaşlardan, toplama kamplarından ve soykırımlardan kurtulup başka ülkelere savrulan insanların hikâyeleri kadar, o karmaşanın içinden çıkıp hayatta kalabilen porselenlerin de ayrı bir hikâyesi var. Pazarda karşısına çıkan o parçaları evine götürmek, onları korumak ve yaşatmak çok derin bir anlam taşıyor.
Sanki Utz, "Bari siz ziyan olmayın, bari sizi kurtarayım." der gibi.
Belki hayatı porselenlerden ibaretti ama yine de içinde yarım kalmış bir şeyler hissediliyor.
Devam etmek istemiş ama edememiş, hayat onu bir yerden alıp başka bir yere bırakmış ve "Buraya da uğraman gerek." demiş gibi.
Bir yandan da Utz'un porselenlere duyduğu tutkunun yalnızca bir koleksiyon merakı olmadığını düşündüm. Sanki o porselenler; geçmişe, hatıralara ve kaybetmek istemediği şeylere tutunma biçimiydi. Bu yüzden kitap boyunca sadece nesneleri değil, insanın aidiyet duygusunu da okudum. Belki de kitabın bana bıraktığı en güçlü his buydu. İnsan bazen özgür olmakla sahip olmak arasında kalıyor. Utz'un hikâyesinde de bunu hissettim.
Ben böyle bir kitaba konuk oldum.
Daha fazla spoiler vermeden, altını çizdiğim birkaç cümleyi paylaşayım:
"Şiddetten nefret etse de pazara yeni sanat eserleri düşüren felaketlerden son derece memnundu."
"Bir de sindirilmeyi reddeden
📚🔔 Tatil zili çaldı!
Bir yıl boyunca verilen emeklerin ardından şimdi dinlenme, keşfetme ve yeni maceralara atılma zamanı. 🌞
Bu yaz bol kahkahalı, bol anılı ve elbette bol kitaplı geçsin. Tüm öğrencilere keyifli tatiller diliyoruz! 💙📖
10k takipçim varmış gibi kitap tavsiye edeceğim şimdi.
Anadilimizin zihnimizin belli yönlerini şekillendirebileceğini savunan yazar, bu savını (aslında bir oranda kanıtlanmış bir gerçeklik bu) açıklamak için konunun en başından alıyor. Ortalama 150 yıl içinde dil hakkında insanlar neleri araştırıp neleri savunmuşlar, doğa-kültür savaşı bu meselede nasıl seyretmiş, "bilim" insanları hangi hatalara düşmüş... Kitabın ilk yarısında tüm bunları özetleyip ikinci yarısında ise dilin zihin için belli başlı alanlarda bir mercek görevi gördüğünü ispatlayan deneyleri aktarıyor. Kitap 2010 yılında yayımlanmış, son 16 senede ne gelişmeler olduğunu araştırma isteği de uyanmıyor değil. :)
Okurken insanın dikkatini celbeden mizahi üslup ve eleştirel bilim tarihi anlatımı gibi bazı unsurların yanında daha dikkate değer bir konu da tarih anlatmayan kısa bir kitapta bile Batılıların tarihinden utanması gerektiğinin bir sürü örneğinin görülebilmesi. Avrupa'daki sergilere ve hayvanat bahçelerine siyahi insanların "daha önce görülmemiş egzotik tür" tanıtımıyla getirilmesinden farklı Aborjin kabilelerinin toprağının nasıl sömürüldüğüne ve dillerinin İngilizce yüzünden gözümüzün önünde öldüğüne kadar birçok misal var. Yazar bu serpiştirmeyi bilerek yapmış zaten. Avrupa merkezli bakışın değişmesi gerektiğine falan parmak basmış ama kendisi de belli yerlerde aynı hataya düşmüş bana kalırsa.
Kısacası genel anlamda oldukça bilgilendirici ve yararlı bir ürün ortaya konmuş. Tavsiye edilir.
Ayfer Tunç yine yalın ama etkisi uzun süren bir hikâye anlatmış. Okuması akıcı, merak duygusunu son sayfaya kadar diri tutuyor. Kitabı bitirdiğimde zihnimde kalan en büyük soru ise Şehnaz’ın sevgilisinin annesiyle olan ilişkisinin tam olarak ne olduğuydu. Belki de bilinçli olarak açık bırakılmış bir boşluktu ama ben o kısmı biraz daha okumak isterdim.
Bunun dışında kitapta en çok dokunan şey yalnızlık hissiydi. Özellikle bir zamanlar mesleğinde saygın, güçlü ve etkin bir doktorun emeklilik ve hastalık döneminde görünmez hâle gelişi, ölümünden sonra bile kimsesizliğe terk edilmiş olması çok sarsıcıydı. İnsanların değeri, çoğu zaman sadece üretebildikleri sürece varmış gibi hissettiren o gerçeklik uzun süre aklımdan çıkmadı.
Romanın en güçlü yanı da buydu bence; abartıya kaçmadan, hayatın içinden karakterlerle hepimizin bir gün yüzleşebileceği yalnızlık, ilişki, yaşlanma ve aidiyet duygusunu anlatıyor. Bitirdiğimde bir roman okumuş gibi değil de, birilerinin gerçek hayatına kısa bir süre tanıklık etmiş gibi hissettim.
Kendi sıcacık bedeninin içinde, capcanlısın. Özgürlük budur!Hayata Dair
-Mini spoiler içerir-
Gece Yarısı Kütüphanesi’ni okuyanlar bilir. Yaşadığımız hayatın sonsuz ihtimalleri var ve orada Nora ile beraber hala devam eden bir hayatın yaşanmış ve yaşanmamış bütün ihtimallerini sevmeyi, kabullenmeyi ve bilinmezliğinin dayanılmaz hafifliğini öğrendik. Gece Yarısı Treni’nde ise yaşanmış bir hayatın ebediyete giden yolda kendiyle yüzleşmesini görüyoruz. Hayatın ancak geçmişe bakarak anlaşılabildiği ve yine ancak geleceğin ileriye bakarak yaşanabileceğini savunur Kierkegaard. Bu roman tam olarak bu öğretinin ince ince örülmüş hali. Çoğumuz etten kemikten bedenimizin savunmasızlığını duvar gibi sınırlarımızla korumaya çalışıyoruz, yeterince güçlü olursak acıdan kaçabileceğimizi sanıyoruz ancak yanılıyoruz. Acı çekmek çoğu zaman kaçınılmazdır. Bazen yaşamak için kalbimizin kırılmasına izin vermemiz gerekir. İşte tam da bu yüzden geçmişimizden kaçmanın kendimizden kaçmak olduğuna inanıyorum. Yüzleşmeye cesaret edemediğimiz her şey geleceğimizi şekillendiriyor, canavarımızı besliyor. Oysa hayat, tüm bunları yaşarken sanki hiç geçmeyecekmiş gibi yavaş, hatırlarken ise son sürat giden bir tren gibi hızlı akıyor. Çoğu zaman rutinlere takılı kalırken gerçekten sahip olduklarımızı unutuyoruz. Hepsinin birer mucize olduğunu, her günün yeni bir başlangıç olduğunu…
Wilbur Budd 81 yaşındayken, pişmanlıklarla dolu ömrü 19 Nisan günü son bulduğunda kendini hayatının treninde buldu. Gençliğinde harcadığı tüm o zamanlar için “gençliğine” vereceği öğütlerse sevgili piyano dersi hocasından duydukları ve “Ellerine ikinci bir şans geçen ölüler nasıl yaşayacaksa öyle yaşa!” olacaktır. Herkesin kendinden bir şeyler bulacağı yüreklere dokunan bir kitap.
Daha önce yazarın Gece Yarısı Kütüphanesi kitabını okuyup beğeniştim. Bu kitabında da konu benzer olarak şöyle olsaydı acaba ne olurdudan çok kariyerini, hırslarına sevgiye tercih ettiğinden dolayı yaşadığı mutsuzluğu düzeltme hikayesiydi. Devam niteliğinde bir kitap değil ama (bundan sonraki spolier!) sürpriz bir şekilde önceki kitabındaki karakterimizle karşılaşıyoruz son bölümde açıkçası bu beni sebepsiz yere mutlu etti. Okuru sıkmayan çok da hızlı ilerlemeyen ama konusu itibariyle beğendiğim bir kitaptı. Aynı sahnede karakterimizin ölü hayaleti, rüya gören hali ve ânı yaşayan hali 3'üde var bana farklı geldi.