Siz ne kadar mükemmel ya da hatasız olsanız da, hayat değildir. Ama önemli olan, kartların hileli olduğunu ve kaybedeceğinizi bile bile oynamaya devam etmektir.
Özgür irademi sorgulamak saçma görünebilir ama kabul etmekten nefret etsem de bu deneyimler göründükleri gibi değildir. Birinin yapabileceği herhangi bir seçim, genetik miras, yaşam deneyimleri, verili koşullar ve planlanmış hedefler arasında dağılım gösteren bir yığın gizli faktörün zirve yapmış etkileşimi olmalıdır. Bu etkilerin bazıları dış kaynaklardan geliyor olmalı ama tümü, beyindeki sinirsel aktivite desenleri olarak sonlanır. Bu, sinirsel mimarim boyunca tetiklenen sinir hücrelerinin yayılmış ağlar matrisidir. Önyargılarım, anılarım, algılarım ve düşüncelerim beynimin içindeki uyarım ve engellemelerin etkileşen desenleridir ve en son, kontrol ve dengeleme işleri de bitirildiğinde, tüm bu karmaşık etkileşimlerin sonucunda ortaya çıkan toplam kararlarımız ve yaptığımız seçimlerdir. Farkında değiliz çünkü etkiler bilinçdışıdır, bu yüzden verdiğimiz karara özgürce vardığımızı sanırız. Bu, Spinoza'nın, “İnsanlar kendilerini özgür olarak düşünmekle yanılırlar; bu düşünceleri kendi davranışlarının bilincinde olmalarına ama onları belirleyen nedenlere ilişkin bilgisiz olmalarına dayanır" derken kavradığı bir sorundu.
Bazı hikâyeler tam tahmin ettiğin gibi ilerler. Bazılarıysa son sayfada tüm bildiklerini sorgulatır. 🤯
Ters köşeleri seviyorsan, seni sonuna kadar merakta bırakacak 3 kitap önerisini keşfetmeye hazır ol!
Giderayak Albert öldü.
İnsan eğer dünyaya gelmesi konusunda bir seçim yapamıyorsa, gidişine karar vermeye hakkı vardır.
....dair sizin de deneyebileceğiniz bir örnek vereyim. Bir güvercini kafese koyun ve acıkmasını bekleyin.2 Sonra kafese bir düğmeye bastığınızda içine yem bırakan bir yemlik ekleyin. Güvercinler çok hareketli hayvanlardır - güvercinin önceden belirlediğiniz rasgele bir hareketi yapmasını (kafasını yukarı kaldırmasını ya da sol kanadını dışarı çıkarmasını, örneğin) bekleyin ve tam o anda düğmeye basın. Sonra aynı hareketi tekrar yapmasını bekleyin ve yine yem verin.
Bunu birkaç defa yaptığınız takdirde güvercin yem istediğinde sizin belirlediğiniz o rasgele hareketi yapması gerektiğini öğrenecek - ve o hareketi sık sık yapmaya başlayacak. Doğru yönlendirdiğiniz takdirde, ödüllendirmeyi seçtiğiniz hareket güvercinin odağına yerleşecek. Saplantılı biçimde kafasını yukarı kaldırmaya ya da sol kanadını dışarı çıkarmaya başlayacak. Keşfi yapan Skinner bunun ne kadar ileri götürülebileceğini, bu tür pekiştirmelerle bir hayvanın ne ölçüde programlanabileceğini öğrenmek istemiş ve epey ileri gidilebileceğini keşfetmişti. Bu şekilde bir güvercine pinpon oynamayı, bir tavşana bozuk paraları alıp kumbaralara koymayı, bir domuza elektrikli süpürge kullanmayı öğretebilirsiniz. Doğru ödüllendirdiğiniz takdirde pek çok hayvan çok karmaşık ve kendileri için anlamsız- şeylere odaklanacaktır.
Skinner bu ilkenin insan davranışlarının neredeyse tamamını açıkladığına ikna olmuştu. Özgür olduğunuza, seçimler yaptığınıza, neye dikkat göstereceğinizi belirleyen karmaşık bir zihniniz olduğuna inanıyorsunuz - ama bunlar hep hikâye. Odaklanma hissinizle birlikte siz, hayatınız boyunca tecrübe ettiğiniz tüm pekiştirmelerin toplamından ibaretsiniz aslında. Skinner'a göre insanlarda -özgür iradeyle seçim yapan bir kişi olmak anlamında- zihin yoktu. Akıllı bir tasarımcının sizi istediği gibi
Sayfa 59 - Metis/Ağustos 2025/10.basım/İstanbul
Alçak, aidiyetsiz, kimliksiz siyaset fahişeleri
Mesela son seçimden kötü sonuçlar alan partiler var. O partinin mensupları ne yapıyor?
Birinden çıkıp öteki partiye gidiyolar. Yani bir seçim öncesi hakkında kötü konuştuğu, yolsuzluk yaptığını söylediği, maddi ge manevi anlamda eleştirdiği partinin ve temsilcinin yanında yer alıyor.
Kadınlara, hayatlarındaki bazı olay, seçim ve durumların, özellikle de cinsellik, sevgi, para, şiddet ve/veya insanlık halini kapsayan diğer zorluklarla ilgili olanların, son derece utanç verici oldukları ve bu yüzden de bağışlanmalarının asla mümkün olmadığı öğretilmiştir. Bu doğru değildir.
Doğrusunun ne olduğunu bilmeden ve bunun ne gibi sonuçlar doğuracağını kavrayamadan önce hemen herkes yanlış sözcükler seçip yanlış hareketlerde bulunabilir. Bu gezegende ya da bu evrende bağışlamanın sınırlarının dışında olan hiçbir şey yoktur. Hiçbir şey.
Benlik; kadınları,erkekleri ve çocukları cezalandırmaya koşan cezalandırıcı bir kuvvet değildir. Benlik, yaratıkların doğasını anlayan vahşi tanrıdır.
Sayfa 413
