İncleme - SPOİLER içerir
Üç Anadolu Efsanesi, 
Yaşar Kemal’in Anadolu’nun halk kültürünü ve destansı anlatılarını güçlü bir dille anlattığı özel eserlerden biri. Kitapta yer alan Köroğlu, Karacaoğlan ve Alageyik hikâyeleri sadece birer efsane değil; halkın özgürlük arayışını, aşkını ve doğayla kurduğu bağı anlatıyor.
Özellikle Köroğlu bölümünde zulme karşı başkaldırı çok güçlü işlenmiş. Köroğlu’nun haksızlığa boyun eğmemesi, halkın yanında duran bir karakter olması kitabın en etkileyici yanlarından biri. Karacaoğlan kısmında ise aşk, doğa ve insan duyguları daha ön plana çıkıyor. Yaşar Kemal burada diliyle adeta bir türkü havası kuruyor. Alageyik hikâyesi ise doğayla insan arasındaki bağı ve tutkuların insanı nasıl sürüklediğini hissettiriyor.
Yaşar Kemal’in anlatımı kitabın en güçlü tarafı. Anadolu’nun dağlarını, ovalarını, rüzgârını anlatırken okur kendini hikâyelerin içinde hissediyor. Kitap boyunca halk kültürü, türküler ve eski anlatılar canlı kalıyor. Aynı zamanda eser, insanların aşk için, özgürlük için ve onurları için nasıl mücadele ettiğini gösteriyor.
Bence kitapta en baskın duygu özgürlük ve başkaldırı. Yaşar Kemal, halk efsanelerini sadece anlatmıyor; onların içindeki acıyı, umudu ve direnişi de hissettiriyor. Bu yüzden Üç Anadolu Efsanesi, Anadolu’nun ruhunu anlamak isteyen herkes için çok etkileyici bir eser.
Ben de gittim bir geyiğin avına
Geyik çekti beni kendi dağına
Tövbeler tövbesi geyik avına
Siz gidin kardaşlar kaldım kayada
Ben giderken kayabaşı kar idi
Yel vurdu da ıklım ıklım eridi
Ak bilekler taş üstünde çürüdü
Siz gidin avcılar kaldım kayada
Urganım kayada asılı kaldı
Elbisem sandıkta deşili kaldı
Gerdekte nişanlım küsülü kaldı
Siz gidin kardaşlar kaldım kayada
Kayanın dibine çadır kursunlar
Çifte davul çifte zurna vursunlar
Kayada kaldığım yare desinler
Siz gidin avcılar1000Kitap
Üç Anadolu Efsanesi, Yaşar Kemal’in Anadolu’nun halk kültürünü ve destansı anlatılarını güçlü bir dille anlattığı özel eserlerden biri. Kitapta yer alan Köroğlu, Karacaoğlan ve Alageyik hikâyeleri sadece birer efsane değil; halkın özgürlük arayışını, aşkını ve doğayla kurduğu bağı anlatıyor.
Özellikle Köroğlu bölümünde zulme karşı başkaldırı çok güçlü işlenmiş. Köroğlu’nun haksızlığa boyun eğmemesi, halkın yanında duran bir karakter olması kitabın en etkileyici yanlarından biri. Karacaoğlan kısmında ise aşk, doğa ve insan duyguları daha ön plana çıkıyor. Yaşar Kemal burada diliyle adeta bir türkü havası kuruyor. Alageyik hikâyesi ise doğayla insan arasındaki bağı ve tutkuların insanı nasıl sürüklediğini hissettiriyor.
Yaşar Kemal’in anlatımı kitabın en güçlü tarafı. Anadolu’nun dağlarını, ovalarını, rüzgârını anlatırken okur kendini hikâyelerin içinde hissediyor. Kitap boyunca halk kültürü, türküler ve eski anlatılar canlı kalıyor. Aynı zamanda eser, insanların aşk için, özgürlük için ve onurları için nasıl mücadele ettiğini gösteriyor.
Bence kitapta en baskın duygu özgürlük ve başkaldırı. Yaşar Kemal, halk efsanelerini sadece anlatmıyor; onların içindeki acıyı, umudu ve direnişi de hissettiriyor. Bu yüzden Üç Anadolu Efsanesi, Anadolu’nun ruhunu anlamak isteyen herkes için çok etkileyici bir eser.
Ben de gittim bir geyiğin avına
Geyik çekti beni kendi dağına
Tövbeler tövbesi geyik avına
Siz gidin kardaşlar kaldım kayada
Ben giderken kayabaşı kar idi
Yel vurdu da ıklım ıklım eridi
Ak bilekler taş üstünde çürüdü
Siz gidin avcılar kaldım kayada
Urganım kayada asılı kaldı
Elbisem sandıkta deşili kaldı
Gerdekte nişanlım küsülü kaldı
Siz gidin kardaşlar kaldım kayada
Kayanın dibine çadır kursunlar
Çifte davul çifte zurna vursunlar
Kayada kaldığım yare desinler
Siz gidin avcılarTaşları Yerinden Oynatmak
Etrafım İsmet Özet severler ile çevrili olduğu için zülf-ü yare dokunmaktan hep endişe ediyorum; düşündüğüm, konuştuğum, yazdığım her şeyde üstümden atamadığım bir otosansür ağırlığı var.
İstemsiz bir şekilde yukarıdaki hali tarif etme çalışmam; aslında bu kitabın benim açımdan incelemesi olacaktır. İsmet Özel iddia eder ki; kendisi herkesi ilgilendiren sorunları olabildiğince anlaşılmak arzusuyla kaleme alır. Ama kendisinin berrak olduğunu iddia ettiği çözümler anlaşılmaz ve yetersizdir (konu benim kabiliyetim ve kapasitemden kaynaklı olabilir; aksi gösterildiğinde kabul etmeye her zaman hazırımdır). Eğer birisi derse ki; İsmet Özel'in sağladığı taşları yerinden oynatmaktır ve bu vazifeyi gerçekleştirmiştir. Bu benim için anlaşılabilir olacaktır. En azından ilk cümlede ifade ettiğim gibi etrafımdaki İsmet Özel severler güzel, farklı ve iyi insanlardır.
İsmet Özel'in bu kitapta en çok üzerine titrediği konu şu gibi duruyor: "Neyi kaybettiğini hatırla". Farkındayım, kitabın adını tırnak işaretleri içinde yazınca bir şey demiş olmuyorum. Biraz açmaya çalışalım. İsmet Özel, Müslümanlar (kendisi burada cümleye "insanlar" olarak başlamam gerektiğini iddia edebilir) maalesef kayıptadılar ve hatta neyi kaybettiklerinin farkında olmadıkları içinde hüsrandadırlar ve hüsranda olmaları devam edecektir. Eğer kaybettikleri şeyi tarif edebilseler, eksikleri tamamlamak için bir çaba gösterebileceklerdir. Çok çiğ bir örnek olarak, Müslümanlar ezan'ı kaybettiklerini biliyorlardı, mücadele ettiler ve geri kazandılar. Ama Müslüman bir fert olma bilincini kaybettiler, uyutuldular, herhangi bir şey yapmıyorlar.
Peki, diyelim ki üç-beş kişi bulundu. Kaybımızı anımsadık ve bir şeyler yapmamız lazım. Ne yapalım? El-cevap sistemin dışına çıkın ve sistemi inkar edin. Nasıl? El-cevap, pratik
La familia es todo
Evvvet Yaprak Dökümü ve ülkece dizisinden tanıdığımız Tekin ailesi. Açıkçası kitap listemde değildi. Hakim olduğum olayları okumak sıkıcı olur demiştim ama aşırı sevdim. Biraz kitaptan bahsedip sonrasında kitap ve dizi farklarına değinmek istiyorum. İncelemeye başlamadan evvel genel olarak eski kitaplar için de şunu söylemek isterim: bence bu tür kitapları içeriği rahatsız edici diye eleştirmemeliyiz. Çoğu yazar zaten dönemi eleştiriyor. Yanlış Batılılaşma, görücü usulü evliliğin yanlışlığı, aile yapısı, hurafeler... Yazarlar bunları romantize etmiyor, yapmayın, yoksa sonunuz böyle olur diyor.
Ali Rıza Beyimiz, Altın Yaprak Anonim Şirketi’nde iyi bir memur. Fakat iş yerinde tanık olduğu bir ahlaksızlığın çözülmemesi sonucu şunları söyleyerek:
"Fakat, bu vakadan sonra nasıl burada kalabilirim? Biraz evvelki sözlerimi hatırlayınız. 'Oğlum böyle bir iş tutsaydı onu reddederdim, artık yüz yüze gelmezdim' demiştim, değil mi? Siz de başka bir evladımsınız. Demek sizi de reddetmeye mecburum."
İşten istifa ediyor. Eve dönünce bakıyor ki bir kutlama bir sevinç ayol diyor noluyor. En büyük çocuğu Şevket aylık 100 lira maaşla bankada işe girmiş. Neyse fazla anlatmayalım. Ali Rıza'nın evdeki otoritesinin yıkılması ve devam eden olaylar silsilesi sonrası devlet kuruyormuşçasına kurduğu ailesinin ağaç yaprakları gibi bir bir dökülmesini izliyoruz. Zaten kitabın özeti başta bir gencin Ali Rıza'ya söylediği sözlerden ibaret:
"Babasınız, çocuklarınız var, paranız yok değil mi? Evlatlarınız âhir ömrünüzde size bir feci yaprak dökümü manzarası seyrettirmekten gayri saadet vermezler."
Kitabı sevmemin sebebi ahlak bekçiliği yapan insanları suratına çat diye çarpmak istemem. Ali Rıza... Ahlaklı olsunlar diye eve kapattığı kızlarının yaptıklarını, kınadığı şeylerin hepsinin
"Nedir bu aşınan anlaşılmama sancısı"
Bazı kitapları okursun, bazılarıysa sana bir şey hissettirir. 
Bal Sokağında Gül Sarnıçları benim için ikinci tarafta kaldı.
Okurken sürekli “ne anlatıyor?”dan çok “neden bu kadar tanıdık geliyor?” diye düşündüm. Sanki biri gece sessizliğinde içindekileri yavaş yavaş döküyormuş gibiydi.
Bazı dizelerin altını çizmek istedim, bazı sayfalarda ise sadece durup düşündüm. Özellikle “Kuyu”, “Memleket” ve “Bala Çalan Hengâmeden Yâre Ağıtlar” şiirleri bende ayrı bir his bıraktı.
Şiirler samimiyetini hiç kaybetmiyor. Bu yüzden okurken bir şiir kitabından çok, birinin iç dünyasına denk gelmişim gibi hissettim.
Benim için bitince rafa kaldırılacak değil, ara ara tekrar açılıp birkaç sayfa okunacak bir kitap oldu.
Bal Sokağında Gül Sarnıçları benim için ikinci tarafta kaldı.
Okurken sürekli “ne anlatıyor?”dan çok “neden bu kadar tanıdık geliyor?” diye düşündüm. Sanki biri gece sessizliğinde içindekileri yavaş yavaş döküyormuş gibiydi.
Bazı dizelerin altını çizmek istedim, bazı sayfalarda ise sadece durup düşündüm. Özellikle “Kuyu”, “Memleket” ve “Bala Çalan Hengâmeden Yâre Ağıtlar” şiirleri bende ayrı bir his bıraktı.
Şiirler samimiyetini hiç kaybetmiyor. Bu yüzden okurken bir şiir kitabından çok, birinin iç dünyasına denk gelmişim gibi hissettim.
Benim için bitince rafa kaldırılacak değil, ara ara tekrar açılıp birkaç sayfa okunacak bir kitap oldu.Aytmatov Kitaplığı
Cengiz Aytmatov
Herkes kendi hikâyesi okur, Aytmatov'un kaleminden.
Kimi sel olur yorulur yâre giden yollarda; kimi düş olur düşer uçsuz bucaksız bozkıra...
"Bozkırda trenler doğudan batıya, batıdan doğuya doğru gider gelirler."
Hüzün dolu hikâyeleri taşır vagonlar yine de bitip tükenmez bozkırın çilesi.
Taşıyamadıkları tek şeydir, hiç anlatılmamış hikâyeler.
Senin taşınmaz hikâyen hangisi?
Haydi Asel anlat bize!
Suskunluğun acı bir kahveyi yudumlayan bozkırlar gibi...
Ne olmuş kaybettiysen
Kaybetmek bozkırın geleneği değil mi?
Sen ki Tiyen-Şan Dağları'nın unutulmaz efsanesi, İlyas'ın yarım bıraktığı o türkünün son dizesi...
Geçti zaman çoktan geçince ufkumuzdan kabullenmenin yasası.
Tüm zamanlardan geriye elimizde bir tek "şimdi" kaldı.
Seçim hakkın da yok üstelik kötünün iyisini, hatta en iyisini...
Gel de bir zar atalım "şimdi" hayata.
Sonra bir zar, bir zar daha...
Cemile'nin, Tolgonay'ın ve Aliman'ın yerine
de atalım bir zar.
Ta ki son kaybedişe kadar.
Ölememekle, yaşayamamak aynı şey değil mi zaten?
Bırak artık şu geçmiş zamanın yakasını.
Anlat bunca zaman sana ait olmayan bu dünyayı nasıl taşıdın omuzlarında?
Usanmadın mı hâlâ mecburiyetine emek kisvesi giydirmekten?
Gitmen gereken yerde kalmak için bu ısrar neden?
"Sevmesi gerekenler sevmedi diye hak doğmuyor, sevmemesi gerekenlere..."
Sahi, ölememek nasıl bir duygu, çıkıp gelsen de anlatsan Baytemir'in gölgesinden.
Dön-sen yüzünü ışığa doğru yitip gidecek pişmanlıkların, keşkelerin.
Bir kez kalksan ayağa görünecek cüce dağların ardı.
Mahzun uykulardan uyanma zamanıdırEdebiyat
Cengiz Aytmatov
Herkes kendi hikâyesi okur, Aytmatov'un kaleminden.
Kimi sel olur yorulur yâre giden yollarda; kimi düş olur düşer uçsuz bucaksız bozkıra...
"Bozkırda trenler doğudan batıya, batıdan doğuya doğru gider gelirler."
Hüzün dolu hikâyeleri taşır vagonlar yine de bitip tükenmez bozkırın çilesi.
Taşıyamadıkları tek şeydir, hiç anlatılmamış hikâyeler.
Senin taşınmaz hikâyen hangisi?
Haydi Asel anlat bize!
Suskunluğun acı bir kahveyi yudumlayan bozkırlar gibi...
Ne olmuş kaybettiysen
Kaybetmek bozkırın geleneği değil mi?
Sen ki Tiyen-Şan Dağları'nın unutulmaz efsanesi, İlyas'ın yarım bıraktığı o türkünün son dizesi...
Geçti zaman çoktan geçince ufkumuzdan kabullenmenin yasası.
Tüm zamanlardan geriye elimizde bir tek "şimdi" kaldı.
Seçim hakkın da yok üstelik kötünün iyisini, hatta en iyisini...
Gel de bir zar atalım "şimdi" hayata.
Sonra bir zar, bir zar daha...
Cemile'nin, Tolgonay'ın ve Aliman'ın yerine
de atalım bir zar.
Ta ki son kaybedişe kadar.
Ölememekle, yaşayamamak aynı şey değil mi zaten?
Bırak artık şu geçmiş zamanın yakasını.
Anlat bunca zaman sana ait olmayan bu dünyayı nasıl taşıdın omuzlarında?
Usanmadın mı hâlâ mecburiyetine emek kisvesi giydirmekten?
Gitmen gereken yerde kalmak için bu ısrar neden?
"Sevmesi gerekenler sevmedi diye hak doğmuyor, sevmemesi gerekenlere..."
Sahi, ölememek nasıl bir duygu, çıkıp gelsen de anlatsan Baytemir'in gölgesinden.
Dön-sen yüzünü ışığa doğru yitip gidecek pişmanlıkların, keşkelerin.
Bir kez kalksan ayağa görünecek cüce dağların ardı.
Mahzun uykulardan uyanma zamanıdır
Kış Kitabı
“Kış Kitabı” Yazar Adem Turan’ın Çıra Edebiyat etiketiyle, Ocak 2026’da okurlarıyla buluşturduğu deneme kitabıdır. Yüz dört sayfa hacmindeki eser, “Kış Hâlleri” ve “Kış Günleri” başlıklarında iki bölümde tasniflenmiş olduğunu görüyoruz. Her iki bölümde de elli civarında yazı yer almaktadır. Kitap ismi olan “Kış Kitabı” Merhum gazeteci Ahmet Kekeç tarafından isim olarak verilmiş ve kitap, Ahmet Kekeç'e ithaf edilmiştir. Benim de okuma sıram da başka kitaplar olmasına rağmen, anlamlı olması babından ve kitabı daha iyi özümseme ile beraber hissiyatımın yüksek olacağını düşüncesiyle, Şubat ayının soğuk günlerinde okumayı yeğledim.
Kitap isminden de anlaşılacağı üzere, deneme yazıları hem kış mevsimi üzerine hem de kış ayında yazılmış olan yazılardan müteşekkildir. Eserin ana ehramının tepesinde kış mevsimi bulunmaktadır. Yazıların içeriğini en iyi şekil de Şeref Akbaba, takdim yazısında şöyle özetlemiş. “Gündelik hayatın içinden kesitler ve tarihi anekdotlar içeren metinler” olarak nitelendirmiş. Devamında da “Metinler, kış sertliğiyle değil berraklığıyla konuşur" şeklinde devam edilmektedir.
Kış; suyun dallardan, yapraklardan çekildiği zamanlardır. Kış, bungunluğu ile beraber pencerelere ve kapılara hücum eden soğukları taşımaktadır. Ama daha çok bereketi, sımsıcak yuvaları barındırır. Griliği, sisi, boranı da taşısa da bahara açılan bir kapı hüviyetindedir. Kış, yorgun kalabalıkları bünyesinde misafir eder bir taraftan. Kış, karla birlikte yaşanılan en güzel masal mevsimidir. En azından bir zamanın çocukları için uzun kış gecelerine gelen devler, cüceler, sultanlar, şehzadeler, eşkıyalar ve yol kesen haramilerle dolu güzel masalları barındırır. Çay servisleri eşliğinde muhabbetin zirve yaptığı günleri içerisinde her zaman taşımaktadır. Sonuçta çay,
