Bir Cumhuriyet Ailesinin Kemalist Düşünceyle Yetiştirdiği Oğlu
"Baba sana müteşekkirim, Kemalist düşünceyle yetiştirdin beni" diyordu Deniz Gezmiş bir mektubunda babasına. Ve şöyle devam ediyordu;
"Küçüklüğümden beri evde devamlı Kurtuluş Savaşı anılarıyla büyüdüm ve o zamandan beri yabancılardan nefret ettim."
...
Babası Cemil Gezmiş, ilköğretim müfettişidir. Rizelidir. Annesi Mukaddes Gezmiş ise ilkokul öğretmenidir. Erzurum'un Tortum ilçesindendir.
Deniz'in annesini ve babasını Cumhuriyet yetiştirmiştir. Dedeleri ise o Cumhuriyeti kuran kuşaktır. Kurtuluş Savaşı'na katılmışlardır.
Deniz'in dedeleriyle ilgili bilgi bizzat Cemil Gezmiş tarafından açıklanmıştır. 12 Mart'tan sonra Sıkıyöntem'in Deniz'i aradığı dönemde sağcı basında yalan yanlış pek çok haber yer almaktadır. Bunlardan biri Deniz'in "Ermeni" olduğudur. Cemil Gezmiş en çok bu habere içerler. Ve Deniz'in sülalesinin "Türklüğü" üzerine şu demeci verir:
"Anne tarafından deden, Balkan Savaşına askeri lise öğrencisi olarak katılmış, Kurtuluş Savaşı'nda yaralanmış ve İstiklal Madalyası almış şerefli bir subaydır. Baba tarafından deden şimdi seni Ermenilikle itham eden zibidilerin var olması için Sarıkamış Muharebesi'nde Moskof ordularına karşı savaşırken esir düşmüş ve üç yıl Sibirya ormanlarında işkence çekmiştir. Sen bilir misin Gezmişoğulları Birinci Dünya Savaşı'nda onaltı şehit vermiş bir ailedir. Babanın üç dayısı Erzurum'un geri alınmasında Ermeniler tarafından şehit edilmiştir..."
"Ne kadar zengin ve refah içinde olursa olsun, bağımsızlığından yoksun bir millet, uygar toplumlar karşısında uşak olmaktan yüksek bir konumu hakedemez."
Cengiz Aytmatov aşkı, sevgiyi, acıyı ve savaşın acı soğuk yüzünü öyle ustaca anlatmış ki! Ah Aliman, Ah Tolgonay Ananın yiğitleri... Toprak Ana hakkında kısaca yazıp geçmek çok zor. İyisimi bu eşsiz yaşayan hikayeyi kendiniz okuyun.
"Benim anladığım gerçek mutluluğun da bir rastlantı sonucu olmadığını, yaz yağmuru gibi birden bire başımıza düşmediğini söylemeliyim. Gerçek mutluluk yavaş yavaş, azar azar gelir ve bu bizim hayata bakış açımızla, çevremizle, çevremizdekilere karşı davranışlarımızla doğrudan doğruya ilgili ve orantılıdır. Mutluluk birbirini tamamlayan ufak tefek şeylerin birikmesinden doğuyor"
Toprak Ana. Cengiz Aytmatov.