Macar edebiyatının benim için en kıymetli yazarlarından biri Sándor Márai. Csutora’yı elime aldığımda da ondan zarif ama sade bir köpek hikâyesi okuyacağımı düşünmüştüm. Fakat Márai yine bildiğimiz gibi; küçük görünen bir hikâyenin içine insanın kendisiyle, sadakatle ve yalnızlıkla kurduğu o sessiz, kırılgan muhasebeyi de yerleştirmiş.
Noel zamanı eşine farklı bir hediye vermek isteyen anlatıcımız, cins olduğunu düşündüğü Csutora’yı alır ve evin tüm düzeni bir anda değişir. Csutora henüz birkaç haftalıkken eve gelse de değişmez, yönlendirilemez ve ehlileştirilemez oluşu bu burjuva ailenin pek de hoşuna gitmez. Yaşananları okurken, bir köpeğin eve uyum sürecinden çok daha fazlasını; Márai’nin metinlerinde sıkça karşımıza çıkan sınıf çatışmasını da hissediyoruz.
Görünürde bir köpeğin hikâyesini okuyoruz, satır aralarında ise insan olmaya dair pek çok şeyi. Márai’nin dili her zamanki gibi sakin, abartısız ve içe işleyen bir derinliğe sahip. Csutora, yazarın en sevdiğim kitabı olmayabilir ama Sándor Márai ile yeniden buluşmak, benim için her zaman güvenli ve edebi olarak doyurucu bir okuma hissi yaratıyor.
Ressam Jean-Michel Basquiat’ı bilir miydiniz? Açıkçası ben bu kitabı okumadan önce pek tanımıyordum. Birkaç çizimi tanıdık gelse de hayatına ve dünyasına dair bilgim yok denecek kadar azdı. Peki bu bir biyografi mi? Asla. Tam tersine, onunla aynı odada susan, aynı masada nefes alan bir kadının hikâyesi.
80’lerin New York sanat sahnesi, uyuşturucu, şöhret, yoksulluk ve aşk… Toksik ama bir o kadar da gerçek bir ilişki anlatılıyor. Arka planda ise dönemin pek çok şarkıcısı, ressamı, oyuncusu göz kırpıyor. Basquiat burada bir ikon değil; öfkesiyle, kırılganlığıyla ve yalnızlığıyla karşımızda. Suzanne ise dahi erkeğin yanındaki kadın olmayı reddeden, kendi sevgisini sessizce yaşayan biri.
Yazarın kendi ifadesiyle Basquiat, “Beyaz sanat dünyasında meşru bir sanatçı olarak görülen ilk siyahtı.” Sanatla özel bir bağınız olmasa bile bu anlatı sizi yakalayabilir. Ama Basquiat’ya ya da o dönemin ruhuna meraklıysanız, bu metin tam size göre.