Toprağından Sürülenlerin Ahı Nereye Gider?
Gazap üzümleri, insanların içinde biriken o çaresiz öfkenin ve adaletsizliğin olgunlaşmasını simgeleyen muhteşem bir eser. Okurken bir insan daha ne kadar çaresiz kalabilir ve daha ne kadar sömürülebilir tek tek sayfaların duvarına yaslanan ruhumda hissettim. "Ölüyor diyorum size, açlıktan ölüyor!" feryadı bolluk içindeki Kaliforniya topraklarında çocukların yetersiz beslenmeden ve açlıktan ölmesi, insanlığın en büyük utancı olarak kelimelere yansırken her satırda daha da hüzne boğan çaresizliği yaşatıyor ve asıl utanması gereken zenginlerin para para diye adaletsizliğin dibine vurmaya devam etmesi beni daha da kızdırıyordu. Peki ya zamanımıza bakınca yok mu, örnekleri? Gazze'deki insanlık krizi, Yemen'deki kıtlık, sokak hayvanları veya bireysel bir dram hangisinin yanında dimdik durabildik! Ben dahil, hiçbirimiz... Kitaptan bir cümle daha var ki onları en iyi bu cümle izah ediyor: "Aç insanların gözlerinde büyüyen bir gazap var. İnsanların ruhlarında gazap üzümleri olgunlaşıyor, ağırlaşıyor, bağ bozumu için ağırlaşıyor" .... Ben bu kitaba ikinci başlık desem aç insanların gazabı derdim, sanırım. Toprahından sürülen bu insanların ahı nereye gider?
Lütfen en azından küçük bir adım atalım ve yakınlarımızda olan muhtaçlara el uzatalım. Birikim yspmalıyım diyorsunuz ya... Hayır! Ayetlerde bile apaçık belirtiliyor. Allah rızkımızın fazlasını yetimlere ve öksüzlere sahip çıkalım diye veriyor. İhtiyacınızdan fazlasını ayırmak ahirette boynunuza dolanacak diyor.. Bizlere gerçeği sunan bu ve bunun gibi kitaplar daha da arttırılmalı. Okumak yerine filmini izlemek isteyen arkadaşlara da linkini bırakıyorum. Lütfen izleyin ya da okıyun. En önemlisi bizim gibi bizden farkı olmayan bakınca etten kemikten ama bir avuç topraktan yaratılan çaresizlere sahip çıkalım. (Kitabın Türkçe
Kitabın temel konusu nesneler değil, seçimler. Bir seçim bolluğu içindeyiz. Bu bolluk bizi özgürleştirmek ve bu yolla mutlu etmek yerine, yanlış seçimler yapma kaygısıyla bizi mutsuz ediyor. Seçenek arttıkça özgürleştiğimizi sanıyouz fakat çoğu durumda daha huzursuz ve tatminsiz hale geliyoruz. Schwartz’a göre belli bir eşiğe kadar seçenekler faydalıdır fakat bu eşik aşıldığında karar verme yükü artar, pişmanlık ihtimali büyür ve kişi sürekli “Daha iyisi var mıydı?” sorusuna sıkışır. Kitap iki temel davranış tipini tanımlıyor. Bir tarafta “en iyiyi arayanlar”; diğer yanda “yeterince iyiyi kabul edenler (tatminliler)”. En iyiyi arayanlar, her seçimde en iyi alternatifi bulmaya çalışır. Bu da pratikte sonsuz karşılaştırma, bilgi toplama ve karar sonrası pişmanlık üretir. Tatminliler ise belirli bir standardı karşılayan ilk makul seçeneği kabul eder ve zihinsel maliyeti düşürür. Schwartz, objektif olarak daha “kötü” kararlar verseler bile tatminlilerin çoğu zaman daha yüksek yaşam memnuniyetine sahip olduğunu söylüyor.
Kitabın odağında; süpermarket rafları, kariyer seçenekleri, emeklilik planları, hatta romantik ilişkiler var. Buralardaki seçenek artışının sadece özgürlük değil, aynı zamanda sorumluluk da ürettiğini söylüyor. Seçim hakkı tamamen bizde olduğunda ve kötü bir seçim yaptığımızı düşündüğümüzde suçlanacak yer artık “sistem” değil, doğrudan kendimizizdir. Karşıt olarak, piyasa ve teknoloji ise seçenekleri azaltma eğiliminde değildir; tam tersine, bunları arttırma yönünde işler. Kitap, modern insanın özgürlük kavramını yeniden düşünmeye davet ediyor. Özgürlüğün yalnızca seçenek sayısıyla belirlenemeyeceğini, karar verme yükünü taşıyabilme kapasitesinin de özgürlüğün bir parçası olduğunu söylüyor.
Hangi tür kitapları seviyorsun?
🔎 Polisiye
💕 Romantik
🚀 Bilim Kurgu
🏰 Fantastik
📖 Klasik
🧠 Kişisel Gelişim
🏛️ Tarih
😱 Gerilim
Gerçekten ne için yaşıyorsunuz?Duygu ve Düşünce
Belki siz de benim gibi bu kitabı henüz bitirdiniz ve karmaşık duygular içindesiniz. Kitabın sonunda Fugui öküzüyle normal bir şekilde ilerlerken kitabın başındakinden farklı olarak onun tüm hikayesine tanık olduk. İtiraf edeyim, sanırım en çok onun ölmesini istedim kitabın sonuna kadar. Neden böyle bir isteğim vardı bilmiyorum ama sanki diğer karakterlerin çektiği şeylerin asıl sebebinin onun hataları olduğu aklıma kazınmıştı. Youqing küçücükken günün en erken saatlerinde uyanıp ailesini geçindirmek için çalışmak zorunda mıydı? Ya da kız kardeşi o kadar yükü neden çekmişti? Eşinden bahsetmiyorum bile. Ama sonuç olarak Fugui sonuna kadar yaşadı ve belki de onun cezası da buydu. En sevdiklerini, tek sahip olduklarını tek tek toprağa vermesi basitçe ölmesinden daha kötü olabilirdi. Fark ettiyseniz başta yaptığı büyük hata yaşamının gidişatını çok farklı bir yöne soktu. Zenginlik ve bolluk içinde parasını düşünmeden harcarken sefil bir yaşamın içinde buldu kendini. Peki hangisinde gerçekten yaşıyordu? Kitabın adı bize neyi düşündürtmeyi amaçlıyor? Bence nasıl bir hayat yaşarsak yaşayalım her hareketimizde bir anlam bulmayı amaçlamalıyız. Yaptıklarımızı hayatımızın anlamı uğruna yapmalıyız. Boş ve anlamsız bir yaşam beni şahsen boşluğa sürükler ve hiçbir şeyden zevk almamaya başlarım. Maddi zenginlik insana ne kadar haz verse de kitapta gördüğümüz gibi sonu her zaman iyi olmayabiliyor. Hiçbir anlam olmadan yaşamak için yaşamaktansa hedeflerim ve ideallerim peşinde GERÇEKTEN yaşamayı tercih ederim.
Yaşamak
Yaşamak
Bazı kitaplar vardır, bittiğinde kapağını kapatır ve rafınıza kaldırırsınız. Zygmunt Bauman’ın Akışkan Hayat’ı ise tam tersini yapıyor: Kapağı kapandığı an sizi kendi hayatınızın ortasında çırılçıplak, üstelik elinizde neoliberalizmin faturasıyla yapayalnız bırakıyor.
Bauman bu sarsıcı metinde, katı modernitenin o sığınak sığ güvenliğini (kalıcı meslekleri, köklü aidiyetleri, kurumları) nasıl birer birer eritip akışkanlaştırdığımızın otopsisini yapıyor. Artık hiçbir toplumsal formun, hiçbir ilişkinin veya kimliğin, içine yerleşmemize ve kök salmamıza izin verecek kadar uzun süre hayatta kalamadığı tuhaf bir panayırdayız. Bu panayırın tek bir mutlak yasası var: Hız. Durursan ıskartaya çıkarsın, bağlanırsan elenirsin, esnemezsen kırılırsın.
Kitabı okurken altını çizdiğim kavramlar, her gün sokakta, plazada ya da dijital ekranda içinden geçtiğimiz o görünmez dogmaları (doxa) birer birer deşifre etti. Bauman’ın kuramsal süzgecinden bugünün Türkiye manzarasına baktığımda parçalar korkunç bir netlikle yerine oturdu:
Bizler katılaşmaktan, yani sistemin hızını kaçırmaktan o kadar korkuyoruz ki, kendimizi sonsuz bir in statu nascendi (doğum anında olma) yanılsamasına mahkûm ediyoruz. Bir kimliğe, bir ahlaka ömür boyu sadık kalmak esnekliği bozduğu için, manevi pazardan işimize gelen parçaları koparıp melez can yelekleri dikiyoruz kendimize. Muhafazakar elitlerin lüks otellerdeki şatafatlı bebek mevlütleri (Mevlüt ile Baby Shower evliliği), kapitalizmin acımasız çarklarında ezilirken "bolluk bereketi esmalarla manifestleyen" o spiritüel lümpen proletarya, tam da Bauman’ın işaret ettiği o trajik "açık büfe dindarlığının" somut kanıtları. Sistem, yapısal sömürünün yarattığı anksiyeteyi, kişisel gelişim tezgahlarında uyuşturup bizi çarkların arasına geri fırlatıyor.
Bauman’ın
Mülksüzlerİnceleme
Mülksüzler, Ursula K. Le Guin’in 1974 yılında yayımlanan, yazarın ‘ikircikli ütopya’ olarak nitelendirdiği bir bilimkurgu romanıdır.
Romanımız, Anarres ve Urras isimli hayali iki gezegende yaşanıyor. Bu iki gezegendeki yaşam biçimini, roman kahramanı fizikçi Shevek ile birlikte anlamaya ve tanımaya çalışıyoruz. Shevek, yıllar önce Urras gezegeninden kopup gelen Odocuların kurduğu Anarres’te yaşayan bir bilim insanıdır.
Anarres gezegeni, anarşist düşüncenin hâkim olduğu bir toplumsal düzenle yönetilmektedir. Belki de burada ‘yönetilmek’ kelimesi yanlış kaçabilir; çünkü bu gezegende insanların insanlar tarafından yönetilmesinden ziyade, ortak yaşamın ve üretimin örgütlenmesi söz konusu. Anarres’te merkezi bir devlet yapısı yok. Üretim ve iş bölümü ise ÜİD (Üretim ve İaşe Dağıtım Koordinasyonu) aracılığıyla organize ediliyor.
Anarres’in en dikkat çeken yanlarından biri, yaşam koşullarının son derece zorlu ve gezegenin verimsiz olması. Doğrusu, yazarın anarşizm gibi bir sistemi neden böylesine sert koşullara sahip bir gezegende anlattığı beni oldukça düşündürdü. Ancak roman ilerledikçe bunun kurgu açısından ne kadar yerinde bir tercih olduğu da bir gerçek. Kapitalizm ile yönetilen Urras’ta, Odocu isyancıların elbette verimli ve zengin bir gezegene gönderilmeleri beklenmezdi; Anarres gibi zorlu bir yere yerleşebilmeleri bile bir bakıma mucize sayılabilir.
Ama yine de aklımdan şu soru geçmedi değil: Ursula Le Guin, anarşist sistemi bolluk ve bereket içindeki bir gezegende anlatsaydı nasıl bir tabloyla karşılaşırdık acaba? Belki eksikler bu kadar görünür olmazdı, belki de bambaşka sorunlar ortaya çıkardı. Çünkü burada kıtlık ve yoksunluk, sistemin sınırlarını görünür hâle getiriyor gibi.
İşte tüm eksiklerine rağmen, Anarres’teki yaşamın Urras’taki yaşamın çok ötesinde
Okumak paylaşıldığı an toplumsal bir devrime dönüşür..!
Bu eserden yola çıkarak;
Bir insanın kitaplara bakış açısının hayatını ve hayatları nasıl değiştirdiği, çocuklara ve kadınlara yaklaşımı, kitap okumanın sadece kendimizle değil bütün insanlıkla ilgili bir serüven olduğunu söyleyebilirim.
Temelde bireye indirgediğimizde değişken bir oran ama ruhsal olarak Mustafa güzelgöz karakteri yanında fakir basit ve yüzeysel düşündüğümüzü düşünüyorum her ne kadar dijitalleşme erişimi kolaylaştırsa da okuma oranını düşürüp bilgi kirliliğini de arttırmış durumda
Bu durumda mustafanın azim ve çabası yokluktan değil ruhunda taşıdığı azim ve şevkle ve geleceğe tohum atma arzusu ile ilgilidir Mustafa Güzelgöz karşısında "fakir, basit ve yüzeysel" kalıyoruz. O, heybesindeki üç beş kitapla derinleşmeyi, sorgulamayı ve insanı insana bağlamayı başarıyordu. Biz ise veri okyanusunun içinde boğulurken entelektüel olarak susuz kalıyoruz.
Çünkü bizde eksik olan "erişim" değil; Mustafa Bey'in ruhundaki o "keşfetme ve geleceği inşa etme şevki."hikayesini sadece bir "imkânsızlıklar içinde çare bulma" öyküsü olarak okursak çok yüzeysel kalırız. Çünkü yokluk, insanı yaratıcılığa zorlayabilir ama onu sürdürülebilir kılan, toplumsal bir aşka dönüştüren şey içsel bir motivasyondur; yani ruhsal adanmışlık. O tohumu atma arzusu olmasa, bürokrasinin çıkardığı ilk engelde veya köylünün ilk kayıtsızlığında "Eşek de sizin olsun, kitap da," deyip kenara çekilebilirdi.
Ve bu şevkin hayat bulduğu ağaç, Mustafa Bey'in samimi yaklaşımı ile çocuklar oldu.Çocuklar, yetişkinler gibi maskelerle veya çıkarlarla bakmazlar dünyaya. Onların masumiyeti ve güzelliğe olan saf tutkusu, Mustafa Bey’in heybesinden çıkan kitapları birer sihirli değneğe dönüştürüyor.
Biz bugün samimiyeti, hasbi olmayı (hiçbir çıkar gözetmeden yapmayı), karşılıksız üretmeyi özlüyoruz.
Mustafa