Umberto Eco, gerçeklik ve hayal arasındaki sınırları eritmiş bir roman yazmış. Bu yalnızca, bir gemide mahsur kalma hikayesi değil, varoluş hikayesi. İnanılmaz bir zihinsel üretim içeriyor; 1600’lü yıllarda boylam problemi merkezinde gelişen olaylar, gemide hapsolmuş Roberto’nun aslında mekanda değil, zamanda nasıl sıkıştığını ortaya çıkarıyor.
Ada oradadır, zaman geçiyordur, anlam hep vardır ama Roberto hep bir gün geride kalır.
Eco’nun diğer kitaplarında da sıkça rastlanan derdi burada da biz okurları sarıyor bence, bir karakterin sorununu anlatmak için yazmıyor, hikayenin kendisi ile karakterin varlığını nasıl sürdürebileceğini göstermek için yazıyor.
KONU VE TARİHSEL ÇERÇEVE
18. ve 19.yy da intihar üzerine çalışmalar dönemin frenologlarının, tabiplerinin, ırk teorisyenlerinin, psikologlarının ve kriminolglarının arasında, dönemin sağduyusal ve ideolojik mantıkları çerçevesinde yürütülüyordu. Algı çekimsel güçlerin etrafında yürütülen bu çalışmalarda, Frenologlar kafatası ölçümleri ve suç, intihar, üstünlük ve astlık ilişkileri kovalayarak, tabipler delilik hallerini eksene alıp frenologların fikrinin, ırk teorisyenleri ırkı merkeze alıp önceki ikilinin, psikologlar davranış bilimleri merkezinde önceki üçünün, kriminologlar mahkumlar ve müntehirler üzerinde odaklanarak önceki dörtlünün ekseninde sürdürüyordu. Bir çok isim zikredilebilir; Ferry, Morselli, Quetelet, Lombrosso Michelet ve dahası. Bu çalışmalar için temel veriler mahkumlar, müntehirler, "deliler" veya dönemin dava istatistikleridir.
Aynı dönemde Sosyoloji Bilimi önce Condorcet, Rousseau, Hobbes, Montesqieu, Vico gibi disiplin öncesi filozoflarca, sonra Comte'un Durkheim, in, Marx'ın, Weber ve Simmel'in doğrudan disiplinel katkılarıya aheste aheste şekillenmektedir. Bu süreç aynı zamanda sosyolojinin özerk ve verisi kendine özgü bir bilim dalı olduğunun savaşımını yansıtır. Vico'nun Yeni Bilim'inden Marks'ın Tarihsel Materyalizmi'ne Comte'un Sosyoloji'sinden Durkheim'in Yapısal İşlevselciğine, ordan Weber'in Anlayıcı Yorumlayıcı Sosyoloji'sine ve Simmel'in Formel Sosyolojisine Avrupayı dolanıp şekillenen sosyoloji bilimi temel mirasını ve bilim olma saygınlığını bu süreçte oluşturup kazanır.
Disiplinin teorisi, pratiği ve zamansal gelişimi dikkate alındığında Durkheim şüphesiz merkezde konumlanıyor. Comte teorik ve epistemolojik hazırlayıcıdır. Marx ideolojik saiklerin baskın olmasıyla kenarda durur. Weber ve Simmel ise tarihsel konumlanışlarıyla
Reklam
BİR KİTAP BEŞ SORU BEŞ CEVAP
Bir Kitap, Beş Soru, Beş Cevap
1. Bu kitabı neden okudun?
Ocak ayının ikinci kitabı olarak bu eseri, hem kısa olması hem de kış mevsiminde okunmaya çok uygun bir hikâye olması nedeniyle seçtim. Okurken kışın soğuğunu kitapla birlikte hissettim diyebilirim. Sabah uyandığımda her yeri karla kaplı görmek, hikâyede yaşanan zorluklarla duygusal bir bağ kurmamı sağladı.
2. Yazarı tanıyor musun, daha önce kitaplarından okudun mu?
Jules Verne, çocukluğumun yazarı olarak hafızamda yer etmiş bir isim. Onu daha çok macera dolu hikâyeleriyle tanıyorum. Kaç kitabını okuduğumu hatırlamıyorum ancak geçen yıl en son Zacharius Usta kitabını okumuştum. Hukuk eğitimi almasına rağmen edebiyata yönelmiş olması ve bilimkurgu türünde eserler vermesiyle tanınan bir yazar olması da onu ayrı bir yere koyuyor.
3. Kitabın dili ve akıcılığı nasıldı?
Hikâye akıcı ve sade bir dile sahip; deyim yerindeyse bir çırpıda okunuyor. Jules Verne’in enlem, boylam, Kuzey Denizi ve buzullar gibi coğrafi bilgileri hikâyenin doğal akışı içine ustalıkla yerleştirmesi, metni hem öğretici hem de etkileyici kılıyor.
4. Kitaptaki unutamadığın karakter/olay hangisiydi ve seni etkileyen kısım neresi oldu?
Unutamadığım karakterlerin başında Jean Cornbutte geliyor. Oğlunu kurtarmak için giriştiği mücadele, umudunu hiç kaybetmemesi ve gemideki her şeye hâkim oluşu oldukça etkileyiciydi. Sahip olduğu bilgi sayesinde hem zorluklarla hem de dondurucu soğukla verdiği mücadele unutulmazdı. Unutamadığım olayların başında ise Marie’nin Korkusuz Kız adlı gemiye binmesi geliyor; bunun yanı sıra karakterlerin kar altında kalmaları, karla ve doğayla verdikleri mücadele hikâyenin akılda kalan sahnelerindendi. Ayrıca İkinci Kaptanın diğer mürettebatla arasındaki olaylar kitabın en unutulmaz bölümleri arasındaydı.
5. Kitapta
Puan vermedi·664 syf.··
Beğendi
·2025 15. kitabı
·24 günde okudu
·Okunma: 04 Mayıs 2025 09:47
Kitap Kritiği
Tüfek, Mikrop ve Çelik başlıklı kitabı okuyup bitirdiğim halde muhtevası gibi hacmi de büyük olduğu için kritik etmekte tereddüt ettim. Ayrıca bahse konu kitabı kimi zaman tır kuyruklarında beklerken, kimi zaman hafta sonları molalarda yemek masasında okudum. Haliyle yine hafta sonu molasında kritik ettiğim için kitap okumanın zamandan ziyade özveri ve içtenlikten kaynaklı olduğunu düşünüyorum. Zira bahse konu kitabın son kısmında olduğu gibi zaman zaman öylesine muazzam tespitlere, özgün fikirlere intisap ettim ki tekrar tekrar okunmayı ve üzerinde düşünmeyi gerektiren Kur’an ayetleri gibi çarpıldığım satırlar oldu. Belki de onlara değinemeye fırsat olmayacak kadar muhtevalı bir eser.
Fakat, toplumsal ilerlemenin ve çöküşün ele alındığı bağlamda kimi zaman yazarın ikna edici yorumlardan uzak kaldığın da bir gerçek: Örneğin Avcı toplayıcı toplumlardan tarım toplumuna ilişkin “bugünkü Ürdün’de eski Nebatilerin başkenti olan Petra yakınlarındaki son ormanlar Birinci Dünya Savaşı’ndan hemen önce Hicaz demiryolu yapılırken Osmanlı Türkleri tarafından yok edildi” şeklindeki yoruma ilkokul çocukları bile güler. Tabi ki bu yoruma takılı kalıp kitabı okumamazlık etmeyiniz! Zira müellif şu soruları irdelemekten geri kalmıyor:
“Yaklaşık 10. 000 yıl boyunca Anadolu medeniyetlerinin Avrupa’ya karşı üstün olmasına rağmen neden sonunda Avrupa kazandı? Neden Kuzey Amerika, Avustralya ve Güney Afrika Osmanlı İmparatorluğu tarafından değil de İngiltere, Hollanda, Fransa, İspanya ve Portekiz tarafından fethedildi? Neden bir Amerikalı olarak ben modern Türkçe değil de İngilizce konuşuyorum?”
“Neden şu anda Avrupalı ve Asyalı halklar zenginlik ve güç sahibi de başkaları değil?”
“İnsanlar neden farklı kıtalarda farklı hızda gelişti?”
Müellifin deyimiyle, aslında bu kitap
Neden?
Bir soru sorup bu soruya cevaplar veren bir kitap. Asla hap ve net bilgi içermez ama düşünme ufkunuzu açar. Neden Amerika gelişti, uygarlık neden Mezopotamya'da başladı, neden buğday, neden enlem farkı arttıkça kültür boylam değişim farkına göre daha çok farklılık gösterir? Merak ediyorsanız okumanızı tavsiye ederim. Oldukça güzel bir dili var. Türkiye'ye özel de bir ön sözü :)
Jules Verne bir Robinson Crusoe hayranıydı ve kitaplarında bunu belli ediyor zaten. Bu kitabında da Robinson Cruseo gibi bir adada mahsur kalmış 5 kişi ve 1 köpeğin hikayesini görüyoruz.
Ama tek bir farkla. Robinson Crusoe gibi adada mahsur kalan kazazedelerin gemilerinde yiyecekleri, içecekleri ve silahları vardı. Ama bu kitapta ki karakterlerin bu tür şeyleri yoktu ve herşeye baştan başlayacaktı. Bundan hareketle çimento, tuğla, ev, ağıl hatta zamanla telgraf hattı, pil yapıyorlar.
Kitapta Jules Verne başka kitaplarına göndermeler yapıyor. Mesela Kaptan Grant'ın Çocukları kitabında ki Ayrton ve Robert, Denizler Altında 20,000 Fersah kitabında ki Kaptan Nemo bu kitapta da var. Büyük ihtimalle bu iki kitap çok okunduğu için Verne Esrarlı Ada'da bu kitaplara gönderme yapmış.
Ayrıca aynı karakterler olmasa da kitapta ki Pencroff Denizler Altında kitabında ki Ned Land'a, Harbert ve Nab ise Conseil'a benziyor.
Kitap genel olarak kolay okunsa da pil yapımı, enlem ve boylam hesabı, asansör kurulması gibi şeyler matematik ve mühendislik bilgisi istediğinden anlamak zor olabiliyor. O kısımları okurken anlamamıştım.
Kitapta sevmediğim iki nokta var. İlki koronolojik hata var. Kaptan Grant'ın Çocukları 1864 yılında geçse de bu kitapta 1854 olarak yazılmış. Ayrıca Denizler Altında Yirmi Bin Fersah kitabı 1868'de geçiyor. Esrarlı Ada ise 1865-68 arasında geçiyor. Buna rağmen Kaptan Nemo kitapta karşımıza yaşlanmış olarak çıkıyor. Esrarlı Ada ancak 1880-1890'larda geçse bu olabilirdi.
İkincisi ise kitapta bir sürü yanlış noktalama hatası, kelimelerin yanlış yazımı, yanlış ek getirimi falan vardı. Bunlar okumayı ciddi ölçüde zorlaştırıyor.
Reklam
Reklam