"Bir dem cehalette kalır hiç nesneyi bilmez olur. Bir dem dalar hikmetlere Calinus-u Lokman olur."
Kuşçubaşı Halifesi Kuyruklu Rıza Çelebi’nin Kitabü’l İber başlıklı manzum eserinde anlattıkları doğruysa, bedene hayat veren şeyin teneffüs edilen hava olduğu fikrini ilk kez, kadim zamanların meşhur hekimi Câlinus, nâm-ı diğer Galen ortaya atmıştı. Bu hekime göre ruhun bulunduğu yer kalbin sol karıncığıydı. Akciğerlere giren hava, damarlar yoluyla kalbe gelip ruhu besliyor ve oradan da atardamarlar yoluyla tüm bedene yayılıyordu. Fakat Kuyruklu Rıza Çelebi’nin dediğine göre ‘rîh’ ya da ‘ruh’ Arapça’da aynı zamanda ‘rüzgâr’ anlamına da gelmekteydi. Ruh nasıl ki bir bedeni hareket ettirebiliyorsa, ‘rîh’ ya da rüzgâr da bir kalyonu süren yegâne güçtü.
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
Kuşçubaşı halifesi Kuyruklu Rıza Çelebi'nin Kitabü'l İber başlıklı manzum eserinde anlattıkları doğruysa, bedene hayat veren şeyin teneffüs edilen hava olduğu fikrini ilk kez kadim zamanların meşhur hekimi Câlinus, nâm-ı diğer Galen ortaya atmıştı. Bu hekime göre ruhun bulunduğu yer kalbin sol karıncığıydı. Akciğerlere giren hava, damarlar yoluyla kalbe gelip ruhu besliyor ve oradan da atardamarlar yoluyla tüm bedene yayılıyordu. Fakat Kuyruklu Rıza Çelebi'nin dediğine göre 'rîh' ya da 'ruh' Arapça'da aynı zamanda 'rüzgâr' anlamına da gelmekteydi. Ruh nasıl ki bir bedeni hareket ettirebiliyorsa, 'rîh' ya da rüzgâr da bir kalyonu süren yegâne güçtü.
Ey kibr ü azâmetimize ilaç ve bize Eflâtun ve Calinus olan aşk, yaşa.
Hazret-i Mevlânâ, aşkı, biri hakîm, biri hekim iki zâta benzetiyor. Bu teşbih ile de aşkta öyle îcâzkâr bir kudret vardır ki, Eflâtun'un felsefeyle, Calinus'un tabâbetle yapamadığı ruhanî ve cismanî tedaviler icrâ eder. Âşıkı, her türlü ayıp ve noksandan temizlenmiş bir hale getirir, demek istiyor.
Bir dem cehalette kalır hiç nesneyi bilmez olur
Bir dem dalar hikmetlere Calinus-u Lokman olur
Denizi bir testiye dönersen ne alır? Bir günün kısmetini... Harislerin göz testisi dolmalı. Sedef kanaatkar olduğundan inci ile doldu. Bir aşk yüzünden elbisesi yırtılan, hırstan, ayıptan, adamakıllı temizlendi. Ey bizim sevdası güzel aşkımız; şadol, ey bütün hastalıklarımızın hekimi, ey bizim kibir ve azametimizin ilacı, ey bizim Eflatun'umuz. Ey bizim Calinus'umuz.
