Şunu çok net olarak ifade etmek isterim ki Tanpınar bu eserinde de ne kadar büyük bir münevver olduğunu bize ispatlamış. O ne büyük bir tarih, musiki, mimari kısacası medeniyet bilgisidir öyle. Hayran kalmamak elde değil.
Hepimizin bildiği gibi bu eser, sırasıyla Ankara, Erzurum, Konya, Bursa ve İstanbul’u anlatıyor. Bu şehirleri anlatıyor derken bir gezi rehberi şeklinde anlattığını düşünmeyin. Tanpınar bu şehirleri anlatırken o şehirlerin geçmişten günümüze taşıdıkları medeniyet mirasları ile anlatıyor.
Kitabın satır aralarında, geçmişe duyulan özlemi görmek mümkün(Her ne kadar yazar bu konuyu kitabın sonunda reddetse de…). Yazar zamanın getirdiği yenilikler ile şehirlerin ve şehirde yaşayan toplulukların nezaketlerini, inceliklerini kaybetmelerinden yakınıyor.
Kitabı okurken Tanpınar’ın Bursa ve İstanbul’a karşı farklı bir sevgisinin ve hayranlığının olduğunu anlayabiliyoruz. İstanbul’un ne kadar kültürel birikime sahip olduğunu belirtmeye gerek yok. Fakat Bursa… Zaten kitabın diğer dört bölümü sadece şehir adları iken Bursa’yı anlatan bölümün adı Bursa’da Zaman. Tanpınar, Bursa’da Zaman başlığı ile benim burada anlatamaya gücümün yetmeyeceği şekilde Bursa’da yaşanılan zamandan başka bir zamanın daha yer aldığını belirtmek istiyor.
Kitapta bir çok Osmanlıca kelime var. Kitabı okurken yanında telefonunuz olsun ki bilmediğiniz sözcüklerin anlamını bulmanız kolay olsun.
Tanpınar’ın diğer kitaplarında olduğu gibi bu eserinde de Türkçe hakimiyetine, dilimizi kullanmadaki ustalığına hayran kalmamak elde değil.
Okuru ciddi anlamda bilgilendiren bir eser ancak sık sık kullanılan Osmanlıca kelimelerden dolayı eseri okuması arada zorlaşabiliyor.
İyi Okumalar.
Beş ŞehirAhmet Hamdi Tanpınar · Dergah Yayınları · 201914,3bin okunma
"...mahallenin yerini yavaş yavaş alt kattaki üsttekinden habersiz, ölümüne, dirimine kayıtsız, küçük bir Babil gibi, her penceresinden ayrı bir radyo merkezinin nağmesi taşan apartman aldı."
"Bugünün mahallesi artık eskiden olduğu gibi her uzvu birbirine bağlı yaşayan topluluk değildir; sadece belediye teşkilâtının bir cüzü olarak mevcuttur."