Usta ve Margarita, Bulgakov'un Stalin dönemini eleştirdiği fantastik türde bir romanıdır. Eser, Sovyetler Birliği'nin bir dönem edebiyat üzerindeki baskısı nedeniyle sansürlenerek ve kısaltılarak yayımlanmak durumunda kalmış. İlk sansürsüz baskı ise 1973 'te gerçekleşmiş. Bulgakov bu eseri kendi tabiriyle "tabuta kadar" yazdığını söylemiş. Ölümünün son anına kadar kitabı tamamlamaya çalışmış, bitirmiş fakat son düzenlemeleri yapmaya fırsatı olmamış. Bu yüzden hikayenin bazı noktalarında tutarsızlıklar göze çarpıyor.
Konusuna geçecek olursak kitabımız bir edebiyatçının aslında şeytan olan Woland karakteri ile karşılaşması ile başlıyor. Bu şeytan ve maiyetindeki diğer kişilerin vampir, cadı, konuşan kara kedi gibi bir takım yardımcılarının Moskova'da olduğu sürece insanların başına musallat oluşunu okuyoruz. Bu ekibin Moskova'da yaptığı sihirbazlık gösterisi, verdiği şaşalı parti o dönem insanının lükse ne derece düşkün olduğunu ve ne kadar iki yüzlü olduklarını gözler önüne seriyor.
Kitabın adındaki Usta karakteri ise bir roman yazmış olan edebiyatçıdır. Romanı beğenilmediği için psikolojik sıkıntılar yaşayan bir karakter. Okuduğumuz ana hikayenin içinde bir de Usta 'nın romanını okuyoruz. Yani roman içinde roman söz konusu. Bu da Bulgakov'u postmodernizm edebiyatının öncülerinden biri yapmış. Bu ikinci kitabın içinde ise İsa' nın çarmıha gerilmesi olayı anlatılmaya çalışılmış. Tabi bu eseri anlamak adına biraz İncil hakkında biraz da Goethe'nin Faust 'u hakkında bilgi sahibi olmak gerekiyor. Ama endişelenmeye gerek yok çevirmen bize bu noktada dipnotlar ile yardımcı oluyor.
Son olarak Margarita' dan bahsetmek istiyorum ki bu da Usta'nın sevgilisi olan kız. Bütün olaylar olurken bir yandan da bu iki aşığın yaşadıklarını okuyoruz. Çok boyutlu ve oldukça kalabalık