9/10
2018 14. kitabı
Harika! Yine ne olacağını bilmediğim ve meraktan beni kudurtan bir kitap daha! Sevgili yazarcım neden beni çıldırtıyorsun? Bu kitabımızda Victor Faust eniştemizin kirli geçmişini ve Izabel için aslında ne kadar değiştiğini görüyoruz. Izabel ölümle burun buruna gelip tüm sırları öğrendikten sonra bile sevmeye devam ediyor fakat oldukça da değişiyor. Daha acımasız ve gözü kara olduğu kesin. Kitabın sonu iyice meraklandırıyor insanı. Sıradaki kitapları merakla bekliyorum :)
60 yılda yazılmış olan bu kitabı ben maalesef 2 haftada okumak zorundaydım. Haliyle yağmalar gibi okudum. Geniş bir kültür sahibi olmayı gerektiriyor Faust okuru olmak. Kendimi geliştirdiğimde en az şimdi aldığım kadar keyif alacağımdan emin bir şekilde tekrar okuyacağımı ümit ediyorum.
"O bizi dünyanın kötü şekilde hayal kırıklığına uğrattığı, normalde bizi ayakta tutan duygularımızın yanılsamalarına yenilip içine düştüğümüz karanlıkları çok iyi anlayan bir arkadaşa ihtiyacımız olduğu zamanlarda yönelebileceğimiz, onları dağıtacak az sayıdaki filozoftan biridir."
Bundan tam 205 yıl önce bugün dünyaya gelen Søren Kierkegaard için yazılabilecek olan en güzel cümle, bu sanırım. Bu cümle, Alastair Hannay'ın dev eserinden değil, bir video sunumundan geldi. Hannay'ın kitabı, Søren'in yaşadığı ortamı, iç dünyasını, çevresini oldukça başarılı bir şekilde çizerken, fazlaca akademik bir dilde yazılmış olduğunu ve akademik olarak bir ilgisi olmayan okuyucuyu sıkma ihtimalinin yüksek olduğunu not edelim. Akademik ilgisi olmayan benim gibi bir okuyucuyu çekmesinin nedeni de kişisel ilgidir. Bugüne kadar birçok düşünürün farklı şekillerde hayatımda yeri olduğunu söyleyebilirim ama Søren Kierkegaard gerçekten aklımı bambaşka yerlere götüren, dünyaya bambaşka bakan ve dünyamı alt-üst eden bir filozof. Kierkegaard için söylenilecek en net cümlelerden biri de şu olur; başka düşünce kitapları yazardan bağımsız okunabilir ama Kierkegaard'ın kitaplarını, kendi yaşamından bağımsız bir şekilde okumak imkansızdır, gerçi yaşamını bilsek de okumak ve anlamak ne kadar mümkün tartışılır ama hayatını bilmeden onu düşünmeye çalışmak tamamen zaman kaybı olur.
Kitapla ilgili söylenecek pek birşey yok esasen. Ben de kitap yerine, doğumunun da 205.yılı şerefine büyük düşünür ile ilgili birşeyler yazmak istiyorum. -uzun bir yazı olacak, yer yer de konu dağınık olacak, baştan belirteyim-
------------------------
Kitabın başında olduğu gibi, Üstad'ın tarih sahnesine çıkışından başlayalım:
"Tarih 28 Kasım 1835, yer Kopenhag Üniversitesinde Öğrenci Birliği toplantısıdır. Bu olaydaki
Faust seytana ruhunu satan bir bilim insaniydi. Aslinda Faust şeytana ruhunu sadece aşk para şan şöhtet dunya zevkleri icin satmamisti. Goethe nin Faust unu diger Faust lardan ayiran seytana ruhunu satmasi karsiliginda bu dunya zevklerinin yaninda "geliştirici olma" ozelligini de seytanla birlikte kazanmasidir.Faust aslinda kotu biri degildir o sadece kendi yaratacagi yeni bir toplumla kendi kisa vadeli kârini degil kendi yarattigi toplumdaki insanlarin hayatlari ve gelecekleri icin mucadele eder. Faust gelistiricidir.
Bir olağanüstü kitabın daha sonuna geldik. Kitapla ilgili konuşmadan önce Søren Kierkegaard'dan bahsedeyim biraz. Varoluşçuluk düşüncesinin büyük babası olarak görebileceğimiz Søren, bu büyük eseri sadece 30 yaşındayken yazıyor, bu da büyük aşkı Regine Olsen'den ayrıldıktan iki yıl sonrasına ve ölümünden 12 yıl öncesine denk geliyor.
Kitabı, Alastair Hannay'in muhteşem önsözü ile birlikte okudum ve gerçekten Kierkegaard felsefesini anlayabilmek için önemli olduğunu söyleyebilirim. Kitabın temel noktası Tevrat'tan alınan İbrahim'in İshak'ı kurban etme kararı verse de elbette ki sıradan bir din hikayesi ve imanı yüceltme girişiminden bahsedilemez. Kierkegaard'ın Faust, Agnete vs birçok hikâyeden yola çıktığını ve söylemek istediklerini temellendirmeye çalıştığını görüyoruz. Son olarak ise elbette ki dolaylı olarak da olsa Regine ile olan ilişkisinden ve bunun iç dünyasına etkisinden de küçük parçalar görüyoruz.
Ne peki söylemek istedikleri? Hannay'ya söz verelim: "(Kierkegaard'ın söylemek istediğinin özeti) herkesin yaşamının anlam ve değeri; insanın dünyada, hem dışarıda hem de kendi ruhunun 'karanlık ihtirasları' içinde karşılaştığı ve katlanmak zorunda kaldığı 'yaratılışın öfkeli elementleri ve güçlerinden' değil, yaratılışın kaynağından aldığını kabul etmeye istekli ve bunu başarabilecek nitelikte olduğunun ispatıdır."
Kierkegaard'ın bu noktada özellikle Hegel ve Sistem düşüncesine saldırdığını da not etmek lazım. Kierkegaard, Hegel'in bazı düşüncelerini temel olarak alsa da, Hegel'in sonunda doğru noktaya ulaşamadığını ve Hegelci Sistem düşüncesinin de insanlık için faydalı olmadığı görüşünde. Kierkegaard, "Bilimsel Olmayan Dipnotun Çözümü" nde şunları yazar : "Bu insanlar da aldanmışlardır. Bunlar "boş kafalıdır" zira var olmanın ne demek olduğunu, özel olma
Varlığın iç yüzünü kavrama, insana vakıf olma arzusuyla sonsuz bir açlık içinde bilgiye susamış, araştırıcı, çabalayan ruhun serüvenidir Faust. Onun gerçek biliş, kavrama karşısındaki susuzluğunu felsefe, hukuk, tıp ve ilahiyat gibi bilgi alanları gidermekte yetersiz kalınca şeytanla "arkadaş" olmak ve onun çizeceği yolda gerçeği aramak zorunda kalır. Eserde, Faust'un coşkun heyecanını MEfisto'nun kendine hakim ve katı dünya görüşü ile etkisiz kılarken, diğer taraftan Mefisto'nun soğuk nihilizmini Faust'un idealist inançlarıyla dengeler.
Eser Goethenin gençlik , yetişkinlik ve yaşlılık dönemlerini içerir ki 60 yılda tamamlanmıştır.