Harun Gülle
@felsefeokuru
Şu anda okuduğu kitaplar
Özgürlüğün ağır yükü ve yabancılaşmanın anatomisi..Felsefe
Sartre’ın 1943 tarihli magnum opus’u Varlık ve Hiçlik, 20. yüzyıl felsefesinin en sarsıcı metinlerinden biri, ayrıca felsefeciler bilirler ki varoluşçuluğun ise adeta kutsal kitabıdır. Ancak bu eser, okura huzur veya teselli vaat etmiyor; aksine, insanı kendi bilincinin ve özgürlüğünün ürkütücü uçurumuyla yüzleştiriyor.
Kitabı 3 ana konu etrafında incelemek istiyorum.
1) Kitabın İçeriği
2) Anlayarak Okumak İçin Öncesinde Neler Okunmalı?
3) Eleştiriler ve Yorumlar Nelerdir?
* 1) Kitabın İçeriği:
Sartre, kitabın alt başlığında belirttiği gibi bir "Fenomenolojik Ontoloji Denemesi" yapar. Aslında söylemeye çalıştığı temel şey şudur: İnsan, önceden belirlenmiş bir doğaya, bir öze (kader, tanrısal plan, insan doğası) sahip değildir. Bizler dünyaya fırlatılmışızdır ve kendi özümüzü eylemlerimizle, seçimlerimizle, adeta yokluktan var etmek zorundayızdır.
Sartre'ın faydalandığı kavramları irdeleyerek kitabın içeriğini çözümleyelim.
Kendinde-Varlık kavramı, bilinci olmayan, sadece olan nesnelerdir. Bir taş, bir masa veya bir ağaç sadece kendisidir. Tamdır, doludur, değişmezdir.
Kendi-İçin-Varlık ise insan bilincidir. İnsan bilinci bir "hiçliktir", sürekli bir eksiklik halidir. Olduğu şey olmayan ve olmadığı şey olan bir varlıktır. Yani insan, geçmişine hapsolmamıştır (olduğu şey değildir) ve sürekli geleceğe, projelere doğru kendini yansıtır (olmadığı şeydir).
Sartre bu ikilikten yola çıkarak bizi şu çarpıcı kavramlarla yüzleştirir:
İnsanın doğası olmadığı için eylemlerinin tek sorumlusu kendisidir. Hiçbir bahanemiz yoktur. Bu radikal özgürlük, insanda derin bir bunaltı yaratır (Özgürlüğe mahkumiyet).
Bu bunaltıdan kaçmak için kendimize yalan söyleriz. Toplumun bize biçtiği rolleri (bir garson, bir asker, bir memur) sanki bizim değişmez "özümüzmüş" gibi benimser,
Reklam
İnsan hiçbir şeye yaramayan bir çiledir.
Sayfa 758 - İthaki Yayınları 3. Baskı, İstanbul / Nisan 2010 Çevirenler: Turhan İlgaz • Gaye Çankaya·Kitabı okudu
Kökensizlik ve "Mülksüzleştirilmiş" bellek...
Perec’in Doğdum adlı eseri, okumuş olduğum önceki kitaplarındaki kurgusal veya oyunbaz yapının aksine, yazarın kendi iç dünyasına, yaratım süreçlerine ve en temel varoluşsal yaralarına doğrudan baktığı bir otobiyografik denemeler ve notlar derlemesi olmuş bir nevi. Ölümünden sonra yayımlanan bu kısa ama yoğun kitap, okura Perec edebiyatının mutfağına girme ve onun zihinsel haritasının şifrelerini çözme imkânı sunuyor.
Kitabın bence en vurucu yanlarından biri, Perec'in kendi geçmişiyle kuramadığı bağdı. Ailesini II. Dünya Savaşı'nda (annesini Auschwitz'te, babasını cephede) çok küçük yaşta kaybeden yazar, metinde ağır bir miras eksikliğinden bahsetmiş. Ailesinin dili, inancı, tarihi ve kültürü ona aktarılmamıştır. Yazar bu durumu ucuz bir nostalji ya da acıtasyon malzemesi yapmaz; aksine, bu mülksüzleştirilme halini soğukkanlı bir bilince dönüştürür. Kitap, aslında hiç sahip olunamayan o belleği edebiyat yoluyla sıfırdan icat etme ve o devasa boşluğu kelimelerle doldurma çabasıydı.
Şeyler romanındaki nesne fetişizminin veya diğer metinlerindeki yapısal oyunların arka planı bu kitapta aydınlanır. Perec’in mekânların, yediği yemeklerin, hayallerinin veya edebi tasarılarının dökümünü sürekli çıkarma takıntısının salt bir üslup gösterişi olmadığı anlaşılır. Bu listeleme huyu; geçmişte yitirilenlerle gelen unutulma ve kimliksizleşme kaygısına karşı yazarın geliştirdiği bir savunma mekanizmasıdır. Etrafındaki her şeyi kayıt altına almak, yitip giden bir tarihe karşı kendi varlığını kanıtlama çabasıdır.
Metin, klasik bir otobiyografi gibi doğumdan başlayıp kronolojik ve tutarlı bir şekilde ilerlemez. Zaten yazar, kendi doğumuyla ilgili (saati, dönemin siyasi iklimi) kesin bilgilere bile şüpheyle ve ironiyle yaklaşır. Kitaptaki birbirinden farklı formlardaki yazılar, toplantı
Şeyler romanındaki nesne fetişizminin veya diğer metinlerindeki yapısal oyunların arka planı bu kitapta aydınlanır. Perec’in mekânların, yediği yemeklerin, hayallerinin veya edebi tasarılarının dökümünü sürekli çıkarma takıntısının salt bir üslup gösterişi olmadığı anlaşılır. Bu listeleme huyu; geçmişte yitirilenlerle gelen unutulma ve kimliksizleşme kaygısına karşı yazarın geliştirdiği bir savunma mekanizmasıdır. Etrafındaki her şeyi kayıt altına almak, yitip giden bir tarihe karşı kendi varlığını kanıtlama çabasıdır.
Metin, klasik bir otobiyografi gibi doğumdan başlayıp kronolojik ve tutarlı bir şekilde ilerlemez. Zaten yazar, kendi doğumuyla ilgili (saati, dönemin siyasi iklimi) kesin bilgilere bile şüpheyle ve ironiyle yaklaşır. Kitaptaki birbirinden farklı formlardaki yazılar, toplantı
Reklam