Harun Gülle
@felsefeokuru
Felsefe
İzmir
İzmir, 1995
8 kütüphaneci puanı
990 okur puanı
Ekim 2017 tarihinde katıldı
Şu anda okuduğu kitap
[D]aha ziyade birey olarak görünen idrakin öznesine gizemin çözümü şu kelimede verilmiştir: isteme.
Sadece ve sadece bu, ona kendi tezahürünün anahtarını verir; anlamını ifşa eder; kendi cevherinin, davranışının ve hareketlerinin içsel mekanizmasını gösterir. İdrakin öznesi, yalnızca beden ile birlikteliğiyle hüviyetine kavuşur ve idrakin öznesine beden, birbirinden tamamen farklı iki şekilde verilmiştir: Öncelikle beden, anlamanın algısında tasavvur, nesneler arasında bir nesne olarak ve nesneler için geçerli olan yasalara uygun şekilde mevcuttur; fakat beden aynı zamanda, tamamen farklı, yani herkese dolaysızca tanıdık şekilde de mevcuttur ki bunu isteme kelimesi belirtmektedir. (İTD, 1)
Özgürlüğün ağır yükü ve yabancılaşmanın anatomisi..Felsefe
Sartre’ın 1943 tarihli magnum opus’u Varlık ve Hiçlik, 20. yüzyıl felsefesinin en sarsıcı metinlerinden biri, ayrıca felsefeciler bilirler ki varoluşçuluğun ise adeta kutsal kitabıdır. Ancak bu eser,
Kendi dünvasının öznesiyken 'Öteki'nin bakışına maruz kalarak bir nesneye, kendi dünyasının figüranına dönüşüvermek.. Yabancılaşmanın ve yalıtılmışlığın oldukça net ve estetik bir gerekçesi. Bu gerekçe -özgürlük; bir duygu, ahlaki bir problem, politik bir yaklaşım vb birçok perspektiften ele alınan bir kavram olsa da- bana Byung-Chul Han'ın Psikopolitika adlı kitabında geçen, "Özgürlük esasında bir ilişki kelimesidir." ifadesini hatırlattı. Şüphesiz yazarın 'fenomenolojik onkoloji' adlandırması da sözünü ettiğimiz 'ilişki' sözcüğüyle anlamlı bir bağ kurmaktadır aslında. Zira fenomenoloji, Öteki'nden ayrıştırılamaz ve varlık da tamamen Öteki'nden azade düşünülemez. Haliyle ilişki kaçınılmazdır. Tüm bunlar benim amatör bakışımın deli saçması ürünleri elbette.. :)
Özgürlük ve sorumluluk kavramları, varoluşçu felsefenin ve varoluşçu psikolojinin -ki bunlar birbirlerinden bağımsız değildir- temel meselelerinden biridir. Nietzsche de Putların Alacakaranlığı adlı kitabında, Sartre'a benzer bir biçimde özgürlüğü, "kendinden sorumlu olma istencine sahip olma" şeklinde değerlendirmiştir. Yine Frankl, İnsanın Anlam Arayışı'nda,
"Aslına bakılacak olursak, sorumluluk terimiyle yaşanmadığı sürece, özgürlük yozlaşma tehlikesiyle karşı karşıyadır.' der. Özetle, varoluşçuluk kuramı ve bu kuramın temsilcileri özgürlüğün, dilediğini yapabilme gibi bayat bir eylemsellikten müteşekkil olmadığını dahası bunun çok ötesinde olduğunu bizlere sağlam temellendirmelerle göstermektedir.
En nihayetinde şairin de dediği gibi yeryüzünde insan sayısı kadar özgürlük vardır. Özgürlük görünenin ötesinde derin ve katmanlı bir fenomendir fikrimce ve ondan kaçış mümkün değildir. Çünkü kendisinden kaçış bile özgürlüğün ardına gizlenir.. :)
İncelemenizi keyifle okudum ve ondan fazlasıyla istifade ettim. Varlık ve Hiçlik'i yıllardır okumak istiyor fakat her defasında donanımımı sorgularken buluyordum kendimi. İncelemenizin bilhassa ikinci kısmı aydınlatıcı bir yol haritası çiziyor bizlere. Hiçliğimle yüzleşmeye çağıran bu tekinsiz aynada kendimle bir buluşmaya cesaretlendirdiniz hatta ikna ettiniz beni! Vebali boynunuza.. :)
Emeğinize, bilişinize sağlık Harun Bey..
Bu derinlikli ve özenli yorumunuz için gerçekten teşekkür ederim. Yanıtınızı okurken, yalnızca bir “okur”un değil, meseleyle sahici bir hesaplaşma içinde olan bir zihnin izini görmek çok kıymetliydi.
Özellikle “Öteki’nin bakışı” karşısında öznenin nesneleşmesi üzerinden kurduğunuz yabancılaşma hattı, Sartre’ın düşüncesini oldukça isabetli bir yerden yakalıyor. Buradan Byung-Chul Han’a ve “özgürlüğün bir ilişki kelimesi olduğu” fikrine yaptığınız bağ ise bence metnin özüne bir selam niteliğinde. Çünkü gerçekten de özgürlük, çoğu zaman sandığımız gibi tek başına, izole bir öznenin mülkiyeti değil; bilakis başkalarıyla kurulan gerilimli ve kaçınılmaz ilişkiler ağı içinde anlam kazanıyor.
Nietzsche ve Frankl referanslarınız da bu çerçeveyi güzel tamamlamış. Özellikle özgürlük–sorumluluk gerilimini, varoluşçu çizginin merkezine yerleştirmeniz çok yerinde. Zira Sartre’da da özgürlük, konforlu bir alan değil; aksine insanın omuzlarına yüklenen ağır bir sorumluluk ve hatta zaman zaman bir “yük” olarak belirir.
Varlık ve Hiçlik konusundaki tereddütlerinize gelince: Açıkçası bu metne yaklaşırken “tam donanımlı olma” hissi çoğu zaman bir yanılsama yaratabiliyor. Bu tür eserler biraz da okundukça, hatta yer yer zorlandıkça açılan metinler. O yüzden, eksiklik hissini bir engel değil, tam tersine metnin kapısını aralayan bir başlangıç noktası olarak görmek daha verimli olabilir, tabi bu benim görüşüm.
Son olarak eğer bu inceleme sizi o “tekinsiz aynaya” biraz olsun yaklaştırdıysa, ne mutlu bana. Ama vebal meselesine gelince… onu paylaşmakta fayda var :) Çünkü o aynada karşılaşılan şey, nihayetinde herkesin kendi cesaretiyle yüzleştiği bir hakikat.
Arzuladığımız bir insana has gibi görünen şeyin aslında ona ait olmadığını daha önce de birçok kere sezmiştim.
Tolstoy'un “Birini seviyorsanız onu olduğu gibi değil, kalbinizin gördüğü gibi görürsünüz.” alıntısını da buna örnek gösterebiliriz.
Ayrıca paylaştığınız replikte güzelmiş. Dizinin ismini hatırlarsanız bir göz atmak isterim.
Önceki 1 yanıtı göster
1 yanıtı göster
Arzuladığımız bir insana has gibi görünen şeyin aslında ona ait olmadığını daha önce de birçok kere sezmiştim.
Tolstoy'un “Birini seviyorsanız onu olduğu gibi değil, kalbinizin gördüğü gibi görürsünüz.” alıntısını da buna örnek gösterebiliriz.
Ayrıca paylaştığınız replikte güzelmiş. Dizinin ismini hatırlarsanız bir göz atmak isterim.
Mutluluğumuz sadece kaygımızın bitişine bağlıdır.
Oldukça stoacı ve Heisenbergci bir yaklaşım olmuş bu. Mutluluğa erişmek için de biraz epikürcü olmak gerekiyor bence. Somut gerçeklere tutunmak en iyisi.