Harun Gülle
@felsefeokuru
Şu anda okuduğu kitap
Ölüme doğru koşmuyoruz, doğum felaketinden kaçıyoruz; onu unutmaya çalışan felaketzedeler olarak çırpınıp duruyoruz. Ölüm korkusu, bizim ilk ânımıza kadar giden bir korkunun geleceğe yansıtılmasından başka bir şey değildir.
Ferman Mamedov isimli okura yanıt verildi
Harun Gülle
Ne yapsınlar; telefon yok, televizyon yok, internet yok, elektrik yok, oturup bütün gün düşünerek, yazarak zaman geçiriyorlar
😀
📚🔔 Tatil zili çaldı!
Bir yıl boyunca verilen emeklerin ardından şimdi dinlenme, keşfetme ve yeni maceralara atılma zamanı. 🌞
Bu yaz bol kahkahalı, bol anılı ve elbette bol kitaplı geçsin. Tüm öğrencilere keyifli tatiller diliyoruz! 💙📖
[D]aha ziyade birey olarak görünen idrakin öznesine gizemin çözümü şu kelimede verilmiştir: isteme.
Harun Gülle
Sadece ve sadece bu, ona kendi tezahürünün anahtarını verir; anlamını ifşa eder; kendi cevherinin, davranışının ve hareketlerinin içsel mekanizmasını gösterir. İdrakin öznesi, yalnızca beden ile birlikteliğiyle hüviyetine kavuşur ve idrakin öznesine beden, birbirinden tamamen farklı iki şekilde verilmiştir: Öncelikle beden, anlamanın algısında tasavvur, nesneler arasında bir nesne olarak ve nesneler için geçerli olan yasalara uygun şekilde mevcuttur; fakat beden aynı zamanda, tamamen farklı, yani herkese dolaysızca tanıdık şekilde de mevcuttur ki bunu isteme kelimesi belirtmektedir. (İTD, 1)
Özgürlüğün ağır yükü ve yabancılaşmanın anatomisi..Felsefe
Sartre’ın 1943 tarihli magnum opus’u Varlık ve Hiçlik, 20. yüzyıl felsefesinin en sarsıcı metinlerinden biri, ayrıca felsefeciler bilirler ki varoluşçuluğun ise adeta kutsal kitabıdır. Ancak bu eser, okura huzur veya teselli vaat etmiyor; aksine, insanı kendi bilincinin ve özgürlüğünün ürkütücü uçurumuyla yüzleştiriyor.
Kitabı 3 ana konu etrafında incelemek istiyorum.
1) Kitabın İçeriği
2) Anlayarak Okumak İçin Öncesinde Neler Okunmalı?
3) Eleştiriler ve Yorumlar Nelerdir?
* 1) Kitabın İçeriği:
Sartre, kitabın alt başlığında belirttiği gibi bir "Fenomenolojik Ontoloji Denemesi" yapar. Aslında söylemeye çalıştığı temel şey şudur: İnsan, önceden belirlenmiş bir doğaya, bir öze (kader, tanrısal plan, insan doğası) sahip değildir. Bizler dünyaya fırlatılmışızdır ve kendi özümüzü eylemlerimizle, seçimlerimizle, adeta yokluktan var etmek zorundayızdır.
Sartre'ın faydalandığı kavramları irdeleyerek kitabın içeriğini çözümleyelim.
Kendinde-Varlık kavramı, bilinci olmayan, sadece olan nesnelerdir. Bir taş, bir masa veya bir ağaç sadece kendisidir. Tamdır, doludur, değişmezdir.
Kendi-İçin-Varlık ise insan bilincidir. İnsan bilinci bir "hiçliktir", sürekli bir eksiklik halidir. Olduğu şey olmayan ve olmadığı şey olan bir varlıktır. Yani insan, geçmişine hapsolmamıştır (olduğu şey değildir) ve sürekli geleceğe, projelere doğru kendini yansıtır (olmadığı şeydir).
Sartre bu ikilikten yola çıkarak bizi şu çarpıcı kavramlarla yüzleştirir:
İnsanın doğası olmadığı için eylemlerinin tek sorumlusu kendisidir. Hiçbir bahanemiz yoktur. Bu radikal özgürlük, insanda derin bir bunaltı yaratır (Özgürlüğe mahkumiyet).
Bu bunaltıdan kaçmak için kendimize yalan söyleriz. Toplumun bize biçtiği rolleri (bir garson, bir asker, bir memur) sanki bizim değişmez "özümüzmüş" gibi benimser,
Sümeyra Özat isimli okura yanıt verildi
Harun Gülle
Bu derinlikli ve özenli yorumunuz için gerçekten teşekkür ederim. Yanıtınızı okurken, yalnızca bir “okur”un değil, meseleyle sahici bir hesaplaşma içinde olan bir zihnin izini görmek çok kıymetliydi.
Özellikle “Öteki’nin bakışı” karşısında öznenin nesneleşmesi üzerinden kurduğunuz yabancılaşma hattı, Sartre’ın düşüncesini oldukça isabetli bir yerden yakalıyor. Buradan Byung-Chul Han’a ve “özgürlüğün bir ilişki kelimesi olduğu” fikrine yaptığınız bağ ise bence metnin özüne bir selam niteliğinde. Çünkü gerçekten de özgürlük, çoğu zaman sandığımız gibi tek başına, izole bir öznenin mülkiyeti değil; bilakis başkalarıyla kurulan gerilimli ve kaçınılmaz ilişkiler ağı içinde anlam kazanıyor.
Nietzsche ve Frankl referanslarınız da bu çerçeveyi güzel tamamlamış. Özellikle özgürlük–sorumluluk gerilimini, varoluşçu çizginin merkezine yerleştirmeniz çok yerinde. Zira Sartre’da da özgürlük, konforlu bir alan değil; aksine insanın omuzlarına yüklenen ağır bir sorumluluk ve hatta zaman zaman bir “yük” olarak belirir.
Varlık ve Hiçlik konusundaki tereddütlerinize gelince: Açıkçası bu metne yaklaşırken “tam donanımlı olma” hissi çoğu zaman bir yanılsama yaratabiliyor. Bu tür eserler biraz da okundukça, hatta yer yer zorlandıkça açılan metinler. O yüzden, eksiklik hissini bir engel değil, tam tersine metnin kapısını aralayan bir başlangıç noktası olarak görmek daha verimli olabilir, tabi bu benim görüşüm.
Son olarak eğer bu inceleme sizi o “tekinsiz aynaya” biraz olsun yaklaştırdıysa, ne mutlu bana. Ama vebal meselesine gelince… onu paylaşmakta fayda var :) Çünkü o aynada karşılaşılan şey, nihayetinde herkesin kendi cesaretiyle yüzleştiği bir hakikat.
Arzuladığımız bir insana has gibi görünen şeyin aslında ona ait olmadığını daha önce de birçok kere sezmiştim.
Harun Gülle isimli okura yanıt verildi
Harun Gülle
Sümeyra Özat Yılmaz Erdoğan'ın edebiyata olan ilgisi yazdığı senaryolarda kendini gösteriyor zaten. Üç şairin hayatını anlattığı Kelebeğin Rüyası filmi de çok güzeldir.Arzuladığımız bir insana has gibi görünen şeyin aslında ona ait olmadığını daha önce de birçok kere sezmiştim.
Harun Gülle
Tolstoy'un “Birini seviyorsanız onu olduğu gibi değil, kalbinizin gördüğü gibi görürsünüz.” alıntısını da buna örnek gösterebiliriz.
Ayrıca paylaştığınız replikte güzelmiş. Dizinin ismini hatırlarsanız bir göz atmak isterim.